Chuyên gia nói về khóa học “cấp tốc” để trẻ thành… thiên tài

NGND. PGS.TS Nguyễn Võ Kỳ Anh. Ảnh: PV

Chỉ là kỹ năng kích thích giác quan

Thưa ông, ông có thể cho biết cảm nhận của mình về các khóa học “cấp tốc” để trẻ em có thể thành “siêu nhân”?

- Gần đây, khi đọc báo hay xem trên Facebook tôi có thấy đề cập về trung tâm nào đó có tổ chức phương pháp kích hoạt não bộ trẻ em để thành người thông minh, tài giỏi. Một số clip kèm lời giới thiệu có thể khiến ai đó nghĩ rằng, đây là lớp học để đào tạo trẻ em thành “siêu nhân”.

Các clip của trung tâm giới thiệu trẻ bịt mắt nhưng vẫn đọc chính xác về màu sắc, những ký hiệu... Theo tôi, cái đó giống như người khiếm thị, họ có thể sờ, ngửi, nghe để phát hiện được vật thể hoặc sự vật. Nó chỉ giúp trẻ hiểu được khi một giác quan bị hạn chế, có thể phát huy các giác quan khác. Một trải nghiệm thú vị thì đúng hơn.

Về mặt khoa học, đã có công trình nào giải thích về việc tác động não bộ để trẻ sớm thành những thiên tài, “siêu nhân” chưa, thưa ông?

- Về mặt khoa học, kích thích não bộ phải đúng quy trình theo từng giai đoạn phát triển của não. Các giác quan hình thành ngay từ quá trình mang thai, ngày càng phát triển. Đứa trẻ có sự thông minh phần lớn là nhờ não bộ có nhiều sự kết nối giữa các tế bào thần kinh với nhau. Sự kết nối càng nhiều, được kích thích thì trẻ sẽ phát triển về thể lực và trí tuệ nổi trội hơn. Nếu sự kích thích không đúng nó có thể gây tổn thương não bộ.

Một khóa học nào đó, thậm chí là “cấp tốc” có đủ kích thích não bộ trẻ trở thành thần đồng?

- Đến nay, tôi chưa đọc được tài liệu nào trên thế giới về khóa học “cấp tốc” mà trẻ có thể thành thần đồng và kích thích đột phá. Nhưng cũng có một số trường phái nào đó công bố về khả năng đặc biệt. Nhưng thực tế của khoa học là chưa chứng minh, vì nó trái với quy luật khoa học thông thường.

Theo học thuyết của Giáo sư Howard Gardner (Đại học Harvard, Mỹ) có 8 loại hình thông minh của con người. Đứa trẻ có thể nổi trội ở loại hình này, hoặc loại hình khác. Khi kích thích loại hình thông minh này sẽ tác động tới các loại hình thông minh khác. Nó còn được tác động từ việc học mà chơi, chơi mà học hình thành từ các bài tập, hoạt động vận động, học tập, cảm quan thiên nhiên...

Chạy theo ảo tưởng là hại con

Bịt mắt đọc màu sắc, đồ vật chỉ là bài tập kỹ năng chứ không phải là khả năng thiên tài (ảnh cắt từ clip).

Có những tác động tiêu cực nào đến với não bộ, khi áp dụng phương pháp “kích hoạt” sai nguyên tắc, đốt cháy giai đoạn?

- Để kích hoạt não bộ, thời điểm “vàng” là dưới 6 tuổi. Kích hoạt phải có phương pháp, liều lượng, tần suất chứ không phải kích hoạt một cách ồ ạt, quá liều lượng. Bởi sau khi trẻ trải qua những khóa học kích thích não nào đó, sau này không đạt được sẽ từ chỗ tự tin thành thiếu tự tin, thất bại nặng nề hơn người bình thường khác.

Ngay việc lấy mục đích để đào tạo đứa trẻ trở thành thiên tài, “siêu nhân” như vậy đã không thuộc về lĩnh vực giáo dục rồi. Bởi bản chất giáo dục là đào con người toàn diện. Có thể một khóa học nào đó trẻ làm được một số việc khác biệt, nhưng không thể dùng vào việc phát triển học tập của trẻ.

Ông đánh giá thế nào về việc cá nhân, trung tâm nào đó mở khóa học “thần tốc” dạy trẻ thành thiên tài để “hút” phụ huynh?

- Những lớp học “thần tốc” để đào tạo như vậy, các bậc phụ huynh cần hết sức tỉnh táo, đừng chạy theo những mong mỏi để con cái thành thần đồng. Có thể cho trẻ tham gia các khóa học để trải nghiệm, nâng sự thích thú tìm hiểu các giác quan. Không nên để trẻ ngộ nhận học những cái đó là trở thành những con người thiên tài.

Chưa có một học giả nào đưa ra tuyên bố có thể đào tạo ra con người siêu việt, mà chỉ có thể trở nên thông minh, tự tin hơn. Các trung tâm chỉ dạy kỹ năng chứ không phải là phép màu nhiệm biến đứa trẻ bình thường thành thần đồng. Con người muốn phát triển còn phải có trải nghiệm, kỹ năng sống, tác động của nhà trường, gia đình, môi trường sống để hoàn thiện.

Ông có lời khuyên nào đối với những bậc phụ huynh hiện nay, khi ngày càng có nhiều người quá kỳ vọng vào con cái?

- Có một thực tế là ở các thành phố lớn hiện nay, phụ huynh đẻ ít, có điều kiện kinh tế tốt hơn và dành nhiều thời gian, tiền bạc cho con phát triển. Họ có mong muốn truyền thống là muốn con thành danh, nên họ hay ngộ nhận và dễ bị ảnh hưởng bởi một trường phái, phương pháp giáo dục nào đó.

Một số phụ huynh có tâm lý khi con mình biết trội hơn người khác một chút là nghĩ con là thần đồng. Nếu là con cháu tôi, tôi sẽ không bao giờ cho đi học các chương trình thần tốc để trở thành thần đồng hay thiên tài.

Xin cảm ơn ông về cuộc trò chuyện này!

Quang Huy (thực hiện)