Đại tá Nguyễn Đức Tuấn: Phim 'Lửa trắng' mới phản ánh một phần rất nhỏ so với thực tế khốc liệt của ma túy

Đằng sau mỗi chiến công là biết bao tháng ngày trinh sát bí mật, bám địa bàn

Thưa Đại tá Nguyễn Đức Tuấn, bộ phim Lửa trắng chỉ còn 2 tập nữa là kết thúc, là thành viên ban cố vấn, nhìn lại hành trình của phim, ông thấy phim đã phản ánh đúng kỳ vọng của ông cũng như của Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma tuý chưa?

- Có thể nói, Lửa trắng đã vượt kỳ vọng của chúng tôi. Điều đáng mừng nhất không nằm ở lượng người xem hay những phản hồi tích cực trên các nền tảng truyền thông, mà ở việc bộ phim đã giúp công chúng, đặc biệt là các bạn trẻ, hiểu rõ hơn về cuộc chiến phòng, chống ma túy – một cuộc chiến thầm lặng nhưng vô cùng khốc liệt, nơi mỗi chiến công đều phải đánh đổi bằng rất nhiều mồ hôi, trí tuệ và cả sự hi sinh của người chiến sĩ Công an và những người giúp đỡ lực lượng Công an hoàn thành nhiệm vụ.

Sau khi phim phát sóng, nhiều khán giả đã chia sẻ rằng họ lần đầu tiên hình dung được vì sao một chuyên án ma túy có thể kéo dài hàng tháng, thậm chí nhiều năm; vì sao có những cán bộ phải xa gia đình trong thời gian dài, sống giữa hiểm nguy, chấp nhận những áp lực vô hình để kiên trì bám đối tượng, bám địa bàn.

Đằng sau mỗi chiến công là biết bao tháng ngày trinh sát bí mật, hàng nghìn kilômét bám tuyến, bám địa bàn, sự phối hợp chặt chẽ giữa các đơn vị trong nước với lực lượng thực thi pháp luật các quốc gia và những quyết định nghiệp vụ được cân nhắc rất kỹ lưỡng trong từng thời điểm.

Tôi cũng muốn chia sẻ rằng, những gì khán giả đã xem mới chỉ là một phần rất nhỏ của cuộc chiến đấu tranh phòng chống ma túy so với thực tế. Theo tôi, giá trị lớn nhất mà bộ phim mang lại không chỉ là những thước phim hấp dẫn, mà còn là sự lan tỏa nhận thức rằng phòng, chống ma túy không phải là nhiệm vụ riêng của lực lượng Công an. Đó là trách nhiệm của mỗi gia đình, mỗi nhà trường, mỗi cấp chính quyền và toàn xã hội.

Nếu sau bộ phim, có thêm một người trẻ đủ bản lĩnh để nói "không" với ma túy, có thêm một bậc cha mẹ quan tâm, lắng nghe con mình nhiều hơn, hay có thêm một người dân chủ động cung cấp thông tin giúp cơ quan chức năng đấu tranh với tội phạm, thì đó chính là thành công lớn nhất của "Lửa trắng" và cũng là điều mà chúng tôi luôn mong muốn hướng tới.

Như ông vừa nói, những gì khán giả đã xem mới chỉ là một phần rất nhỏ của thực tế, vậy trong đời thực, sự khốc liệt ấy được diễn ra thế nào, ông có thể kể một vài chi tiết để khán giả dễ hình dung hơn?

- Nhiều người thường nghĩ sự nguy hiểm chỉ xuất hiện khi đấu súng, truy bắt hay đối đầu trực diện với tội phạm. Thực tế, đối với những người trực tiếp làm án, áp lực lớn nhất lại thường đến từ những giờ phút im lặng trước khi chuyên án "cất vó".

Có những chuyên án, lực lượng trinh sát phải kiên trì bám địa bàn nhiều tháng, thậm chí nhiều năm. Có những đêm thức trắng chỉ để theo dõi từng di chuyển rất nhỏ của đối tượng; có khi hàng chục, hàng trăm cán bộ cùng ém quân nhiều giờ đồng hồ, tuyệt đối giữ bí mật, không ai được phép sơ suất dù chỉ một hành động hay một cuộc điện thoại. Bởi chỉ cần để lộ dấu vết, đối tượng có thể lập tức thay đổi kế hoạch, tẩu tán vật chứng, bỏ trốn qua biên giới hoặc chống trả quyết liệt, khiến toàn bộ công sức của hàng trăm con người trong nhiều tháng trời có thể tan biến trong chốc lát. Vì thế, không phải là không được sơ suất mà là "tuyệt đối không được sơ suất", dù chỉ là một chi tiết rất nhỏ.

