Diễn viên Đức Sơn: Tôi vẫn còn xuân chán...

 

Dù chuyến đi ấy diễn ra đã khá lâu nhưng vẫn còn rất nhiều lời đồn đoán về nguyên do của lần xê dịch ấy. Còn Đức Sơn nói gì về chuyến đi của mình? GĐ&XH cuối tuần đã có cuộc trao đổi cởi mở với anh.

 

Tôi vẫn còn xuân chán…

- Ở tuổi anh, người ta đã ổn định nơi ăn chốn ở để chuẩn bị... về già. Anh lại một mình xê dịch vào Nam!?

- Có sao đâu! Quan trọng là sức sáng tạo thế nào? Tôi chả quan niệm già hay trẻ. Con người ta có hai cái tuổi, về tuổi đời trong chứng minh thư, trong hộ chiếu của tôi là 54. Còn nếu như là tuổi sinh học, tôi chỉ 30 thôi. Ví dụ thế! Thực ra tôi nghĩ với nghệ sĩ thì chả lúc nào là trễ cả.

 

Diễn viên Đức Sơn

- Ấy là cách anh tự xoa dịu mình, là cách đánh tráo để tránh đi cái sự thật là mình... chẳng còn xuân!?

- Đó là quan điểm về tuổi của tôi. Già- trẻ thì cũng như nhau, tôi chả nghĩ gì!!! Có lần tôi ngồi với rất nhiều người thành đạt tầm tuổi 55 đến 60 tuổi. Mọi người nói với nhau quan niệm thế nào là già, thế nào là trẻ?  Xong xuôi tôi đưa ra suy nghĩ của tôi. Tôi quan niệm thế này: Khi nào ông còn thích một cái gì đó thì ông còn trẻ. Ông còn thích một cái máy ảnh, ông còn thích cà phê, ông còn thích ba hoa, ông thích đi chuyện nọ chuyện kia, ông thích... tiền, tóm lại là "thích đủ thứ"... thì lúc ấy ông vẫn còn trẻ. Còn khi ông không thích một cái gì nữa, đi nhậu cũng chán, đi karaoke cũng chán, đi kiếm tiền thì ông cũng chán thì lúc đó dù 20 tuổi, ông đã là già. Quan điểm của tôi thế đấy!

Nói gì thì nói, môi trường nghệ thuật ở Hà Nội vẫn được xem là chuẩn hơn, được xem là cái nôi làm văn hoá... Nghệ sĩ như anh thì cần gì hơn cái môi trường như thế...

- Nó gốc hơn nhưng mà nó cũng bị cái này, cái nọ. Mà thôi cái này có lẽ không nên nói ra ở đây...

Tôi đâu có dễ dãi...

- Có gì thì anh cứ mở lời, nếu được thì ta góp ý chứ. Tôi nghĩ đó là việc làm tích cực của một người nghệ sĩ.

- Nó bị trì trệ. Tôi nói ví dụ như khi duyệt một vở để ra mắt, để công diễn ở ngoài ấy rắc rối, phiền hà lắm!

Trong này rất đơn giản. Nói ra điều này không phải vì tôi rời khỏi Hà Nội rồi quay lại nói xấu. Không phải thế! Nhưng ở ngoài kia người ta rất câu nệ từng câu chữ và thể thức. Cái đấy nói ra thì dài lắm...

 

- Ở góc độ nào đó, việc duyệt kỹ tác phẩm cũng có cái hay. Ví như điều đó sẽ buộc nghệ sĩ phải ý thức hơn trong việc trau chuốt tác phẩm của mình trước khi ra mắt công chúng? Chứ đưa cái gì cũng gật thì ôi thôi...

- Tất nhiên! Thế nhưng tôi có thể xác định một điều thế này, nghệ thuật là cái gì!? Nó phải là bình thường, nó là một món hàng chứ đừng đưa lên một cái gì ghê gớm quá! Bởi vì trước tiên nghệ thuật phải để giải trí đã. Trong cái giải trí đó mọi người  thu lượm được cái gì?  Như bạn xem các tấm hình để trước mặt, nhưng hãy đọc lại xem nó có ý nghĩa, tư tưởng gì không chứ bạn đừng áp đặt là phải như thế này, như thế kia. Cũng như con dế đẹp bởi cái râu cái ria, cái càng... Thế mà lại đem cắt trụi hết cái càng, cái râu cái ria của nó thì con dế làm sao đẹp được!!!

- Tôi không hề đánh giá thấp cái râu cái ria, những cái đường viền, hoạ tiết để tôn tác phẩm. Nhưng nếu chúng ta chỉ chú trọng đến việc làm đẹp cho cái râu, cái ria thì...

- Biết là nó cũng có cái nọ cái kia thế nhưng khán giả trong này vẫn "ok". Ở trong này thường thường hay đi song hành thế này: Tuồng phải đi với tích, tích phải đi với tuồng. Hai cái phải luôn luôn cuộn và đan xen với nhau, tuồng tích đan xen nhau. Mình phải lựa theo để mà chiều khán giả.

- Ý anh là trình độ của công chúng còn thấp nên cứ làm ra những cái vui vẻ cho họ dễ xem?

- Phải thay đổi cả một hệ thống của suy nghĩ thì hãy làm những điều to lớn. Ví dụ như tiêu chí của Oscar là gì, tôi không cần biết là phim của anh hay dở nhưng phải đạt doanh thu như thế này. Thế còn tiêu chí của Cannes người ta không cần. Năm bảy ông trình độ bác học ngồi xem phim và nhận xét phim hay, phim dở. Cũng như bây giờ rất nhiều người có trình độ nhưng khi xem Opera, người ta thấy xa vời, hay nghe giao hưởng người ta cũng không hiểu. Cái đấy là do giáo dục. Khi người ta hiểu được cái này dùng để làm gì, để tả cái gì, nỗi buồn nó tả thế này, niềm vui nó tả thế này... Để biết được điều ấy thì mới thẩm thấu được giao hưởng còn nếu như không thì chỉ là "đàn gảy tai trâu" thôi. Như vậy thì ở Việt Nam cũng thế, cái giáo dục nghệ thuật cho lớp trẻ ngay từ nhà trường phổ thông bị mờ nhạt. Học xong đại học bắt đầu ra làm nghề thì chỉ biết cái nghề của mình thôi! Đánh giá giữa món ăn tinh thần với món ăn vật chất, rõ ràng bên nặng- bên nhẹ... Nhiều đứa trẻ hỏi tại sao chú quyết định mua báo!? Người ta hay nói đến cái thú ngồi nhâm nhi đọc báo. Lên mạng đọc, ok ngay nhưng mà phải lướt nhanh. Mình đeo cái kính vào, giở tờ báo sột soạt, nó vẫn khác hẳn.

- Hay đó chỉ là cái cớ để anh... dễ dãi?

- Không! Tôi vào trong này tôi vẫn ở sân khấu Hồng Vân lúc nào tôi cũng diễn theo phong cách của tôi. Mà tôi đã kiểm nghiệm qua mười mấy đêm diễn rồi, người ta vẫn ok như thường. Tôi vẫn diễn theo đúng  tinh thần chuyên nghiệp.

- Cảm ơn anh về cuộc trò chuyện này!

Cao Hải Hà