Chuyện hai làng "chém gió"

Đó là những ngôi làng miền trung du phong cảnh hữu tình với những nếp nhà thoắt ẩn thoắt hiện giữa những tán lá cây rợp mát cạnh những triền đồi thoai thoải xanh ngút ngàn. Cả hai ngôi làng kể trên đều là những ngôi làng cổ, có tuổi đời hàng thế kỷ thuộc huyện Tân Yên. Có lẽ vì cuộc sống lao động quanh năm vất vả nên đã hình thành "môn nghệ thuật" làm cười để xua đi những mệt nhọc, khốn khó, trong những mùa vụ vất vả.

“Hoà Làng nói phét có ca”

Hòa Làng thuộc xã Phúc Hòa vốn đã được mệnh danh “làng nói khoác”, con cháu ngày nay vẫn được thừa hưởng biệt tài này của người xưa. Người dân Hòa Làng kể rằng khởi thủy của “tài chém gió” ở ngôi làng này từ một trạng Quỳnh. Trạng Quỳnh nổi tiếng khắp vùng về tài “nói trạng”, chuyện của ông ta khiến bất kỳ ai khó tính đến mấy cũng phải phì cười. Từ đó mà sản sinh ra cả một ngôi làng dí dỏm cho dù cuộc sống nơi đây vẫn còn nhiều vất vả.

Người dân làng cười, mộc mạc mà vui vẻ

Bác Lãng kể một chuyện có thật, xảy ra cũng khá lâu rồi, có con bò đi qua cái cầu tre đã bị mục ruỗng. Không may cho bò, cầy gãy, bò bị rơi xuống bùn ngập cả người, dân làng mới hò nhau bới bùn kéo con bò lên bờ. Lúc đưa bò lên bờ thì người ta thấy một con lươn mắc ở một chân của bò. Sau đó, người ta thì thào to nhỏ vào tai nhau ở Hoà Làng có con lươn cắn ngập chân bò. 

Chuyện lan khắp các vùng lân cận. Người thì cho rằng dân Hòa Làng “nói phét”. Không ít người phương xa tò mò lặn lội tới “hiện trường” kiểm chứng thông tin. Rồi, họ trở về sau khi được người dân Hòa Làng thuật lại đầu đuôi thì đều công nhận là… chuyện có thật. 

“Nghĩ cũng vui, từ câu chuyện có thật, chúng tôi kể thật không bịa chi tiết nào, nghe kể như chuyện bịa. Anh thấy có đúng không?” - Bác Lãng phá lên cười. Đúng là cái lý của người Hoà Làng đã làm dí dỏm thêm câu chuyện mà nghe xong ai cũng phải bật cười.

Biết bao nhiêu câu chuyện nghe rất tức cười kể không hết khi chúng tôi được nghe người dân nơi đây bật mí. Tất cả đều được lấy ra từ chính trong cuộc sống lao động, nào là chuyện chuột vờn nhau va phải cần khởi động làm xe máy nổ, đào được củ khoai to bằng cái chum, con chuột ăn hết một con mèo… 

Đặc biệt là có chuyện người đàn ông Hòa Làng do đặc thù công việc phải ngủ tập thể, ông ta mới có sáng kiến cắn hạt gạo làm đánh “cốc” một cái. Mọi người nghe được, hỏi ông cắn cái gì, ông ta mới cho hay đang cắn con rận bắt được trên người. Đêm đó ông được ngủ thoải mái mà không ai chen lấn. Về nhà ông “nói khoác”: “Tôi cắn hạt gạo cả trăm người phải sợ”.

“Sơn Dương nói phét bằng ba Hoà Làng”?

Con đường bê tông cong cong theo con mương nhỏ dẫn chúng tôi vào thôn Húng, nơi được cho là có nhiều người “nói phét” cao tay của làng Sơn Dương. Ngay đầu thôn là một hàng cây bàng cổ thụ bên kia là ngôi nhà làm theo kiến trúc cổ phía trên mái có khắc chữ “Dương Sơn hội quán”. Dưới những tán cây cổ thụ đầu thôn là quán máy xát gạo của ông Nguyễn Văn Lục.

Giữa trưa, đang ngồi nghỉ dưới những gốc cây bàng rợp bóng, thấy bác nông dân vác cái cào năm đinh đi qua, tôi hỏi:

- Bác đi làm đồng cả trưa thế này ạ?