Tội phạm ma túy hiện nay rất tinh vi và có tính cảnh giác cao. Vì vậy, mỗi quyết định nghiệp vụ đều phải được tính toán hết sức thận trọng: bắt vào thời điểm nào, bắt ở đâu, lực lượng triển khai ra sao để vừa thu giữ đầy đủ vật chứng, bắt giữ toàn bộ các mắt xích trong đường dây, vừa bảo đảm an toàn tuyệt đối cho cán bộ chiến sĩ và người dân.

Trong thực tế, có những thời điểm lực lượng chức năng đã ở rất gần mục tiêu nhưng vẫn phải nén lại, nhằm làm rõ toàn bộ đường dây, xác định những đối tượng cầm đầu hoặc thu thập đầy đủ chứng cứ theo quy định của pháp luật. Đó là những quyết định rất khó khăn, bởi chỉ một nhận định chưa chính xác hoặc một phút nóng vội cũng có thể làm hỏng cả chuyên án hoặc đẩy đồng đội vào tình huống nguy hiểm.

Đó cũng chính là điểm khác biệt của "Lửa trắng": đi sâu vào khai thác, thiên về đấu trí nhiều hơn là những pha hành động.

Mỗi tập phim đều gợi cho chúng tôi nhớ về những ngày tháng bám địa bàn, theo đuổi từng chuyên án 

Xem phim, thấy các diễn viên hóa thân phá án có gợi cho ông nhớ về cái thời tuổi trẻ xông pha của chính mình ngày xưa không?

- Rất nhiều. Ở câu hỏi này, tôi xin phép đại diện cho các thế hệ lãnh đạo, chỉ huy và cán bộ, chiến sĩ lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma tuý tâm sự chung đôi điều, tôi xin phép không nói cho riêng tôi.

Mỗi tập phim đều gợi cho chúng tôi nhớ về những ngày tháng cùng nhau lặng lẽ bám địa bàn, theo đuổi từng chuyên án. Có những chuyến công tác kéo dài hàng tháng, thậm chí lâu hơn, khi chúng tôi gần như cắt đứt mọi liên lạc với gia đình để giữ bí mật. Cuộc sống khi ấy rất giản dị: ba lô trên vai, bữa cơm vội, những đêm thức trắng giữa rừng sâu, vùng biên hay ở những địa bàn phức tạp. Điều duy nhất mọi người cùng hướng tới là làm sao đưa chuyên án đến thành công và bảo đảm an toàn cho đồng đội và Nhân dân.

Chúng tôi luôn nhớ cảm giác hồi hộp mỗi khi nhận được thông tin mới về đối tượng, những cuộc hội ý nghiệp vụ diễn ra trong đêm, những lần phải thay đổi phương án vào phút cuối vì tình hình bất ngờ thay đổi. Có những chuyên án thành công rực rỡ, nhưng cũng có những chuyên án để lại nhiều day dứt vì đồng đội bị thương. Chính những ký ức ấy đã hun đúc bản lĩnh và trách nhiệm của mỗi cán bộ làm công tác đấu tranh với tội phạm ma túy.

Đó cũng là điều mà tôi mong "Lửa trắng" sẽ giúp khán giả cảm nhận được: đằng sau mỗi chiến công là cả một tuổi trẻ lặng lẽ cống hiến của nhiều thế hệ cán bộ, chiến sĩ Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy. Sự hi sinh ấy, thậm chí phải đánh đổi cả xương máu của những anh hùng liệt sỹ giữa thời bình.

Trong những năm tháng ấy, những bữa cơm gia đình với ông chắc là khá hiếm hoi. Có bao giờ người bạn đời hoặc các con trách móc ông?

- Nếu nói gia đình chưa từng chạnh lòng thì có lẽ không đúng. Nghề của chúng tôi có những đặc thù mà không phải ai cũng có thể hình dung hết. 

