Đại gia Trầm Bê chán hoạt động xã hội vì scandal “treo ảnh trong chùa”?

Đại gia Trầm Bê trong một lần về thăm chùa Cà Hom, ngôi chùa do chính ông phát tâm xây dựng.  Ảnh Dương Cầm.

Gánh hát tan nát vì đại gia buồn?

Được biết, Đoàn ca múa nhạc dân tộc Triều An được ông Trầm Bê tài trợ thành lập vào  19/5/2007. Toàn bộ chi phí hoạt động, bao gồm cả tiền lương tháng cho cán bộ, diễn viên, các loại trang thiết bị và thậm chí là chi phí cho từng buổi biểu diễn đều được ông Trầm Bê đài thọ. Đoàn hát này được giao nhiệm vụ biểu diễn các tiết mục của văn hóa của người Khmer miễn phí tại các lễ hội, chùa chiền. Ông Thạch Phương - Phó Trưởng đoàn Triều An cho biết: “Ngày đầu thành lập đoàn, ông Trầm Bê dặn dò chúng tôi là bà con Khmer mình đa số nghèo, sống bằng nghề nông nên diễn phục vụ bà con là một trách nhiệm, tuyệt đối không được bán vé thu tiền”.

Ông Thạch Phươne cũng cho hay, ban đầu có 52 người xuất thân từ ruộng đồng, có năng khiếu nghệ thuật được mời đưa về đào tạo để gầy dựng đoàn hát. Sau đó, thanh lọc dần dần, số diễn viên cố định còn lại là 37 người, gồm 14 nữ và 23 nam. Mỗi tháng, trung bình ông Trầm Bê rót kinh phí cho đoàn hát khoảng ngoài 100 triệu đồng để trả tiền lương diễn viên, nhạc công. Do không được bán vé, mỗi khi ở đâu mời diễn phục vụ lãnh đạo đoàn cũng đều gọi điện thoại báo cho ông Trầm Bê biết để nhận phụ cấp thêm thù lao. “Đầu tư vào lĩnh vực nào còn có hy vọng sinh lợi, chứ đầu tư vào nghệ thuật dân tộc bây giờ chắc chắn sẽ chỉ biết bỏ ra và bỏ ra…Vậy mà ông Trầm Bê vẫn rất nhiệt huyết, lo lắng đời sống cho anh em diễn viên, hào phóng đầu tư trang phục thiết bị để nâng cao chất lượng các chương trình. Chính điều đó khiến anh em  ai cũng có trách nhiệm, xem đoàn Triều An là ngôi nhà của mình. Từ khi thành lập đến nay, đoàn Triều An đã đoạt nhiều huy chương bạc, vàng từ cấp tỉnh đến cấp trung ương. Mới đây nhất, đoàn chúng tôi đoạt giải nhì Liên hoan dân ca toàn quốc, với tiết mục múa bản sắc dân tộc Khmer. Anh em diễn viên vui lắm”, ông Thạch Phươne nói.

Tuy nhiên, niềm vui đoạt giải còn lâng lâng thì ngày 21/5/2013, cán bộ diễn viên của đoàn Triều An nhận được thông tin ông Trầm Bê thông báo sẽ cắt tài trợ. “Anh em diễn viên chúng tôi ai cũng bất ngờ vì vừa mới đoạt giải nhì toàn quốc xong, hoạt động có hiệu quả như vậy thì làm ông Bê có thể cho đoàn hát giải tán đột ngột như vậy? Anh em diễn viên, nhạc công vừa buồn vừa xen lẫn nuối tiếc. Bao nhiêu năm gầy dựng với bao nhiêu tâm huyết có thể sẽ đổ xuống sông xuống bể mất. Nhiệt huyết thì chúng tôi không thiếu nhưng với tình hình hiện nay, nếu không có sự tài trợ thì những đoàn ca nhạc dân tộc như chúng tôi không thể tồn tại. Các đoàn hát của nhà nước thì đã có ngân sách đảm bảo còn những đoàn hát tư như chúng tôi thì phải có các tổ chức xã hội hoặc cá nhân nào đó chống lưng. Nếu để anh em tự bươn chải thì nói thực là rất khó có thể duy trì”, Phó trưởng đoàn Thạch Phươne ngậm ngùi thừa nhận.

Khi chúng tôi hỏi nguyên nhân tại sao ông Trầm Bê cắt tài trợ đoàn hát, ông Thạch Phươne nhận định, có thể  liên quan đến chuyện một số tờ báo đăng tin ảnh gia đình ông Trầm Bê treo trong chùa gần đây. “Bỏ hàng trăm tỷ đồng để làm từ thiện, tiếng thơm không được hưởng mà còn mang tiếng xấu, có ai mà không buồn phiền, chán nản? Tôi biết ông Trầm Bê đã chán nản, ngưng nhiều công trình công ích khác, trị giá hàng trăm tỷ đồng nhưng tôi không ngờ điều đó lại có thể xảy ra với đoàn hát đã gắn bó với tôi và anh em diễn viên, nhạc công suốt trong 6 năm ròng rã”.  