Bác vui vẻ trả lời:

- Sáng nay đi câu cá. Một con cá rô dính lưỡi. Nó quẫy ghê quá. Giằng co nhau mà đuôi cá phá nát mất sào mạ. Tôi phải về lấy cái năm đinh này ra để hạ nó. Nhất định có bữa chiều khao cả làng.

Ông Lục cho biết người đàn ông đó có tên Nguyễn Văn Tần, cũng là người thôn Húng. Ông Lục bảo những chuyện nhặt nhạnh dọc đường kiểu như của ông Tần nói là chuyện thường… ở huyện, thống kê không hết được.

Vùng quê yên bình

Một trưa hè, ngồi với mấy người trong thôn, cụ cả Tam muốn khoe tai mình thính mới kể rằng: “Thời đánh Mỹ, bọn phi công ném bom ta nên cho máy bay bay thấp lắm. Có lần tôi đang đi làm đồng, tàu bay Mỹ bay qua đỉnh đầu, tôi con nghe bọn phi công nó nói chuyện rầu rầu với nhau”.

Rồi khoe tài săn bắn: “Tôi vác cung đi săn. Bắn một phát tên, trúng bụng con hươu cái, trúng giái con hươu đực, trúng ức con hươu con con, ba con chết co tròn một đống”. Mới nghe chuyện đã thấy cụ nói khoác, nhưng ngẫm lại cũng có lý bởi vì con hươu có mang, thai của hươu thường là hai con một đực một cái, nằm giở đầu đuôi và còn trong bụng nên “co tròn một đống”. Đáng tiếc, “trạng bố”, kho tàng chuyện “phét” của Dương Sơn đã mất.

Bất phân thắng bại!

Từ xa xưa đã có sự so sánh tài “nói phét” giữa hai làng nói phét nổi tiếng ở Bắc Giang là Dương Sơn và Hòa Làng. Hai ngôi làng này chỉ cách nhau có mấy quả đồi. Người dân hai làng lúc nào cũng cho người làng mình có tài nói phét giỏi hơn cả. Ấy thế mới có những câu chuyện tranh tài nói phét bất hủ giữa Dương Sơn và Hòa Làng.

Như chuyện người Dương Sơn và Hoà Làng khoe vợ mình da trắng. Người Hòa Làng nói: Da vợ mình thật trắng khủng trắng khiếp, trắng từ chân lên đến cổ. Cô ấy mà xắn quần lên thì thôi, ai muốn gọi là đùi cũng được, ai muốn gọi là khúc sắn bóc vỏ cũng được...

Người Dương Sơn bĩu môi nói: Thế đâu đã trắng bằng vợ tớ. Tớ nhớ, hồi máy bay Mỹ còn đánh phá khắp nơi, hôm ấy vợ mình đi ăn cưới, cô ấy diện chiếc áo pôpơlin Nhật trắng, mới nguyên. Đang đi giữa cánh đồng thì nghe tiếng máy bay, cô ta đang trên đường chạy tới bờ mương để nấp thì những người ở dưới mương đã kêu lên: 

Cởi ngay cái áo ra, không máy bay nó trông thấy mất, cởi ngay ra, cởi ngay ra”. Nghe vậy cô ấy vừa chạy vừa cởi áo. Nhưng vừa cởi áo xong mọi người ẩn dưới lòng mương lại gào to hơn: “Mặc áo vào, mặc ngay áo vào, không nó bắn chết cả đám bây giờ!”. Cậu thấy không, da vợ tớ trắng đến thế kia mà!.

Người dân Dương Sơn nghĩ ra câu chuyện độc đáo, có thể làm sởn gai ốc của một số người nghe, đó là câu chuyện bắt hổ con: “Tôi đem hai con hổ con ra Hà Thành bán. Tiếng đồn đến tai ông Trưởng phường xiếc Tạ Duy Hiển, ông ta mời tôi vào nhà đãi làm thượng khách rồi đặt mua con hổ, tôi nhận tiền ra về. Tìm được hang hổ con mọn, tôi chui vào, rón rén bò qua đến chỗ hổ bố ngủ, tôi nhổ trụi râu nó, nó buồn quá lại càng ngủ say… Vượt qua hổ bố, tôi lần đến chỗ hổ con, bịt mũi đem ra, hổ bố vẫn gáy phe phe…”. Chuyện này đến Hòa Làng không thấy được nghe kể bao giờ cả.