Có những chuyên án được triển khai rất gấp, vừa nhận nhiệm vụ là lên đường ngay, nên có những công việc gia đình, những cuộc hẹn... phải dở dang, để lại bao day dứt cho người ở lại và người lính lên đường, không thể hẹn trước ngày về. 

Có những dịp lễ, Tết, sinh nhật con hay những sự kiện quan trọng của gia đình, nhiều người lính chúng tôi cũng không thể có mặt. Thậm chí nhiều khi đang ngồi trong bữa cơm, chỉ một cuộc điện thoại là phải lập tức lên đường. Đó là điều gần như trở thành một phần của cuộc sống đối với những người làm công tác đấu tranh phòng, chống ma túy.

Có lẽ điều khiến gia đình thiệt thòi nhất không phải là thời gian xa nhau, mà là họ luôn phải chấp nhận sự im lặng. Vì yêu cầu bảo mật, chúng tôi không thể kể hết mình đang làm gì, ở đâu, đối mặt với những nguy hiểm như thế nào. Có những chuyến công tác kéo dài nhiều ngày, người thân chỉ biết rằng mình đang làm nhiệm vụ và lặng lẽ chờ đợi. Sự chờ đợi ấy đôi khi còn áp lực hơn chính người trực tiếp làm nhiệm vụ.

Chúng tôi luôn cảm thấy biết ơn vì gia đình đã lựa chọn sự cảm thông và sẻ chia thay vì trách móc. Mỗi lần trở về sau một chuyên án, nhìn thấy người thân bình an, nhìn thấy nụ cười của vợ con hay cha mẹ, chúng tôi càng hiểu rằng phía sau mỗi cán bộ hoàn thành nhiệm vụ luôn có sự hi sinh thầm lặng rất lớn của gia đình. Họ không trực tiếp tham gia chuyên án nhưng lại là những người âm thầm chia sẻ mọi khó khăn, lo toan để chúng tôi yên tâm công tác.

Làm công việc phải chứng kiến biết bao thanh niên trượt dài, hủy hoại cuộc đời vì ma túy, là một người cha, hẳn ông cũng sẽ có nhiều kinh nghiệm và nghiêm khắc hơn trong việc định hướng, giáo dục con cái?

- Là một người cha, tôi luôn quan niệm rằng con cái không lớn lên chỉ từ những lời dạy bảo, mà trước hết từ chính cách sống của cha mẹ. Vì vậy, điều tôi cố gắng làm không phải là đặt ra quá nhiều quy tắc, mà là làm gương cho các con về sự trung thực, tinh thần trách nhiệm, lòng nhân ái và ý thức tôn trọng pháp luật. Khi con nhìn thấy cha mẹ sống tử tế, có trách nhiệm với công việc và gia đình thì đó cũng là những bài học có giá trị nhất.

Tôi cũng luôn dành thời gian để trò chuyện với các con, lắng nghe nhiều hơn là áp đặt. Tuổi trẻ hôm nay có rất nhiều cơ hội để phát triển, nhưng cũng phải đối mặt với không ít cám dỗ từ mạng xã hội, từ bạn bè và môi trường sống. Nếu cha mẹ chỉ quan tâm đến kết quả học tập mà không hiểu con đang nghĩ gì, gặp khó khăn gì hay kết giao với ai thì rất dễ bỏ lỡ những tín hiệu cảnh báo từ sớm.

Tôi cũng muốn gửi gắm tới các bậc phụ huynh một điều: đừng đợi đến khi con mắc sai lầm mới bắt đầu quan tâm. Hãy dành nhiều thời gian hơn để lắng nghe, chia sẻ và đồng hành cùng con mỗi ngày. Đó chính là cách phòng ngừa hiệu quả nhất và cũng là món quà quý giá nhất mà cha mẹ có thể dành cho con trên hành trình trưởng thành.

Mặt trận ma túy nổi tiếng là nơi lắm cạm bẫy, từ đồng tiền đổi trắng thay đen cho đến những lời đe dọa trực diện. Có khi nào ông ở trong hoàn cảnh như thế?

