Đề nghị xem xét khía cạnh hình sự vụ nước tương

>> Nước tương chứa chất gây ung thư 3-MCPD

Trao đổi GĐ&XH, ông Nguyễn Minh Thuyết, Uỷ viên thường trực UB KHCNMT Quốc hội cho rằng: “Đây là vấn đề nghiêm trọng hơn những gì mà cơ quan quản lý nhận định, và đề nghị cơ quan điều tra xem xét trách nhiệm hình sự của những người có liên quan".

* Căn cứ vào đâu mà ông cho rằng đây là vấn đề rất nghiêm trọng?

Trước hết, việc sản xuất nước tương có hàm lượng 3 - MCPD vượt quá hàng nghìn lần mức cho phép gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khoẻ của cộng đồng trong một thời gian rất dài. Tiếp đó, thông tin này đã bị các doanh nghiệp (DN) và cơ quan quản lý che giấu suốt 5 năm nay, điều này trái với các quy định trong Pháp lệnh Vệ sinh An toàn Thực phẩm (VSATTP).

* DN sản xuất, kinh doanh nước tương chứa chất 3-MCPD vượt ngưỡng cho phép và các nhà quản lý đã vi phạm vào điều nào của pháp luật hiện hành, thưa ông?

Hành vi sản xuất, kinh doanh thực phẩm có chứa độc tố vi phạm các điều 8, 31, 33 của Pháp lệnh VSATTP và điều 244 của Bộ luật Hình sự. Hành vi che giấu thông tin về thực phẩm có độc tố và không thực hiện kịp thời các biện pháp ngăn chặn tác hại của thực phẩm chứa độc tố vi phạm quy định tại các điều 7, 37, 40 của Pháp lệnh VSATTP và điều 285 của Bộ luật Hình sự. 

* Như ông nói thì chúng ta có đủ căn cứ để khởi tố vụ án, khởi tố bị can?

Việc quyết định khởi tố, truy tố và áp dụng khung hình phạt thuộc thẩm quyền của các cơ quan tư pháp. Tôi chỉ lưu ý rằng, điều 51 Pháp lệnh VSATTP đã quy định: “Tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh có hành vi vi phạm quy định của Pháp lệnh này và các quy định khác của pháp luật về VSATTP thì tuỳ theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử phạt hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự; nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật”.

Điều 52 quy định: “Người lợi dụng chức vụ, quyền hạn vi phạm quy định của Pháp lệnh này và các quy định khác của pháp luật về VSATTP thì tuỳ theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý kỷ luật hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự; nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật”.

* Cụ thể những ai sẽ chịu trách nhiệm chính trong sự việc này, thưa ông?

Trước hết là các nhà sản xuất, kinh doanh, tiếp đó là người đứng đầu và người chịu trách nhiệm liên quan ở cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan tham mưu cho cơ quan quản lý nhà nước trong lĩnh vực này.

Cụ thể ở đây là những người có trách nhiệm ở Sở Y tế TP HCM. Sau đó là ở UBND TP HCM và Bộ Y tế. Đó là trách nhiệm hành chính hay hình sự thì phải phân tích một cách khoa học, thận trọng, đúng mức, không để oan cho ai mà cũng không để lọt tội.

* Tại sao một sự việc nghiêm trọng như vậy mà trong nhiều năm liền Bộ Y tế  không biết?

Tôi cho rằng với tư cách cơ quan quản lý nhà nước về lĩnh vực này, Bộ Y tế phải có các văn bản quy định cụ thể hơn về chế độ báo cáo, thông tin. Thứ hai là phải giáo dục cán bộ, nhân viên thừa hành thực thi nghiêm công vụ. Thứ ba là phải tổ chức các cuộc kiểm tra có hiệu quả hơn.

Tôi tin rằng nếu Bộ Y tế biết thông tin từ cách đây 5 năm thì chắc là sự việc sẽ xảy ra theo chiều hướng khác chứ không thể kéo dài như vừa rồi.

* Sự việc đã xảy ra, nhưng trách nhiệm đến cùng vẫn chưa có ai nhận. Đã đến lúc cơ quan điều tra phải vào cuộc chưa, thưa ông?

Tôi cũng hơi lạ là trước một sự việc nghiêm trọng như vậy mà cơ quan điều tra chưa có ý kiến. Phải có cơ quan điều tra vào cuộc thì mới xác định rõ được mức độ vi phạm pháp luật và trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân.

Trước những vấn đề như thế này, người dân có quyền đòi hỏi sự nhạy cảm của các cơ quan chức năng. Chúng ta đã để những việc tương tự trôi qua khá nhiều rồi, ví dụ bánh phở có phóc môn, giò chả, bánh cuốn có nồng độ hàn the vượt ngưỡng cho phép, bánh Trung thu mất vệ sinh...

Tất cả cũng chỉ dừng ở xử phạt hành chính, mà mức xử phạt hành chính thấp như hiện nay không có tính răn đe. Hơn nữa, vụ nước tương này nghiêm trọng hơn những vụ tôi vừa nhắc tới rất nhiều.

* Người tiêu dùng có thể khởi kiện nhà sản xuất và cơ quan quản lý không, thưa ông?

Tất nhiên người tiêu dùng có thể khởi kiện trực tiếp lên toà án hoặc thông qua Hội Bảo vệ Quyền lợi Người tiêu dùng. Tôi thấy dân mình chưa sử dụng hết quyền mà pháp luật dành cho mình, phần động có tâm lý thụ động chờ cơ quan nhà nước xử lý.

* Qua sự việc vừa rồi, nhà sản xuất và cơ quan quản lý chỉ đưa ra lời xin lỗi và biện pháp chấn chỉnh là thu hồi sản phẩm vi phạm. Như vậy theo ông đã đủ chưa?

Nếu chỉ có thế thì đơn giản quá. Pháp luật quy định rõ rồi. Thứ nhất, nhà sản xuất, kinh doanh và nhà quản lý gây thiệt hại cho người tiêu dùng thì phải bồi thường. Không phải chỉ bồi thường theo giá trị vật chất của lọ nước tương mà còn phải bồi thường theo mức độ ảnh hưởng đến sức khoẻ của người dân trong thời gian rất dài.

Thứ hai, cơ quan quản lý nhà nước có thể áp dụng biện pháp tạm đình chỉ sản xuất, kinh doanh nếu như các DN chưa khắc phục được các lỗi này. Thứ ba, cũng cần xem xét trách nhiệm hình sự của tổ chức, cá nhân gây ra vụ việc này.

* Xin cảm ơn ông!

Việt Hưng (Thực hiện)