Đi tìm lời giải về chiếc giếng cổ cứ hàng đêm lại phát ra tiếng động lạ khiến dân làng nhiều phen khiếp vía

Trong khi tất cả các giếng xung quanh đều bị nhiễm phèn, sắt vàng khè thì nước giếng Chòm vẫn trong vắt, ngọt lịm... Thời xưa, giếng còn là nơi se duyên cho nhiều cặp trai gái khi họ tình cờ gặp nhau lúc đi gánh nước. Nhưng tại giếng cổ này cũng tồn tại những lời đồn đại ma quái, thường phát ra tiếng động lạ vào ban đêm.

 

 

Trên địa bàn xã Cẩm Huy đang tồn tại 3 giếng cổ, gồm giếng Chòm, giếng Đá và giếng Thềm. Ba giếng này tạo thành một hình tam giác án ngữ ba góc của ngôi làng. Các thầy phong thủy từ xa xưa đã chỉ ra rằng ba chiếc giếng giống như tấm bình phong bảo vệ cuộc sống của người dân xã Cẩm Huy vậy. Điều đặc biệt, cả ba chiếc giếng đều có cấu trúc giống nhau. Tuy nhiên, chỉ có giếng Chòm ở làng Hữu Quyền là không bị nhiễm phèn, sắt vàng như các giếng khác mà luôn trong vắt, ngọt lành, thêm vào đó phía dưới đáy giếng còn dát những phiến gỗ quý. Họ cũng không biết rõ giếng Chòm có từ bao giờ, chỉ biết rằng từ nhỏ họ đã thấy người dân lũ lượt đến giếng gánh nước về sinh hoạt.

Cụ bà Nguyễn Thị Hóa (77 tuổi), miệng móm mém nhai trầu kể chuyện: "Rất nhiều thế hệ người dân quê tôi lớn lên nhờ uống nước giếng Chòm. Lúc còn nhỏ tôi thường cùng mẹ và bà ra giếng làng gánh nước về. Bản thân tôi cũng không biết chính xác giếng cổ này bao nhiêu tuổi, theo các cụ kể lại thì có thể nó được người Chămpa xây dựng vào thế kỉ 17, 18". Được biết, giếng Chòm có cấu trúc rất đặc biệt, giếng có hình vuông, sâu từ 3 đến 4 m, rộng khoảng 2m, xung quanh 4 phía giếng được ốp nhiều phiến gỗ quý mà theo các cụ già đó là gỗ vàng tâm. Trên thành giếng có dòng chữ nho cùng với nhiều kí hiệu lạ, trong đó hiện rõ nhất là dãy số 1936. Theo cụ Hóa và một số người thì có thể đó là ký hiệu của năm giếng được tu sửa lại.

Hằng ngày, không chỉ người dân xã Cẩm Huy đến lấy nước ở giếng Chòm mà ngay cả những người dân ở các xã lân cận như Cẩm Quang, Cẩm Quan, Cẩm Tiến… cũng đến gánh nước về dùng. Nhiều hôm lượng người đến lấy nước quá đông nên phải xếp hàng đứng đợi. Tuy vậy, tuyệt nhiên giếng không khi nào cạn nước. Giếng cổ này không chỉ là nơi cung cấp mạch sống cho người dân, mà nó còn được xem là ông tơ, bà nguyệt cho nhiều đôi trai gái. Nhiều nam thanh, nữ tú đã nên duyên vợ chồng khi gặp nhau trong những lần đi gánh nước. Nói về câu chuyện thú vị này, ông Nguyễn Văn Đức (82 tuổi) cười móm mém: "Tôi sống ở xóm Hữu Quyền, còn bà ấy (chỉ vợ) người xã Cẩm Quang. Năm 22 tuổi khi đang đi gánh nước tôi đã gặp bà ấy. Sau mấy lần nói chuyện chúng tôi dần cảm mến nhau lúc nào không hay, giờ thì đã thành vợ chồng rồi". Tại ngôi làng này, không những ông Đức mà giếng cổ còn là cầu nối duyên cho nhiều cặp vợ chồng khác.

 

Tuy nhiên, khoảng 15 năm trở lại gần đây, sau khi có dự án đưa nước sạch đến từng hộ dân, thêm vào đó việc người dân chuyển sang dùng nước mưa nên không còn ai đến gánh nước giếng Chòm sử dụng nữa. Cũng từ độ ấy, giếng làng bị bỏ hoang… và bắt xuất hiện nhiều lời đồn thổi. Hằng đêm những người dân ở xung quanh giếng đều nghe thấy những tiếng động lạ phát ra. Họ khẳng định những tiếng động đó giống như tiếng người múc nước, hòa với tiếng bước chân thình thịch và tiếng các thùng nước va đập vào nhau.

