Chuyên gia giao thông nói gì về cấp hạn ngạch Uber, Grab!?

Các chuyên gia giao thông cho rằng cần cần nhắc kỹ việc cấp hạn ngạch cho Uber, Grab. ảnh: T.G

Uber, Grab là “phép thử” cách mạng công nghiệp 4.0

Trên thị trường, sự xuất hiện của công nghệ mới khởi nguồn từ Grab và Uber đã làm thay đổi nhanh chóng dịch vụ vận tải, dẫn đến thay đổi về cả những phúc lợi xã hội. Hiện nay, tại một số thành phố đang có xu hướng đưa ra những chính sách nhằm hạn chế loại hình kinh doanh mới này. Mới đây, Hà Nội đã đưa ra phương án cấp hạn ngạch với loại hình xe hợp đồng điện tử. Chủ trương này đã nhận được nhiều ý kiến của các chuyên gia, phần lớn các chuyên gia cho rằng, cần xem xét kỹ lưỡng dưới góc độ chính sách. Đánh giá chung về môi trường kinh doanh xe hợp đồng ứng dụng công nghệ hiện nay, TS. Đặng Quang Vinh – Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương cho biết: “Dịch vụ vận chuyển tương tự taxi xuất hiện một vài năm gần đây dựa trên nền tảng công nghệ đã đem lại lợi ích mới cho xã hội. Giá dịch vụ đi lại thấp hơn so với trước đây. Chất lượng, an toàn và độ tin cậy cao hơn. Tuy nhiên, hiện nay, vấn đề chính sách để quản lý hoạt động vận tải mới này mới chỉ dừng lại ở mức thử nghiệm và một số địa phương đã có những phản ứng quản lý mang tính... tiêu cực”.

TS. Đặng Quang Vinh cho rằng, sự phản ứng tiêu cực này chưa dựa trên sự đánh giá chính sách một cách đầy đủ, thấu đáo, chưa thấy hết được các lợi ích, cái được cái mất cho nhà nước, cho xã hội và cho người tiêu dùng. Như vậy, các cơ quản lý nhà nước phải có những thảo luận kỹ càng hơn, đánh giá, nghiên cứu chi tiết hơn để thấy hết được những góc cạnh các tác động ngược chiều, thuận chiều để có những lựa chọn chính sách tốt nhất, trong bối cảnh Việt Nam đang hội nhập quốc tế ngày một sâu rộng. Đồng quan điểm với TS. Đặng Quang Vinh, TS. Phạm Thế Anh – Trường ĐH Kinh tế quốc dân nhận định: “Uber và Grab chính là phép thử đối với định hướng thúc đẩy khoa học công nghiệp trong thực tiễn đời sống và trong hoạt động kinh tế của Chính phủ. Nói cụ thể là thúc đẩy cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 trong lĩnh vực giao thông vận tải. Sẽ có nhiều người dân không phân biệt rành mạch ưu nhược điểm của taxi truyền thống với Uber/Grab, chỉ đơn giản đây là hình thức vận tải có trả phí nhưng trên thực tế, bản chất của hai loại hình thức vận tải này lại khác nhau.

Điều 66 Luật Giao thông đường bộ quy định 05 loại hình vận tải, trong đó loại hình vận tải xe taxi quy định rõ về biển hiệu, tên, công tơ mét và những nhận dạng riêng... đồng thời, xe hợp đồng được thực hiện bằng giấy trắng mực đen kèm chữ ký. Tuy nhiên, loại hình hợp đồng điện tử như Uber/Grab thì ngược lại, vì phần mềm Uber/Grab cho phép người sử dụng ký hợp đồng điện tử đã biết trước chiều dài quãng đường kèm chi phí phải thanh toán hiện ra ngay trên ứng dụng. Mặc dù vậỵ, công nghệ này bùng nổ đang gây ra sự cạnh tranh với ngành taxi truyền thống.

“Ông lớn” không dễ nhả ra miếng mồi béo bở?

TS. Phạm Thế Anh nhấn mạnh, nếu như trước đây các doanh nghiệp vận tải taxi dễ dàng tăng giá và rất khó giảm giá thì trên thực tế, từ khi xuất hình thức hợp đồng điện tử, hiện tượng này đã giảm. “Cuộc chơi” giữa hai loại hình vận tải taxi truyền thống và hợp đồng điện tử sẽ phụ thuộc vào xu hướng tương lai của khoa học công nghệ, phần mềm kết nối và chia sẻ. Thêm vào đó, những ông chủ của loại hình hợp đồng điện tử sẽ không dễ gì “nhả ra miếng mồi béo bở” của một thị trường có tính chất độc quyền mà từ xưa tới nay ngành taxi truyền thống đang nắm giữ. Vì vậy, nếu hạn chế loại hình này là hạn chế đổi mới sáng tạo, hạn chế cạnh tranh, sẽ làm chậm sự tiến bộ của nền kinh tế, làm chậm khả năng có được phúc lợi lớn hơn của người tiêu dùng đến người cung cấp dịch vụ.

Nhiều ý kiến cho rằng, loại hình hợp đồng điện tử không gây ra sự thiệt hại cho xã hội bởi bản chất là ứng dụng công nghệ để giảm chi phí. Đây là loại hình sử dụng nguồn nhân lực nhàn rỗi và dư thừa, nếu có một chính sách cởi mở thì sẽ tận dụng được nhiều nguồn lực để phục vụ xã hội. Các chuyên gia cũng trăn trở, nếu duy trì taxi truyền thống và cấp hạn ngạch đối với loại hình hợp đồng điện tử liệu có xuất hiện nhóm lợi ích hay không? Có lẽ, các cơ quan quản lý cần có hướng đi thực tế nhắm đến lợi ích tổng thể của xã hội, trong đó có người tiêu dùng.

Loan Bảo