Có thể xử lý hình sự nếu nhặt được đồ mà không trả

Phan Mạnh Hải

(huyện Sơn Dương, Tuyên Quang)

Trả lời:

Cần phải khẳng định rằng, những tài sản trên em trai bạn không được giữ lại để sử dụng vì đó không phải là tài sản của anh ấy. Về mặt nguyên tắc, khi nhặt được tài sản của người khác đánh rơi, người nhặt được phải có trách nhiệm trả lại cho chủ sở hữu hoặc phải giao nộp cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền (nếu không biết ai là chủ sở hữu). Điều 187 Bộ luật Dân sự quy định: “Người phát hiện tài sản bị đánh rơi, bị bỏ quên, bị chôn giấu, bị chìm đắm bạn có trách nhiệm phải thông báo hoặc trả lại ngay cho chủ sở hữu. Nếu không biết ai là chủ sở hữu thì phải thông báo hoặc giao nộp cho UBND xã/phường/thị trấn, hoặc công an cơ sở gần nhất, hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền khác theo quy định của pháp luật”.

Mặt khác, do tài sản trên không thuộc quyền sở hữu của em bạn nên anh ấy không có quyền bán. Vì thế, việc mua bán chiếc điện thoại giữa em bạn và chủ cửa hàng là vô hiệu, hai bên phải trả lại cho nhau những gì đã nhận. Điều 257 Bộ luật Dân sự quy định: “Chủ sở hữu có quyền đòi lại động sản không phải đăng ký quyền sở hữu từ người chiếm hữu ngay tình trong trường hợp người chiếm hữu “ngay tình” có được động sản này thông qua hợp đồng không có đền bù với người không có quyền định đoạt tài sản; trong trường hợp hợp đồng này là hợp đồng có đền bù thì chủ sở hữu có quyền đòi lại động sản nếu động sản đó bị lấy cắp, bị mất hoặc trường hợp khác bị chiếm hữu ngoài ý chí của chủ sở hữu”.

Điều này có nghĩa, chủ cửa hàng mua điện thoại có nghĩa vụ hoàn trả chiếc điện thoại cho em bạn và ngược lại, em bạn phải trả lại tiền cho cửa hàng. Trường hợp em bạn, hoặc chủ cửa hàng cố tình không trả lại có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về “tội chiếm giữ trái phép tài sản” theo Điều 141 Bộ luật Hình sự. Điều luật này quy định: “Người nào cố tình không trả lại cho chủ sở hữu, người quản lý hợp pháp hoặc không giao nộp cho cơ quan có trách nhiệm tài sản có giá trị từ 10 triệu đồng đến dưới 200 triệu đồng, cổ vật hoặc vật có giá trị lịch sử, văn hóa bị giao nhầm hoặc do mình tìm được, bắt được, sau khi chủ sở hữu, người quản lý hợp pháp hoặc cơ quan có trách nhiệm yêu cầu được nhận lại tài sản đó theo quy định của pháp luật thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm… Phạm tội chiếm giữ tài sản có giá trị từ 200 triệu đồng trở lên hoặc cổ vật, vật có giá trị lịch sử, văn hóa có giá trị đặc biệt thì bị phạt tù từ một đến 5 năm”.

Luật sư Nguyễn Thu Anh

(Đoàn Luật sư TP Hà Nội)