Đẩy mạnh hoạt động nâng cao chất lượng dân số

Nâng cao chất lượng dân số là một trong những vấn đề quan trọng của nội dung cuộc Hội thảo. Ảnh: T.L.

Báo cáo tình hình thực hiện kế hoạch 6 tháng đầu năm và phương hướng triển khai nhiệm vụ 6 tháng cuối năm, ông Đặng Văn Nghị, Vụ trưởng Vụ Kế hoạch – Tài chính, Tổng cục DS-KHHGĐ cho biết: Theo số liệu báo cáo của 63 tỉnh, thành phố, tổng số trẻ em sinh ra 5 tháng năm 2013 là 484.089 trẻ, giảm 32.080 trẻ so với cùng kỳ (giảm 6,2%), trong đó số trẻ nữ sinh ra là 229.533 trẻ (chiếm 47,4%).

Năm tháng đầu năm, tỷ số giới tính khi sinh (TSGTKS - số trẻ sơ sinh trai trên 100 trẻ sơ sinh gái- PV) cả nước là 110,9 thấp hơn so với cùng kỳ năm 2012 là 2,4 điểm phần trăm (113,3). Các tỉnh có TSGTKS cao nhất tập trung khu vực phía Bắc như: Hưng Yên, Hải Dương, Bắc Ninh, Bắc Giang, Nam Định. Ước tỉnh năm 2013, TSGTKS là 112,6 - đạt mục tiêu khống chế tốc độ gia tăng TSGTKS, đạt chỉ tiêu kế hoạch năm khống chế mức tăng 0,4 điểm phần trăm.

Về chỉ tiêu thực hiện các biện pháp tránh thai, 6 tháng đầu năm đều đạt và vượt kế hoạch. Có 30/63 tỉnh, thành phố có số nữ đặt vòng tránh thai mới tăng so với cùng kỳ năm trước như: Bình Dương, Sóc Trăng, Hà Tĩnh, Vĩnh Phúc, Thanh Hoá. Có 33/63 tỉnh, thành phố thực hiện triệt sản cả nam và nữ tăng hơn năm trước như: Đồng Nai, Gia Lai, Hà Nội, Bắc Ninh, Nghệ An, Ninh Thuận. Có 11/63 tỉnh, thành phố có số người mới cấy thuốc tránh thai tăng so với cùng kỳ 2012: Hậu Giang, Yên Bái, Bạc Liêu, Phú Thọ, Tây Ninh. Số người sử dụng bao cao su, thuốc uống tránh thai, thuốc tiêm tránh thai đạt trên 50% kế hoạch năm và tương đương cùng kỳ năm 2012.

Cũng theo báo cáo thống kê, 5 tháng đầu năm số bà mẹ mang thai được sàng lọc trước sinh là 201.538 ca tăng 42.723 ca (tăng 26,9%) so với cùng kỳ, ước tính năm 2013 là 7% đạt chỉ tiêu kế hoạch đề ra. Số trẻ sơ sinh được sàng lọc là 58.112 ca tăng 5.395 ca (tăng 10,23%) so cùng kỳ, ước năm 2013 là 18% vượt chỉ tiêu kế hoạch đề ra.

Rốt ráo triển khai các mô hình hay       

TS Dương Quốc Trọng phát biểu tại Hội thảo. Ảnh: Chí Cường.

Sáu tháng đầu năm 2013, Tổng cục DS-KHHGĐ đã thực hiện xây dựng các tiêu chí kỹ thuật về máy siêu âm màu 3D phục vụ sàng lọc trước sinh, sàng lọc sơ sinh ở 3 tuyến kỹ thuật là Trung ương, tỉnh, huyện. Xây dựng danh mục tiêu chuẩn kỹ thuật trang thiết bị sàng lọc bệnh Thalassemia cung cấp cho bệnh viện vệ tinh tuyến tỉnh.

Đề án Chẩn đoán, sàng lọc trước sinh và sơ sinh để phát hiện sớm các dị tật, bệnh bẩm sinh đang tích cực được triển khai tại 63/63 tỉnh, thành phố (trong đó duy trì 5.916 xã/458 huyện và mở rộng 3.421 xã/165 huyện) với 3 Trung tâm khu vực thực hiện sàng lọc trước sinh, sàng lọc sơ sinh tại Hà Nội, TP Hồ Chí Minh và Thừa Thiên Huế. Đã hỗ trợ việc thành lập Trung tâm sàng lọc, chẩn đoán trước sinh và sơ sinh tại Bệnh viện Đa khoa TP Cần Thơ nhằm cung cấp dịch vụ sàng lọc trước sinh và sơ sinh cho các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long. Đề án can thiệp làm giảm tỷ lệ mắc bệnh Thalassemia tại cộng đồng do Bệnh viện Nhi Trung ương thực hiện tại Hòa Bình với 210 xã/11 huyện của Hòa Bình (mở rộng 66 xã). Mở rộng triển khai hoạt động can thiệp giảm thiểu mắc bệnh Thalassemia tại 5 tỉnh, thành phố (Thái Nguyên, Điện Biên, Lai Châu, Sơn La, Thanh Hóa).