- Thực ra, bất kỳ cán bộ nào làm công tác đấu tranh với tội phạm ma túy đều hiểu rằng cám dỗ và hiểm nguy là điều khó tránh khỏi. Đây là loại tội phạm thu lợi nhuận đặc biệt lớn, vì vậy chúng sẵn sàng sử dụng mọi thủ đoạn để mua chuộc, lôi kéo, đe dọa hoặc chống trả lực lượng chức năng nhằm bảo vệ lợi ích của mình. Đó cũng là lý do cuộc đấu tranh với tội phạm ma túy luôn được đánh giá là một trong những mặt trận cam go và khốc liệt nhất.

Trong quá trình công tác, bản thân tôi cũng như nhiều đồng chí, đồng đội đã không ít lần phải đối mặt với những áp lực như vậy. Có những sự đe dọa trực tiếp, có những cám dỗ được ngụy trang rất tinh vi, cũng có những thời điểm đối tượng tìm mọi cách tác động đến cán bộ hoặc người thân để gây sức ép. Chỉ cần dao động một lần thì không chỉ đánh mất bản thân mà còn ảnh hưởng đến uy tín của cả lực lượng, thậm chí làm đổ vỡ một chuyên án mà biết bao đồng đội đã dày công xây dựng.

Đến hôm nay, sau gần 30 năm truyền thống xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma tuý, chúng tôi càng thấm thía rằng chiến thắng lớn nhất không chỉ là triệt phá được bao nhiêu đường dây hay thu giữ bao nhiêu ma túy, mà còn là giữ gìn được danh dự của người chiến sĩ Công an nhân dân.

Đằng sau 'cảm giác mới lạ' của người nổi tiếng là những hiểm nguy, mồ hôi và máu của các chiến sĩ 

Cuộc phỏng vấn này diễn ra đúng thời điểm xã hội đang xôn xao trước việc không ít người nổi tiếng, có ảnh hưởng đến giới trẻ vướng vào ma túy. Là người làm công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm về ma tuý , điều này gợi cho ông suy nghĩ gì và ông có lời khuyên nào dành cho họ cũng như công chúng?

- Đây là điều hết sức đáng buồn và đáng báo động. Người nổi tiếng - dù là nghệ sĩ, KOLs hay những cá nhân có ảnh hưởng trên không gian mạng - luôn sở hữu một "quyền năng mềm" rất lớn: đó là khả năng định hình phong cách, lối sống và tác động trực tiếp đến tư duy của hàng triệu người theo dõi, đặc biệt là các bạn trẻ. Khi họ sa ngã vào ma túy, hậu quả không dừng lại ở sự trượt dài của một cá nhân, mà còn gieo rắc những tư tưởng lệch lạc, làm hoen ố giá trị đạo đức và hình ảnh văn hóa chung.

Nếu được gửi một lời khuyên đến những người nổi tiếng hay bất kỳ ai đang đứng trước ngưỡng cửa cám dỗ, tôi muốn nhắn gửi điều này: Hào quang thực sự không đến từ những cơn say hay cảm giác ảo giác chốc lát. Nó đến từ năng lực bản thân, sự cống hiến và một lối sống lành mạnh. 

Đừng bao giờ lấy lý do "áp lực công việc" hay "tìm kiếm cảm hứng sáng tạo" để bao biện cho hành vi vi phạm pháp luật. Áp lực của các bạn không thể so sánh với những hiểm nguy, mồ hôi và máu mà các chiến sĩ trinh sát phải trải qua hằng ngày trên mặt trận giấu mặt. Hãy trân trọng tình cảm của công chúng và sử dụng sức ảnh hưởng của mình để lan tỏa những điều tốt đẹp, thay vì tự tay hủy hoại sự nghiệp và làm tổn thương những người tin yêu mình.

Với giới trẻ và công chúng, đừng bao giờ thần tượng hóa một cách mù quáng hay dung túng cho những hành vi lệch chuẩn. Hãy đủ bản lĩnh để nhận thức rõ cái đúng, cái sai và luôn kiên quyết nói "Không" với ma túy dưới mọi hình thức, mọi cái cớ.

Xin trân trọng cảm ơn những chia sẻ của Đại tá về phim Lửa trắng và những góc khuất ít viết về cuộc chiến đấu tranh phòng, chống ma tuý hiện nay.