Cơ chế "trói" vận tải: Hành dân lúc... dân “hành”

 

Cấm xe chở khách đón, trả khách dọc đường trong điều kiện giao thông chắp vá, hổ lốn của nước ta hiện nay chẳng khác nào "dùng dây trói ngành vận tải khách"… Đó là ý kiến của doanh nghiệp nói về các quy định trong thông tư 14.

 

"Hộp đen" nhưng tiền phải "tỏ"

 

Hệ thống thiết bị giám sát hành trình trên một xe ô tô của Xí nghiệp xe khách Nam Hà Nội. Ảnh: C.Tâm

 

Quy định các đầu phương tiện vận tải phải gắn thiết bị giám sát hành trình (hộp đen) được phần lớn các doanh nghiệp ủng hộ. Nhờ hộp đen, chủ doanh nghiệp có thể kiểm soát gần như toàn bộ hoạt động của phương tiện một cách nhanh chóng và khoa học, góp phần phát triển chất lượng phục vụ. Giá cả phù hợp, tính năng ưu việt khiến nhiều doanh nghiệp vận tải lớn đã tiến hành lắp đặt thiết bị này.

 

Ông Lê Xuân Trường - Công ty Cổ phần vận tải hành khách Trường Vịnh (Hương Sơn, Hà Tĩnh) - cho biết, dòng xe công ty đang khai thác đã được nhà sản xuất lắp sẵn hộp đen. Khi nào cơ quan quản lý nhà nước yêu cầu, doanh nghiệp sẽ đưa vào vận hành. Tuy nhiên, hệ thống máy chủ và bộ phận điều hành thì phải... đầu tư thêm.

 

Vậy nhưng, khi Thông tư 14 ra đời, có các điều khoản quy định việc lắp hộp đen, nhiều doanh nghiệp kinh doanh vận tải lâu năm, doanh nghiệp đã lắp đặt lại không mấy hào hứng. Khoản a, mục 1, điều 5 nêu rõ thiết bị giám sát lắp đặt phải được cơ quan đăng kiểm kiểm định. Thông tư này có hiệu lực từ đầu tháng Tám, nhưng trước đó cả năm trời, nhiều doanh nghiệp, HTX đã bỏ cả tỷ đồng để lắp đặt hộp đen và hiển nhiên họ cũng không đủ cơ sở để biết sản phẩm đã sử dụng được đăng kiểm hay chưa? Liệu khi cơ quan đăng kiểm kiểm tra, thiết bị đó có đạt chuẩn hay không? Nếu không đạt, doanh nghiệp sẽ phải gỡ bỏ, lắp cái mới hay xử lý như thế nào? Phí tổn trên ai chịu?

 

Lo lắng trên của doanh nghiệp là có cơ sở. Hiện trên thị trường có hàng chục nhà cung cấp với nhiều chủng loại hộp đen khác nhau. Doanh nghiệp không biết phải dựa trên cơ sở nào để chọn hộp đen đạt "chuẩn" khi chưa hề có... một quy định nào từ cơ quan đăng kiểm liên quan đến thiết bị này?!

 

Chưa hết, việc quy định trách nhiệm của doanh nghiệp là phải cung cấp kịp thời, đầy đủ các thông tin lưu trữ từ thiết bị giám sát cũng khiến không ít người băn khoăn. Giám đốc một xí nghiệp vận tải chia sẻ: "Thiết bị do doanh nghiệp lắp thì nó là cái... "thước", là công cụ quản lý của doanh nghiệp nên việc tự bỏ tiền là điều hiển nhiên. Còn bắt doanh nghiệp phải cung cấp thông tin từ thiết bị giám sát để cơ quan chức năng quản lý thì phải hỗ trợ kinh phí cho doanh nghiệp chứ? Xí nghiệp của tôi có 200 xe, mỗi xe bỏ ra 5 triệu đồng, tổng chi phí đã ngót tiền tỷ. Nếu Nhà nước tận dụng các thiết bị đó để kiểm soát thì nên "chia tiền" với doanh nghiệp".

 

Quy định "hành" dân?!

 

Cùng chung quan điểm với doanh nghiệp, ông Nguyễn Khánh Toàn - Phó tổng thư ký HHVT ô tô Việt Nam cho rằng: "Quy định nhà xe chỉ được đón trả khách 2 đầu bến đã làm mất đi tính linh hoạt của dịch vụ vận tải chủ chốt tại nước ta".