Hiện nay, Tổng cục cũng đang duy trì thực hiện mô hình can thiệp làm giảm tỷ lệ tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống tại 22 tỉnh với 290 xã và mở rộng địa bàn triển khai các hoạt động tại 3 tỉnh Hòa Bình, Nghệ An, Ninh Thuận; Đề án nâng cao chất lượng dân số của dân tộc ít người tại 7 tỉnh: Lai Châu, Hà Giang, Thanh Hóa, Quảng Bình, Quảng Trị, Bình Định và Gia Lai (trong đó duy trì 111 xã và mở rộng 19 xã). Riêng mô hình Tư vấn và khám sức khỏe tiền hôn nhân đã bao phủ cả nước với hoạt động đang duy trì tại 1.464 xã của 58 tỉnh và triển khai mở rộng thêm ở 5 tỉnh Lào Cai, Bắc Kạn, Hòa Bình, Sơn La, Lai Châu, Điện Biên.

Về các hoạt động điều chỉnh cơ cấu dân số, tiếp tục triển khai các hoạt động kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh tại 6.256 xã (trong đó, duy trì 5.683 xã và mở rộng 573 xã) của 43 tỉnh; Duy trì các hoạt động của Đề án Tư vấn và chăm sóc người cao tuổi dựa vào cộng đồng tại 160 xã thuộc 23 tỉnh có tỉ lệ người cao tuổi cao và mở rộng tại 3 tỉnh Hải Dương, Thanh Hóa, TP Hồ Chí Minh...

Nâng cao tính chủ động của mỗi địa phương

Phát biểu tại Hội thảo, TS Dương Quốc Trọng – Tổng cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ đánh giá: Nhìn lại 6 tháng vừa qua, chúng ta hết sức phấn khởi trước các thành tích đã đạt được. Các chỉ tiêu cơ bản về dân số đều hoàn thành tốt, đặc biệt, TSGTKS sau 6 tháng giảm xuống 110,9 là tín hiệu đáng mừng.

Tính đến thời điểm này, trên 50 tỉnh đã tiến hành đánh giá 10 năm thực hiện Pháp lệnh Dân số. Đây cũng là dịp để lãnh đạo các tỉnh, thành phố đánh giá được tình hình công tác DS-KHHGĐ trong 10 năm qua và có những định hướng cụ thể cho công tác dân số trong 10 năm tới.

“Với đà này, tôi tin rằng cuối năm chúng ta sẽ hoàn thành các chỉ tiêu đặt ra”, TS  Dương Quốc Trọng nói. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh: Đây là tính trên bình diện chung cả nước còn với từng tỉnh, bức tranh dân số là khác nhau với những khó khăn, thách thức khác nhau. Có những tỉnh mức sinh đã thấp nhưng tỷ suất sinh lại vẫn giảm sâu như các tỉnh miền Đông và Tây Nam Bộ (Hậu Giang, Cần Thơ…). Có những tỉnh mức sinh cao nhưng tỷ suất sinh lại giảm chậm như các tỉnh miền núi ở phía Bắc, miền Trung và Tây Nguyên; đòi hỏi mỗi tỉnh phải có những giải pháp và phương pháp thực hiện phù hợp để giải quyết vấn đề.

Với TSGTKS có chiều hướng giảm trong 6 tháng, theo TS Dương Quốc Trọng, đây là tín hiệu đáng mừng nhưng chưa phải là chiều hướng ổn định vì TSGTKS của nước ta thường bị chi phối bởi “văn hóa sinh đẻ” của người dân - lên xuống theo năm “đẹp” và năm không đẹp. Tổng cục trưởng cũng chỉ rõ những khó khăn, thách thức trước mắt của ngành Dân số trong thời gian tới, đặc biệt cần củng cố kiện toàn hơn nữa tổ chức bộ máy ở địa phương. Trong thời gian tới, hệ thống thực hiện công tác DS-KHHGĐ ở các tỉnh, thành phố cần tích cực tham mưu cho cấp ủy chính quyền địa phương để công tác DS-KHHGĐ được quan tâm duy trì được thành quả, vượt qua thách thức và đạt nhiều kết quả hơn nữa.

Trong hai ngày 22 - 23/7, các Hội thảo chuyên đề về “Cung ứng dịch vụ chăm sóc SKSS/KHHGĐ và nâng cao chất lượng dân số”, về “Tư vấn, tiếp thị xã hội và cung ứng dịch vụ khu vực phía Bắc” và Hội thảo chia sẻ kinh nghiệm đã ghi nhận được rất nhiều ý kiến phản ánh, đóng góp các giải pháp của các chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực dân số và của các địa phương.