Tò mò một số người kéo nhau ra giếng xem, kỳ lạ thay khi có mặt tại hiện trường thì tiếng động đó không có nữa và họ cũng chẳng thấy bóng dáng ai cả. Nhưng lúc vào nhà, họ lại tiếp tục nghe tiếng động như vậy phát ra. Đến lúc này nhiều người yếu vía hoảng loạn bỏ chạy đến nhà anh em họ hàng để xin ngủ nhờ. Lần khác, một người dân trong làng có việc nên về nhà rất khuya. Lúc anh ta đi ngang giếng Chòm thì thấy một người phụ nữ mặc áo trắng đứng bên giếng múc nước, cứ nghĩ là một người nào đó đi bắt cá khuya về múc nước rửa chân, anh liền chạy lại hỏi, tuy nhiên khi lại gần thì bóng dáng đó biến mất. Hoảng hồn, anh này liền ba chân bốn cẳng chạy một mạch về nhà.

 

Cụ bà Nguyễn Thị Hóa kể lại những câu chuyện liên quan đến giếng cổ. ẢNH: T.G

"Nhiều đêm liên tục chúng tôi nghe tiếng động lạ khiến ai nấy đều hiếu kì. Nhưng kỳ lạ thay, khi ra xem thì lại không thấy ai. Hầu như đêm nào tôi lên giường nằm ngủ cũng nghe tiếng kéo kẹt múc nước, nhưng ban ngày thì rất yên ắng chẳng thấy gì cả. Lúc đầu tôi tưởng mình nghe nhầm hay do tưởng tượng ra, nhưng khi đem chuyện này đến hỏi những gia đình xung quanh thì ai cũng nghe giống như tôi cả. Cũng từ đó, nỗi sợ hãi càng tăng lên", bà Bùi Thị Tứ, một người dân sống gần giếng cổ nói.

Các cụ còn kể lại rằng, trước đây ở giếng Chòm có nhiều người đến gánh nước về sinh hoạt. Do ban ngày đông quá nên nhiều người tranh thủ đi gánh nước vào ban đêm. Năm 1965, một người phụ nữ đang múc nước dưới giếng lên không may trúng bom giặc chết bên cạnh giếng cổ. Có thể “linh hồn” người phụ nữ này bị chết oan nên chưa siêu thoát. Tuy nhiên, một số lời đồn đại khác lại cho rằng, giếng này là của người Chămpa xây dựng cách đây hàng trăm năm. Lúc xây dựng giếng, có một số người bỏ mạng, vì vậy linh hồn họ vẫn còn lẩn quẩn quanh giếng và những tiếng động kỳ quặc đã phát ra.

Dù là những lời đồn thổi vô căn cứ, nhưng kể từ khi có lời đồn, ban đêm tuyệt đối không ai dám bén mảng đến khu vực này nữa, ai có việc gấp cần đi qua cũng cố gắng chạy thật nhanh. Thấy vậy, các cao niên của làng Hữu Quyền mới tập hợp mọi người lại sắm sửa lễ vật ra làm lễ thắp hương tại giếng cổ, từ đó người dân mới yên tâm sinh sống, làm ăn.

 

Đối với dân làng ở đây, giếng Chòm không chỉ là giếng nước bình thường mà nó còn là long mạch của làng. Cụ Hóa cho biết từ xưa đến nay năm nào dân làng đều tổ chức lễ "khảo giếng" (dọn dẹp rác bẩn, thông mạch cho giếng). Mục đích của việc này không chỉ để thông mạch nước, dọn dẹp rác thải mà còn để thần linh phù hộ cho họ có cuộc sống ấm no, làm ăn thuận lợi. Những thế hệ trước đều dặn con cháu của mình rất kĩ về điều này. Do đó, năm nào làng cũng tổ chức khảo giếng, không để mạch nước bị tắc.

Cụ Hóa nhớ lại: "Có năm do cố ý hay vô tình mà dân làng không tổ chức "khảo giếng". Vậy là năm đó cả làng bỗng nhiên phải gánh trọn dịch bệnh, liền sau đó là bị... thiệt hại nặng do lũ. Từ đó dù không còn dùng nước giếng Chòm sinh hoạt nữa, nhưng năm nào cũng vậy cứ vào đầu tháng 6 âm lịch, dân làng Hữu Quyền lại tổ chức lễ "khảo giếng" dọn dẹp bùn đất không cho mạch nước bị tắc, đồng thời cầu mong cho mùa màng thuận lợi, làm ăn phát đạt. Đối với người dân làng Hữu Quyền thì giếng Chòm chính là mạch nguồn của cả làng.

 

Ông Phan Văn Tài, Phó chủ tịch xã Cẩm Huy cho biết: "Giếng Chòm là một trong ba giếng cổ có từ lâu đời ở địa phương. Năm 2011, giếng được công nhận là di tích văn hóa của tỉnh Hà Tĩnh. Ủy ban xã đã có biện pháp bảo vệ, tôn tạo di vật này. Lúc xưa giếng là nơi cung cấp nước sinh hoạt cho nhân dân, còn hiện nay giếng Chòm là chiếm một phần quan trọng trong đời sống tâm linh của người dân nơi đây. Riêng những câu chuyện đồn đại về ma quỷ xung quanh giếng cổ chỉ là lời đồn đại trong nhân dân mà thôi, hoàn toàn không phải là sự thật.