Con dâu có được hưởng thừa kế của mẹ chồng?

Để tiện quyết định phần di sản để lại nên mẹ tôi kêu hai anh em ký vào giấy từ chối di sản của cha tôi để lại. Xin hỏi, giấy từ chối tài sản của anh em tôi đã ký có hợp pháp không? Nếu chẳng may mẹ tôi mất mà không để lại di chúc thì toàn bộ tài sản có mặc nhiên thuộc về gia đình anh trai tôi không? Chị dâu tôi có được hưởng không?

Nguyễn Thu Trang (Ba Đình, Hà Nội)

Trả lời:

Thứ nhất, về tính hợp pháp giấy từ chối nhận di sản:

Điều 642 Bộ luật dân sự 2005 quy định về từ chối nhận di sản như sau:

“1. Người thừa kế có quyền từ chối nhận di sản, trừ trường hợp việc từ chối nhằm trốn tránh việc thực hiện nghĩa vụ tài sản của mình đối với người khác.

2. Việc từ chối nhận di sản phải được lập thành văn bản; người từ chối phải báo cho những người thừa kế khác, người được giao nhiệm vụ phân chia di sản, cơ quan công chứng hoặc ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn nơi có địa điểm mở thừa kế về việc từ chối nhận di sản.

3. Thời hạn từ chối nhận di sản là 6 tháng, kể từ ngày mở thừa kế. Sau 6 tháng kể từ ngày mở thừa kế nếu không có từ chối nhận di sản thì được coi là đồng ý nhận thừa kế”.

Như vậy, nếu văn bản từ chối nhận di sản là hợp pháp thì hai anh em bạn không còn quyền hưởng di sản của bố để lại. Toàn bộ khối tài sản thuộc về quyền định đoạt của mẹ. Trường hợp không đáp ứng các quy định nêu tại Điều 642 (Bộ luật dân sự) thì văn bản từ chối nhận di sản là không hợp pháp và hai anh em bạn vẫn có quyền hưởng phần di sản do bố để lại.

Thứ hai, chia di sản khi mẹ qua đời không lập di chúc:

Khi mẹ bạn mất mà không có di chúc, theo quy định tại Điều 675 (Bộ luật dân sự 2005), toàn bộ di sản của mẹ bạn để lại sẽ được phân chia theo pháp luật cho những người thừa kế thuộc hàng thừa kế thứ nhất của mẹ bao gồm “vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết”. Anh trai và bạn đều được hưởng phần di sản bằng nhau. Chị dâu không được hưởng thừa kế di sản do mẹ bạn để lại.

Luật sư Nguyễn Phú Thắng

(Đoàn Luật sư TP Hà Nội)