Nhạc công Thạch Sa Don giăng lưới, bắt cá cải thiện bữa ăn.

Đánh cá mưu sinh để bám trụ đoàn hát 

Cả đoàn hát Triều An có 37 người thì đã bỏ về quê hơn 2/3. Hiện nay chỉ còn lại 10 người nam cố bám trụ lại vì niềm đam mê ánh đèn sân khấu cháy bỏng. Họ làm đủ nghề để cố sống quanh quẩn bên sân khấu vắng lặng, mốc meo. Đó là nơi mà vài tháng trước, hàng đêm ánh đèn vẫn sáng rực rỡ giúp họ tạm quên đi những lo toan cuộc đời để hòa mình vào vai ông hoàng, bà chúa và của vũ điệu Apsara huyền diệu. Chính những nơi đó các giá trị văn hóa của dân tộc Khmer góp phần được lưu truyền. “Tôi vẫn ở lại làm nhiệm vụ giữ kho vì sợ những trang phục, đạo cụ, thiết bị máy móc của đoàn hát bị hư hỏng. Mấy ngày nay, tôi định viết một tuồng mới nhưng cứ đặt bút lên, lại bỏ xuống… Đêm không ngủ được. Tôi vẫn tin rằng anh Trầm Bê không bỏ đoàn hát này đâu, cứ giữ gìn đồ đạc cho tốt, chờ đợi ngày mai trời lại sáng…”, ông Thạch Phươne não nề cho biết. 

Con nước trên dòng sông gần đó vừa lớn nên các diễn viên nam đang bám trụ lại đoàn không có thời gian nhiều để tiếp phóng viên. Họ phải ra đồng, ra sông giăng lưới, kiếm vài con cá để sống qua ngày, hi vọng một phép màu nào nó ánh đèn sân khấu sẽ sáng trở lại. Thạch Sa Don, nhạc công trong đoàn Triều An nói trong buồn rầu nói: “Đoàn hát rã, tôi đang lo lắng quá, không biết tính sao. Tui và vợ thì sống sao cũng được nhưng ngặt cái vừa mới sinh con được 9 tháng tuổi. Đoàn giải thể, không có lương không có tiền cuộc sống sẽ rất chật vật, vợ chồng tôi không có điều kiện chăm sóc thằng nhỏ đến nơi đến chốn. Mấy hôm nay tôi có đi xin phụ hồ nhưng trời mưa bão quá, các công trình đang tạm nghỉ nên tôi vẫn thất nghiệp và nhẵn túi”.

Chàng trai Khmer  27 tuổi đam mê nghệ thuật dân tộc này không ngại ngùng chi sẻ: “ Để bám trụ ở đoàn tôi phải nhờ ba mẹ ở quê gửi gạo lên tiếp tế. Nhưng còn thức ăn, vì không có tiền nên tôi đành phải đi giăng lưới bắt con tôm con cá về cái thiện. Tôi không biết cầm cự như thế này được đến như này được đến bao giờ nữa. Mấy hôm nay trở trời, thằng con bị cảm, vợ chồng tôi không có tiền mua thuốc, mong trời thương cho nó mau khỏi bệnh”. Nói chuyện xong với tôi,  Thạch Sa Don cuốn vội tay lưới, đi nhanh ra bờ sông để kịp con nước lớn. Bóng dáng thấp đậm của chàng trai Khmer khuất dần, trong khi người vợ trẻ của anh đang ôm con, nhìn theo chồng, đôi mắt buồn rười rượi.

Mira, một nhạc công trong đoàn cho biết: “Tôi đã theo nghề hơn 10 năm và vào đoàn  đã 5 năm, bỏ công học tập, trau dồi  rất vất vả. Bây giờ đùng một cái, đoàn hát giải thể, tôi không thể nào xoay sở kịp, chỉ biết nằm chờ. Người nghệ sĩ, hàng đêm đi diễn quen rồi, bây giờ thất nghiệp, có cảm giác mình rất thừa thãi trong cuộc sống này. Tinh thần của tôi đang suy sụp lắm”. Mira buồn buồn: “Chưa nghe thông tin gì về việc ông Trầm Bê hay ai sẽ tiếp tục bỏ kinh phí cho đoàn tiếp tục hoạt động. Nếu tình trạng bày kéo dài thêm một tháng nữa, chắc là tôi sẽ về quê làm ruộng, chứ ở đây hoài làm sao mà sống nổi. Hôm nay tôi bị bệnh nên không đi giăng lưới, chứ không là đi từ trưa, đến tối mịt mới về lận”.

 Lê Ngọc Dương Cầm