Dân số Singapore: Giải "bài toán" già hóa

Điều đó khiến đảo quốc sư tử phải nỗ lực khuyến sinh để nhằm hạn chế tình trạng này. Báo GĐ&XH xin giới thiệu bài viết của PGS.TS Trần Văn Chiến, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ sau chuyến khảo sát về công tác DS-KHHGĐ ở Singapore vừa qua. 

Đẩy mạnh kết hôn

PGS.TS Trần Văn Chiến trao đổi với GS Gavin Jones, Viện Nghiên cứu châu Á thuộc ĐH Quốc gia Singapore về kinh nghiệm xây dựng và thực hiện chính sách dân số.

Một trong những phát hiện quan trọng qua tổng điều tra dân số năm 1980 ở Singapore cho thấy, những phụ nữ có học vấn cao không đẻ đủ số con gái thay thế mình mà họ thường sống độc thân; trong khi phụ nữ có học vấn thấp hơn lại sinh nhiều, đẻ ra nhiều con gái thay thế. Do mức sinh đã đạt dưới mức thay thế, Nguyên Thủ tướng Lý Quang Diệu lo lắng cho chất lượng dân số, nên đã đề ra chính sách khuyến khích những phụ nữ có học vấn cao kết hôn và sinh con.

Năm 1984, Chính phủ bắt đầu nới lỏng lập trường giảm sinh cứng rắn. Từ năm 1987, Nhà nước bắt đầu có chính sách dân số mới tập trung khuyến khích sinh (thay cho giảm sinh trước đây) và chú trọng đến chất lượng dân số. Thành lập thêm Uỷ ban Dân số Quốc gia và Ban Thư ký Dân số trực thuộc Thủ tướng. Tháng 3/1987, Phó Thủ tướng Lý Hiển Long (nay là Thủ tướng) đã tuyên bố chính sách dân số mới, với việc cổ vũ người dân thực hiện quy mô gia đình lớn hay sinh nhiều con, đẩy mạnh kết hôn kèm theo là gói chính sách kích thích sinh. Tuy nhiên, cho đến nay, mức sinh vẫn thấp và nếu không có chính sách nhập cư hợp lý, dân số của Singapre đã có thể bị suy thoái từ lâu.                 

Lo lắng trước xu hướng tiếp tục giảm sinh, Thủ tướng Lý Hiển Long đã tuyên bố: “Chúng ta cần phải theo dõi chặt chẽ xu hướng và các mô hình sinh đẻ, bởi những hậu quả khó lường của nó đối với sự an ninh quốc gia, sự phồn thịnh của đất nước và thực tế là sự sinh tồn của một dân tộc”.

Khuyến sinh, đẩy mạnh nhập cư

Chính phủ Singapore đã sử dụng gói kích thích bằng tài chính và các biện pháp khuyến khích như miễn giảm thuế thu nhập để giảm bớt sự lo âu về gánh nặng tài chính khi sinh con; giảm bớt sự xung đột giữa công việc và vai trò chăm sóc con cái của người phụ nữ (trợ cấp chăm sóc con; giảm bớt ngày phép đối với thiếu nữ; cho nghỉ phép để chăm con ốm; làm việc 1/2 ngày cho những phụ nữ làm trong các nghề dịch vụ công cộng; thay đổi các chính sách khuyến khích sinh 2 con trước đây cho phù hợp với chính sách dân số mới.

Chính sách dân số mới hiện tại hợp lý hơn và cấp thiết đối với sự phát triển lâu dài của Singapore. Cả hai chính sách sinh và di dân đều là những nội dung quan trọng của chiến lược phát triển hiện nay. Từ năm 1987, Singapore vừa nâng cao chất lượng dân số vừa đẩy mạnh nhập cư, thu hút những người tài, những người có đóng góp cho sự phát triển của Singapore. Hiện nay, Chính phủ Singapore đang thực hiện Chiến lược 3 mũi nhọn: Khuyến khích kết hôn và sinh đẻ, tăng nhập cư và thu hút người Singapore gốc Do Thái.

Quá trình xây dựng, thực hiện, bổ sung sửa đổi chính sách dân số của Singapore cho thấy, thành công của việc thực hiện các mục tiêu là sự lồng ghép chặt chẽ giữa chính sách dân số với các chính sách phát triển, liên quan đến giáo dục, nhà ở, phúc lợi xã hội và hoạch định kế hoạch phát triển 5 năm và dài hạn. Trong cả hai trường hợp, dù hạn chế hay khuyến khích sinh, Singapore đều dùng công cụ đòn bẩy là kinh tế, chủ yếu là khuyến khích và không khuyến khích trên cơ sở tuyên truyền vận động (không sử dụng hình thức thưởng hay phạt), với mục tiêu phát triển dân số với chất lượng cao phải phù hợp với thực trạng phát triển và an ninh của đất nước. Thiết nghĩ, đây là những bài học bổ ích trong quá trình soạn thảo các chính sách, chiến lược duy trì vững chắc mức sinh thấp và nâng cao chất lượng dân số Việt Nam trong giai đoạn tới.