Có thể đơn phương yêu cầu tòa án hủy kết hôn do bị cưỡng ép?

Hiện giờ, em tôi đã trốn đi ở chỗ khác và muốn làm thủ tục ly hôn. Tuy nhiên, cả 2 bản gốc đăng ký kết hôn người chồng giữ hết. Xin luật sư cho biết, để được giải quyết ly hôn, em gái tôi cần phải có những giấy tờ gì? Có thể xin lại bản sao đăng ký kết hôn hay không?

          Đỗ Thị Nga (Sóc Sơn, Hà Nội)

Trả lời:

Kết hôn là việc nam nữ xác lập quan hệ vợ chồng trên cơ sở tự nguyện, tiến bộ và bình đẳng. Trong trường hợp nếu thực sự việc kết hôn giữa em bạn và người chồng là do bị ép buộc thì việc kết hôn đã vi phạm các quy định của pháp luật về hôn nhân gia đình. Điểm d2 Mục 2 Nghị quyết 02/2000/NQ-HĐTP hướng dẫn áp dụng một số quy định của Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000: Đối với những trường hợp kết hôn khi một bên bị ép buộc, bị lừa dối hoặc bị cưỡng ép là vi phạm điều kiện kết hôn quy định tại Điểm 2 Điều 9. Tuy nhiên, tùy từng trường hợp mà quyết định như sau:

- Nếu sau khi bị ép buộc, bị lừa dối hoặc bị cưỡng ép kết hôn mà cuộc sống không có hạnh phúc, không có tình cảm vợ chồng, thì quyết định hủy việc kết hôn trái pháp luật.

Điều 15 Luật Hôn nhân và gia đình 2000 cũng quy định người có quyền yêu cầu hủy việc kết hôn trái pháp luật là: "Bên bị cưỡng ép, bị lừa dối kết hôn theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự có quyền tự mình yêu cầu Tòa án hoặc đề nghị Viện Kiểm sát yêu cầu Tòa án hủy việc kết hôn trái pháp luật...". Theo quy định tại Điều 28 Bộ luật Tố tụng dân sự sửa đổi 2009, thì thẩm quyền giải quyết yêu cầu hủy việc kết hôn trái pháp luật sẽ thuộc về Tòa án. Do vậy, em bạn có thể tự mình làm đơn yêu cầu Tòa án cấp huyện hủy việc kết hôn trái pháp luật mà không cần sự đồng thuận của người chồng.

Về nguyên tắc, khi nộp đơn yêu cầu tại Tòa án, em bạn có nghĩa vụ cung cấp giấy tờ chứng minh về tình trạng hôn nhân, nhân thân của vợ, chồng, các chứng cứ chứng minh bị cưỡng ép kết hôn… Nếu em bạn không thể cung cấp các chứng cứ trên thì vẫn có thể nộp đơn tường trình về hoàn cảnh thực tế của mình không thể có các giấy tờ, chứng cứ này. Tòa án sẽ xem xét toàn diện vụ án và tiến hành xác minh, thu thập các giấy tờ, chứng cứ để đảm bảo giải quyết vụ án xin ly hôn một cách khách quan, toàn diện

          Luật sư Nguyễn Phú Thắng (Đoàn Luật sư TP Hà Nội)