Chưa hết băn khoăn về quyền và lợi khi lắp đặt hộp đen, doanh nghiệp vận tải còn không ngừng "phản pháo" về quy định chỉ được đón trả khách ở hai đầu bến. Khi được tham khảo về vấn đề này, ông Hồ Quang Dũng - Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần đầu tư Vinamoto (số 35, Nguyễn Huy Tưởng, Hà Nội) cho rằng, đây thể hiện sự chưa thống nhất trong quản lý nhà nước.

 

Đón trả khách dọc đường là do quy định của từng địa phương. Hiện bến cóc, bến dù nhiều, ngày bình thường lượng khách vào bến rất thưa thớt. Nếu nhà xe không được đón trả khách thì chỉ "béo" xe dù. Thực tế trên xe chạy đường dài đâu chỉ có mỗi khách đi với lộ trình từ bến A, tới bến B.

 

Khách yêu cầu được xuống dọc đường, nhà xe tính như thế nào? Không lẽ bắt người ta phải đi thêm mấy chục cây số nữa đến bến để rồi từ đây lại mất thêm tiền để đi xe ôm quay ngược trở lại nhà mình? Như thế có khác nào quy định hành dân lúc dân "hành" (đi lại).

 

Chưa hết, quy chế này còn gây nhiều băn khoăn cho hành khách. Trên các tuyến quốc lộ, ngành giao thông vận tải đã thiết kế các điểm dừng đỗ với vạch vàng kẻ đường, biển báo điểm dừng xe khách tốn kém không ít tiền của. Khi các điểm dừng này hình thành, nhà xe đương nhiên được dừng để đón trả khách, hành khách được đứng để chờ xe.

 

Nay có lệnh "cấm" nhưng vẫn tồn tại các điểm trên nên xảy ra tình trạng xe không dám dừng còn người dân thì dài cổ đứng chờ. Quy chế cấm có hiệu lực, đồng nghĩa với việc hàng nghìn điểm đỗ đồng loạt bị vô hiệu và phải gỡ bỏ gây tốn kém không ít tiền của.

 

Để thực hiện quy chế này, hàng loạt các địa phương, doanh nghiệp vận tải đã ký cam kết không đón trả khách dọc đường, đặc biệt là trong khu vực nội thị. Ông Nguyễn Quốc Mạnh - Chủ tịch HĐQT, Tổng giám đốc Công ty cổ phần vận tải Điện Biên (tổ 13, phường Thanh Bình, TP Điện Biên) - cho biết, ngành giao thông địa phương và doanh nghiệp đã thực hiện cam kết không đón trả khách trong thành phố. Cùng đó, doanh nghiệp cũng tổ chức phổ biến các nội dung tương tự cho lái xe. Khi nói về thực tế thực hiện những cam kết trên, ông Mạnh thẳng thắn: "Rất khó để yêu cầu lái xe thực hiện một cách triệt để". Từ khi có các quy định mới, đã có 6-7 xe của doanh nghiệp bị phạt vì lỗi đón trả khách.

 

Bức xúc khi nói về quy định này, ông Nghiêm Quốc Thắng - Giám đốc Công ty Cổ phẩn Xe khách Hà Nội - nói: "Làm nghề ô tô chở khách mà thấy khách không đón thì ai gọi đó là nghề? Trừ khi có CSGT đứng đầu mũi xe may ra lái xe mới chấp hành, chỉ cần khuất bóng cảnh sát, lái xe ngay lập tức cho xe chạy tốc độ "rùa" để bắt khách".

 

Không kêu khó như các nhà xe ở thành phố, chủ xe các tuyến huyện khẳng định không thể thực thi quy định này. Hạ tầng yếu kém, bến bãi không đủ điều kiện để hút khách, thậm chí nhiều huyện bến xe chỉ là bãi đất trống nên nhà xe trực tiếp đến từng nhà để đón khách. Theo các nhà xe, chính sách trên chỉ thực hiện được khi hạ tầng bến bãi hoàn thiện, nhu cầu vận tải trên tuyến tăng cao. Còn không, nó chỉ tồn tại trên... giấy!

 

(Còn tiếp)

Công Tâm