Con đường lây lan bệnh tay chân miệng là rất lớn

Mùa bệnh tay chân miệng ở TPHCM cũng như các tỉnh phía Nam năm nay vào hơi trễ so với các năm trước. Mọi năm, đỉnh dịch vào tháng 4. Tuy nhiên, điều đó cũng bình thường, vì đỉnh dịch có thể giao động giữa tháng tư và tháng năm. Sau đó, bệnh tay chân miệng đi xuống, và bùng phát trở lại vào tháng 9 đến tháng 12. Tuy nhiên, số ca của đỉnh đầu thường chỉ bằng 1/3 đỉnh sau.

Từ đầu năm đến nay, BV Nhi Đồng 1 đã điều trị cho hơn 1.000 ca tay chân miệng. 50% các ca là từ các tỉnh chuyển lên.

Ngay trong ngày 12/5, khoa Nhiễm - BV Nhi Đồng 1 có khoảng 60 trẻ điều trị bệnh tay chân miệng với 3 trường hợp nặng đều dưới 2 tuổi. Một ca 14 tháng tuổi chuyển từ Tây Ninh lên phải thở máy.

Còn tại các tỉnh phía Nam, trong vài năm tới, bệnh sẽ bắt đầu xuất hiện nhiều, không phải vì bệnh xuất hiện nhiều hơn. Nguyên nhân là do người ta bắt đầu chú ý đến, đặc biệt sau khi Bộ Y tế ban hành phác đồ điều trị, phải theo dõi và phát hiện ca sớm.

Được biết, các chuyên gia đã phát hiện một nhóm mới của loại vi-rút EV71?

Lần đầu tiên, chúng tôi đã phát hiện ra nhóm C5 của EV71 lưu hành tại miền Nam Việt Nam. Năm 2003, kết hợp với Viện Pasteur TP.HCM, chúng tôi đã nuôi cấy và phát hiện được 2 ca do nhóm C5 này gây ra. Năm 2005, tiếp tục mở rộng nghiên cứu trên gần 800 trẻ mắc bệnh tay chân miệng, kết quả trong 6 tháng đầu năm 2005, 3 nhóm C1, C4 và C5 cùng lưu hành. Còn 6 tháng cuối năm, thời gian EV 71 hoạt động mạnh, chủ yếu là nhóm C5.

Hiện nay, điều trị đặc hiệu đối với bệnh tay chân miệng không có. Chủ yếu vẫn là điều trị các triệu chứng của bệnh bằng các phương pháp điều trị hỗ trợ, giúp tử vong tối thiểu. Quan trọng nhất vẫn là theo dõi sát, phát hiện sớm các biến chứng và can thiệp kịp thời. Ngoài ra, chúng ta có loại dịch truyền gọi là Immunoglobulin - IVIG. Nhưng IVIG có chi phí khá đắt nên chỉ được chỉ định trong những trường hợp nhất định. Bên cạnh đó, chúng tôi hỗ trợ hô hấp sớm... Tuy nhiên, những trẻ dù có những triệu chứng nặng đến mấy, đã được cứu sống, thì hoàn toàn không có di chứng. 

Ngày 12/5, bé Nguyễn Thị T.M. (14 tháng tuổi, ởTây Ninh) đang phải thở máy do biến chứng của bệnh tay chân miệng tại khoa Nhiễm - BV Nhi Đồng 1. Ảnh: H.Cát

Đặc điểm lâm sàng của bệnh?

Bệnh thường xảy ra trên những trẻ nhỏ dưới 5 tuổi, đặc biệt tập trung ở trẻ từ 3 tuổi trở xuống. Trẻ nhỏ dưới 2 tuổi thường có nhiều biến chứng nặng khi mắc phải căn bệnh này như: viêm não - màng não, co giật, viêm cơ tim, hôn mê... thậm chí dẫn đến tử vong nếu không được xử trí kịp thời. Hệ miễn dịch của trẻ nhỏ thường chưa có kháng thể.

Một năm có hai mùa tay chân miệng. Mùa sau bao giờ cũng cao hơn mùa trước vì mùa sau tỷ lệ EV71 xuất hiện nhiều hơn. Điều này chưa được lý giải và chúng tôi chỉ dựa vào kinh nghiệm điều trị.

Thông thường bệnh kéo dài từ 7-10 ngày. Bệnh này thường không có sốt, hoặc chỉ sốt nhẹ. Sau một hoặc hai ngày, những nốt hồng ban có đường kính vài mm nổi bất thường hoặc cộm trên da ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, đầu gối hoặc mông.

Ngoài ra, em bé có triệu chứng khóc, đau miệng, chảy nước miếng. Lúc đó, trong miệng trẻ đã xuất hiện những vết loét, ở trên lưỡi, vòm miệng, hoặc ở lợi... 

Đa số bệnh do tác nhân coxsackievirus A16 đều tự khỏi. Tuy nhiên, nếu gặp EV71 trẻ thường gặp những biến chứng. Những biến chứng này nếu chú ý cũng dễ nhận biết. Trẻ thường bứt rứt, khó ngủ, quấy suốt đêm. Hoặc nếu ngủ thì trẻ sẽ ngủ li bì. Đặc biệt, trẻ hay giật mình và giơ hai tay lên. Những cơn giật mình này thường xuất hiện khi trẻ thiu thiu ngủ hoặc đang ngồi chơi.

Hai triệu chứng này rất quan trọng để đưa trẻ vào bệnh viện: giấc ngủ và sự giật mình. Nếu để trễ từ 6 - 12 tiếng đồng hồ, trẻ có thể bị co giật, hôn mê, thở khó...

Làm thế nào để phòng ngừa bệnh?

Siêu vi gây bệnh tay chân miệng chủ yếu lây lan qua đường tiêu hóa. Tuy nhiên, siêu vi có thể bám vào các vật dụng sinh hoạt, đồ chơi, bàn tay người lớn. Siêu vi này có thể tồn tại ở những nơi đó từ 7 - 10 ngày. Hoặc những đứa trẻ trong khi nói chuyện, nước miếng văng ra cũng mang theo siêu vi.

Do đó, đường lây rất lớn và dữ dội. Ước tính, cứ một trẻ có biến chứng nặng thì khoảng 400 trẻ đã mắc bệnh tay chân miệng ở ngoài cộng đồng.

Hiện nay chưa có vắc-xin phòng ngừa bệnh. Ngoài ăn chín uống sôi, chúng ta còn phải đảm bảo vệ sinh cho các dụng cụ sinh hoạt (bàn ghế, sàn nhà...), đồ chơi của trẻ, và người lớn phải rửa sạch tay sạch sẽ, nhất là sau khi đi vệ sinh, thay tã hoặc dọn dẹp các vật dụng có dính phân của trẻ.

Khi trẻ có bệnh, nên cho trẻ ăn thức ăn lỏng, chia thành nhiều bữa. Cho trẻ ăn những thức ăn vừa đủ nguội, và phải cho trẻ uống nhiều nước.

Xin cảm ơn bác sĩ.

(VietNamNet)