Đau đầu kéo dài, mắt lồi bất thường, người đàn ông đi khám phát hiện mắc rò động mạch cảnh xoang hang

Ông Lành (65 tuổi) đau đầu kéo dài kèm lồi mắt trái, được các bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM chẩn đoán mắc rò động tĩnh mạch màng cứng xoang hang trái, còn gọi là rò động mạch cảnh xoang hang thể gián tiếp, và điều trị thành công bằng phương pháp can thiệp nội mạch.

Rò động mạch cảnh xoang hang bị nhầm với viêm kết mạc

Trong suốt 4 tháng, ông Lành liên tục đau đầu âm ỉ vùng trán, cơn đau lan xuống hốc mắt trái và tăng dần theo thời gian. Ông còn bị đỏ, sưng mắt, nhìn mờ, nhiều lần khám tại các bệnh viện gần nhà và được điều trị theo hướng viêm kết mạc.

Sau nhiều tháng điều trị nhưng bệnh không thuyên giảm, ông quyết định đến viện để tìm nguyên nhân. Lúc này, mắt trái đã sưng nhiều, lồi bất thường và gần như không thể mở do phù nề. Nghi ngờ người bệnh có tổn thương mạch máu vùng đầu và hốc mắt, bác sĩ chỉ định chụp cộng hưởng từ sọ não (MRI).

BS.CKI Nguyễn Trung Đức, Trung tâm Chẩn đoán hình ảnh và Điện quang can thiệp, cho biết kết quả MRI ghi nhận dấu hiệu gợi ý rò động mạch cảnh – xoang hang trái.

Người bệnh sau đó được chụp mạch máu số hóa xóa nền (DSA) để xác định chính xác cấu trúc tổn thương và lập kế hoạch điều trị. Kết quả DSA cho thấy ông Lành bị rò động tĩnh mạch màng cứng xoang hang trái (rò động mạch cảnh xoang hang thể gián tiếp).

DSA giúp bác sĩ xác định các nhánh động mạch cấp máu cho vùng rò, vị trí vùng thông bất thường, đường dẫn lưu tĩnh mạch, mức độ trào ngược vào các tĩnh mạch mắt và nguy cơ dòng máu bất thường lan vào hệ tĩnh mạch não.

Theo bác sĩ Đức, thông thường máu từ động mạch đi qua hệ mao mạch để cung cấp oxy và dưỡng chất cho các mô rồi mới trở về tim qua hệ tĩnh mạch. Ở người bệnh này, các nhánh động mạch màng cứng tạo những đường thông bất thường với xoang hang – một xoang tĩnh mạch nằm sâu ở nền sọ. Dòng máu động mạch đi trực tiếp vào xoang hang làm tăng áp lực trong hệ tĩnh mạch, gây ứ máu hoặc trào ngược về các tĩnh mạch mắt.

Tình trạng tăng áp lực tĩnh mạch có thể khiến tĩnh mạch mắt giãn lớn, gây đỏ mắt, phù kết mạc, lồi mắt, sưng mi, tăng nhãn áp, rối loạn vận động nhãn cầu và giảm thị lực.

Theo bác sĩ Đức, do triệu chứng ban đầu thường giống các bệnh về mắt nên nhiều người bệnh rò động mạch cảnh xoang hang dễ được điều trị theo hướng viêm kết mạc, bệnh hốc mắt hoặc các rối loạn nhãn khoa khác trước khi phát hiện nguyên nhân thực sự.

Can thiệp nội mạch điều trị rò động mạch cảnh xoang hang

Sau hội chẩn đa chuyên khoa, ê-kíp quyết định điều trị cho ông Lành bằng phương pháp nút mạch qua đường tĩnh mạch dưới hướng dẫn DSA. Đây là kỹ thuật tiếp cận và xử trí tổn thương từ bên trong lòng mạch, không cần phẫu thuật mở nền sọ.

"Rò động tĩnh mạch xoang hang nằm sâu trong nền sọ, gần nhiều mạch máu và dây thần kinh sọ quan trọng chi phối hoạt động của mắt. Với những trường hợp có triệu chứng tiến triển, giảm thị lực, tăng nhãn áp, rối loạn vận nhãn hoặc xuất hiện đường dẫn lưu tĩnh mạch nguy hiểm trên DSA, can thiệp nội mạch thường là phương pháp điều trị được ưu tiên", bác sĩ Đức nói.

Trong quá trình can thiệp, các bác sĩ đưa hệ thống vi ống thông theo đường tĩnh mạch đến khoang xoang hang nhận dòng rò. Ê-kíp phối hợp các vòng xoắn kim loại (coils) và vật liệu tắc mạch dạng lỏng Onyx để gây tắc vùng thông động – tĩnh mạch bất thường. Hình ảnh DSA kiểm tra cuối thủ thuật không còn ghi nhận dòng rò.

Thủ thuật kéo dài khoảng hai giờ. Sau can thiệp, tình trạng đau đầu của người bệnh giảm rõ rệt, mắt trái bớt đỏ, giảm sưng nề và lồi mắt cải thiện dần. Sau ba ngày theo dõi, sức khỏe ông ổn định và được xuất viện.

Dấu hiệu cảnh báo rò động mạch cảnh xoang hang không nên bỏ qua

Theo bác sĩ Đức, nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, áp lực tĩnh mạch vùng mắt có thể tiếp tục tăng, làm nặng thêm tình trạng lồi mắt, phù kết mạc, tăng nhãn áp, rối loạn vận nhãn và gây tổn thương thị lực không hồi phục. Với những trường hợp xuất hiện dòng trào ngược vào các tĩnh mạch vỏ não, người bệnh còn có nguy cơ sung huyết tĩnh mạch não hoặc xuất huyết nội sọ.

Trường hợp của ông Lành cho thấy người bị đỏ mắt, lồi mắt, nhìn mờ hoặc đau đầu kéo dài nhưng không đáp ứng với điều trị bệnh mắt thông thường cần được đánh giá thêm nguyên nhân thần kinh và mạch máu. Can thiệp nội mạch cho phép bác sĩ tiếp cận những tổn thương nằm sâu ở nền sọ mà không cần phẫu thuật mở. Tuy nhiên, đây là kỹ thuật chuyên sâu, cần được thực hiện tại cơ sở có đầy đủ hệ thống chẩn đoán hình ảnh, đội ngũ can thiệp thần kinh và khả năng theo dõi sau điều trị.

Tưởng đau mắt đỏ, bệnh nhân suýt mù vì bệnh rò động mạch màng cứng xoang hang

GiadinhNet - Chị P. đã được khám và điều trị nhiều nơi với chẩn đoán đau mắt đỏ trái. Tuy nhiên, điều trị suốt 2 tháng không thuyên giảm, khi đến Bệnh viện Chợ Rẫy, chị P. được các bác sĩ chẩn đoán bị căn bệnh rò động mạch cứng xoang hang.