Đại tướng Võ Nguyên Giáp: “Việc chi mà có lợi cho dân cũng phải hết sức làm”

Ngay từ những năm đầu thập kỷ 60 thế kỷ trước, trong hoàn cảnh đất nước còn bị chia cắt, vừa phải song song tiến hành hai nhiệm vụ chiến lược trọng đại: Xây dựng Chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, kháng chiến chống Mỹ cứu nước ở miền Nam nhưng công tác DS-KHHGĐ đã được Đảng, Nhà nước đặc biệt quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo. Ngày 26/12/1961, Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã ký Quyết định 216-CP về việc sinh đẻ có hướng dẫn. Quyết định này đã trở thành dấu mốc lịch sử đầu tiên của ngành Dân số Việt Nam và sau này, Thủ tướng Chính phủ đã quyết định lấy ngày ban hành Quyết định 216-CP làm Ngày Dân số Việt Nam (26/12). Người đứng đầu Ban chỉ đạo sinh đẻ có hướng dẫn Trung ương chính là Thủ tướng Phạm Văn Đồng.

Như vậy, có thể thấy rằng, Đảng và Nhà nước ta từ rất sớm đã đặc biệt quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo công tác DS-KHHGĐ. Đảng đã cử 3 nhà lãnh đạo kiệt xuất đảm nhiệm vị trí Chủ tịch Ủy ban Dân số Quốc gia. Đó là Thủ tướng Phạm Văn Đồng, Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Võ Nguyên Giáp, Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng (sau là Thủ tướng Chính phủ) Võ Văn Kiệt.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp - Một nhân cách lớn

Trong những giờ phút đau thương, cả đất nước nghiêng mình trong chiều vàng thu ngang qua căn nhà số 30 Hoàng Diệu để tiễn biệt một danh tướng tài đức song toàn Võ Nguyên Giáp. Muôn triệu trái tim Việt đều cảm thấy hụt hẫng, quặn đau khi nghe tin Bác Giáp - Người học trò xuất sắc và gần gũi của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ra đi. Từ năm châu bốn bể, từ các biên bờ của chiến tuyến xưa kia cũng không khỏi thảng thốt, kính cẩn nghiêng mình trước tài đức một danh tướng của nhân loại, danh tướng của hoà bình.

Những người làm công tác dân số trong cả nước không khỏi bàng hoàng xúc động khi hay tin Bác đã ra đi. Lần giở những trang tư liệu, chúng ta bắt gặp tâm sự của bà Đặng Bích Hà - phu nhân của Đại tướng với nhà văn Sơn Tùng, qua ghi chép của nhà báo Xuân Ba: “Bữa họp Hội đồng Bộ trưởng quyết định trao việc mới cho Đại tướng là Chủ tịch Ủy ban Dân số và Sinh đẻ có kế hoạch, người giúp việc của Đại tướng ý chừng bức xúc về nói lại với phu nhân Đại tướng. Bà Đặng Bích Hà cũng mang tâm trạng ấy. Khi chỉ có hai vợ chồng với nhau, ông ung dung treo mũ áo, rửa mặt rồi bình thản cười: Chuyện chi mà nghiêm trọng thế? Thế tôi với bà ở đâu ra? Các con mình ở đâu ra? Sinh, dưỡng là việc lớn… việc chi mà có lợi cho dân cũng phải hết sức làm”!

Có lẽ trong mỗi chúng ta đều trào dâng những nỗi niềm xúc động khi nghe những lời tâm sự đó của Bác. Thung dung, tự tại nhưng chứa đựng cả một nhân cách lớn! Những việc tưởng như hết sức giản đơn, tự nhiên của mỗi con người, mỗi gia đình - chuyện sinh đẻ - nhưng lại là chuyện quốc kế dân sinh. Dù cho ở bất cứ hoàn cảnh nào, nhiệm vụ nào thì mối quan tâm hàng đầu của Đại tướng vẫn là cái lợi cho dân cho nước. Chân thật lắm! Bình dị lắm! Nhưng lại chứa đựng cả một triết lý nhân văn sâu sắc, một trái tim bao la với dân, với nước. Câu nói đó của vị Đại tướng làm ta bồi hồi tưởng nhớ đến lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh, người trọn đời mình hiến dâng cho Tổ quốc, cho nhân dân với tư tưởng lấy dân làm gốc: “Việc gì có lợi cho dân, ta phải hết sức làm; Việc gì có hại cho dân, ta phải hết sức tránh”.

Cả một đời theo Đảng, theo cách mạng, vào sinh ra tử trong hai cuộc kháng chiến vệ quốc vĩ đại của dân tộc, con người ấy, bản lĩnh ấy, tầm vóc ấy đã tạc vào lịch sử một nhân cách dân tộc Việt.

Tâm sự về chuyện Đại tướng khi được giao nhiệm vụ làm Chủ tịch Uỷ ban Quốc gia Dân số và Sinh đẻ có kế hoạch, Giáo sư Vũ Khiêu kể lại, khi đó ông đã hỏi: “Tại sao giao cho Anh công việc ấy? Anh cười bảo tôi: “Hồ Chủ tịch đã dạy chúng ta: Nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng. Chúng ta đã từng vượt qua mọi khó khăn, từng đánh thắng mọi quân thù thì Đảng giao cho công việc gì cũng nhất định phải làm tốt việc ấy. Hãy bắt tay vào làm đi”. Thấm đượm tinh thần ấy, cốt cách ấy, Giáo sư Vũ Khiêu tâm sự tiếp: “Ngay từ hôm đó, tôi và Ủy ban Khoa học Xã hội đã bắt tay ngay vào công việc. Trước hết, tôi tổ chức ở Ủy ban một bộ phận nghiên cứu về kế hoạch hoá dân số. Dân số có kế hoạch khoa học và khả thi sẽ góp phần thúc đẩy sự phát triển vì lợi ích của tương lai dân tộc và hạnh phúc của nhân dân”.

Ông Vũ Mão, nguyên Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, khi đó là Bí thư thứ nhất Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tâm sự: “Là thành viên của Ủy ban Quốc gia dân số và Sinh đẻ có kế hoạch nên tháng nào cũng được họp dưới sự chủ trì của Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Võ Nguyên Giáp. Đối tượng của công tác này chủ yếu là thanh niên và phụ nữ nên Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng thường yêu cầu tôi và chị Nguyễn Thị Định - Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam - cần có kế hoạch triển khai cụ thể”. Ông Vũ Mão cũng chia sẻ: “Phó Chủ tịch tham dự rất đều các cuộc họp của Ủy ban Dân số, ông cũng dành nhiều thời gian làm việc với các Tiểu ban rất tỉ mỉ và chu tất”. Ông Vũ Mão rất tâm đắc khi Đại tướng đã nói rằng “Dân số là một vấn đề chiến lược của quốc gia”.

Học sinh Trường tiểu học và THCS Chu Văn An (TP Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình) đến tưởng niệm Đại tướng. Ảnh: TT.