Chuyện về lão ngư mù “sát cá” trên phá Tam Giang

Mặc dù bị mù nhưng từng đoạn đường trước nhà hay xung quanh xóm ông Nguyễn Dê đều thông thạo. Ảnh Đức Hoàng

Ở vùng đầm phá Cầu Hai – Tam Giang không ai không biết lão ngư mù Nguyễn Dê bởi cái tài đánh cá bằng…tai của ông. Người ta nói về ông là trường hợp hiếm có ở Việt Nam. Mặc dù bị mù cả hai mắt nhưng ông là tay “sát cá” nhất vùng và là thợ lặn giỏi.

Sinh ra trong một gia đình đông anh em, năm lên 8, Nguyễn Dê bị bệnh đậu mùa. Do hoàn cảnh gia đình khó khăn nên không có điều kiện chữa trị, chỉ uống vài thang thuốc lá cỏ tự kiếm quanh nhà nên dần dần cậu bé Dê bị mù cả hai mắt. Cuộc đời tưởng chừng như đóng sập lại đối với Dê. Nhìn đâu cũng thấy toàn bóng tối, từ một cậu bé tinh nghịch, chạy nhảy, bấy giờ phải ngồi một chỗ vì không thấy gì Nguyễn Dê chán nản và có ý định chết đi cho xong. Nhưng được sự động viên của gia đình và bạn bè, Nguyễn Dê đã tự lần mò trong bóng tối để tìm đường đi cho cuộc đời mình.

Ông Nguyễn Dê bên chiếc thuyền nhỏ của mình mưu sinh trên phá Tam Giang. Ảnh Đức Hoàng

Năm lên 18 tuổi, vùng quê Vinh Hưng của ông Dê là điểm căn cứ cách mạng. Quân địch ngày đêm bắn phá ác liệt. Mặc dù bị mù từ nhỏ, nhưng khi nghe tiếng đạn nổ, tiếng máy bay của địch trên bầu trời, lòng căm thù của chàng thanh niên mù trỗi dậy. Tuy mắt không thấy bầu trời nhưng dưới nước ông lại “thuộc lòng” nên ông quyết định góp sức giúp bộ đội chèo thuyền vận chuyển tiếp tế lương thực. Ông cùng 3 anh em ruột là Nguyễn Điền, Nguyễn Thị Gái và Nguyễn Sỹ cùng tham gia cách mạng chèo thuyền đưa du kích, vận chuyển lương thực, súng đạn vượt phá Tam Giang về căn cứ cách mạng Lộc Bình để đánh địch.

Hai vợ chồng ông Dê trong căn nhà nhỏ của mình. Ảnh Đức Hoàng

Mưu sinh trong bóng tối

Cảm động trước tấm lòng dũng cảm và gan dạ của ông, người con gái tên Nguyễn Thị Dưỡng cùng ở trong xã đem lòng yêu mến và muốn về làm vợ, chung tay ấp gối, “dẫn đường” cho ông. Tuy nhiên, khi biết chuyện, gia đình bà Dưỡng hết sức ngăn cấm và khuyên con gái không nên đặt cuộc đời của mình vào một chàng mù. Bằng tình yêu, lòng chia sẻ, năm 20 tuổi, Nguyễn Thị Dưỡng lấy Nguyễn Dê làm chồng. Đám cưới to nhất làng diễn ra. Ai cũng khâm phục tính cách và nghị lực vươn lên của ông Dê và tấm lòng nhân ái, yêu thương của bà Dưỡng.

Mặc dù bị mù hai mắt nhưng ông Dê nổi tiếng là người "sát cá" nhất vùng. Ảnh Đức Hoàng

Hơn 15 năm nay, hàng ngày, khoảng 16 giờ, khi mặt trời dần lặn xuống hai vợ chồng lại dong thuyền ra phá Tam Giang – Cầu Hai bắt đầu cuộc mưu sinh cho đến đêm khuya. Bà thì lái thuyền định hướng, ông thì “ngửi” và “nghe” vùng nào có cá, tôm nhiều để dừng lại đánh bắt. Cứ thế, từ chiều tối hôm trước đến rạng sáng hôm sau, hai vợ chồng lão mù quăng quật trên phá Tam Giang đánh bắt. Biết tài “sát cá” của ông Dê, nhiều thuyền của người dân trong vùng cũng đi theo để “ké” đánh bắt.

“Có hôm đang chèo thuyền đi ổng bất ngờ nói dừng lại. Rồi nhanh tay thả lưới. Thả xong ổng nói tôi và bà cứ ngồi chơi một lát sẽ có đầy ắp cá về. Thật bất ngờ, một lúc sau kéo lưới lên cá đối, cá dìa…mắc lưới nhiều vô kể. Ổng không nhìn thấy nhưng tay chân thì cứ thoăn thoắt. Từng con cá được ổng gỡ khỏi mắc lưới thành thục. Khi chờ cá mắc lưới, ổng còn lặn bắt sò, dìa…Có hôm bắt được vài chục kilogam”, bà Dưỡng cho biết.

Đối với ông Dê, hai mắt không nhìn thấy nhưng "ánh sáng" mưu sinh trên đầm phá đã thay đổi cuộc đời của ông. Ảnh Đức Hoàng