Dở khóc, dở cười với tránh thai sau sinh

Sau sinh, sản phụ cần lưu ý các biện pháp tránh thai phù hợp với sức khỏe, thể trạng. Ảnh: Võ Thu

Thử đến que thứ 4 vẫn cho kết quả 2 vạch rõ ràng, chị Hồng Quyên (đường Hoàng Quốc Việt, Cầu Giấy, Hà Nội) lo ngay ngáy. Vẫn hi vọng que không “chuẩn”, chị vội vàng xin nghỉ việc, gửi đứa con đầu lòng mới hơn 7 tháng tuổi để tới phòng siêu âm.

Khi bác sĩ, cũng là chị họ của Hồng Quyên thông báo chị đã có thai 5 tuần, chị Quyên chỉ muốn khóc. Khác với lần trước, lần này bác sĩ không nói câu quen thuộc: “Chúc mừng em, em đã có thai!”, mà chỉ gắt lên: Làm gì mà tới nông nỗi này hả?- “Còn làm gì nữa? Em cứ nghĩ cho con bú hoàn toàn là yên tâm, không phải “xoắn” chuyện tránh thai làm gì! Sách vở cũng bảo vậy mà!”, Hồng Quyên có vẻ vẫn chưa tin kết quả siêu âm.

Mấy tháng đầu sau sinh, vợ chồng Quyên cũng kiêng kỹ lắm vì chị sợ đau, lại chẳng tự tin dù biết chồng cũng “rấm rứt” khó chịu! Đến tháng thứ 6, khi thấy sức khỏe và tinh thần ổn hẳn, vợ chồng trẻ này “mải mê chinh chiến” không có “hậu vệ”! “Không biết nên vui hay buồn, nên giữ hay thế nào nữa!”, chị Quyên thở dài đánh thượt…

Bên cạnh chị Quyên, chị Hải Lý (đường Trương Định, Hoàng Mai, Hà Nội) góp chuyện: “Từ 2 năm nay, em là gương mặt quen thuộc ở phòng khám này đấy! Tháng 12 năm ngoái, vừa làm bữa tiệc nho nhỏ chúc mừng con đầu 6 tháng tuổi, em đã “nghi nghi” khi thấy cơ thể khang khác, giống hệt hồi mang bầu. Sau sinh, cứ thấy người khó chịu, bụng to nặng nề, em cứ nghĩ do chưa lại dáng, ai sinh xong chả vậy! Nhưng dấu hiệu nghén ngày càng rõ. Đi siêu âm thấy bác sĩ nói thai được 3 tháng mà em chỉ muốn ngất thôi. Giờ thai được 6 tháng rồi, em vẫn đi kiểm tra nhiều hơn bình thường vì lo lắm”.

Theo lời kể của chị Hải Lý, vợ chồng cũng ý thức phòng tránh thai sau sinh, bởi nếu chẳng may có bầu thì đến khổ vì cháu lớn chỉ chờ trở trời là nóng sốt. Tìm hiểu tài liệu sách vở, kinh nghiệm chị em, sau sinh 3 tháng, có kinh nguyệt trở lại, chị Lý quyết định uống thuốc tránh thai dành cho người đang cho con bú. “Em nhẩm rồi. Dự kiến sinh cháu này là tháng 6, không khéo hai anh em lại trùng sinh nhật, chỉ hơn nhau 1 tuổi thôi các chị ạ! Không thể phá thai vì thai to, mà em vừa đẻ mổ xong cũng hãi lắm! Em tháng nào cũng đến kiểm tra xem con khỏe không, vừa mới được tiêm liều trợ phổi sợ sinh sớm đấy chị ạ! Thôi cố gắng vậy!”, người mẹ trẻ nắm tay chồng tự động viên mình.

Bầu sớm sau sinh, khổ đủ bề

“Hầu như ngày nào bác sĩ sản như chúng tôi cũng gặp người đến phá thai vì lý do mang thai quá sớm sau sinh”, BS Nguyễn Bá Hòe, Giám đốc Trung tâm Chăm sóc SKSS TP Hải Phòng cho biết.

Dù không có khảo sát chính thức, nhưng theo BS Hòe, tính trung bình cứ khoảng 100 trường hợp sinh lại có khoảng 3-4 người trở lại phá thai vì mang thai sớm sau sinh từ 3-6 tháng. “Nguyên nhân chủ yếu là do chủ quan, một phần lớn khác là do dùng không đúng các biện pháp tránh thai”, BS Hòe nói.

Với người sinh mổ, mang thai sớm sau sinh nguy cơ thấy rất rõ là mang thai tại vết mổ đẻ cũ. BS Bùi Văn Giang (Phó Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn, Hà Nội) – người trực tiếp tham gia vào nhiều ca cấp cứu các trường hợp này cho biết: “Bình thường, khi đã siêu âm chẩn đoán thai phụ chửa tại vết mổ đẻ cũ, đề phòng chảy máu không kiểm soát được, các bác sĩ sẽ tiến hành cấp cứu cắt bỏ tử cung. Đây là thảm họa đối với bất kỳ sản phụ nào...”.

Các bác sĩ cũng cho hay,  với hầu hết những trường hợp sinh mổ, chỗ vết sẹo tử cung thường là nơi yếu nhất. Nếu mang thai sớm sau sinh mổ, dạ con, tử cung người mẹ chưa ổn định trở lại. Khi thai ngày càng phát triển, dạ con sẽ giãn to ra, rất dễ bị tác động trong quá trình mang thai cũng như lúc sản phụ chuyển dạ đẻ khi các cơn co tử cung tăng mạnh, khiến thai phụ dễ bị bục vết mổ, gây vỡ tử cung.

Theo BS Hòe, với người sau sinh mổ có thai sớm, khả năng bánh rau bám không đúng vị trí (rau tiền đạo, rau cài răng lược) cũng là nguy cơ lớn, gây chảy máu lúc mang thai, đặc biệt lúc chuyển dạ, ra máu ồ ạt có thể gây băng huyết dẫn đến tử vong.

Một nguy cơ  khác khi mang thai sớm sau sinh, đó là sự ảnh hưởng tâm lý, sức khỏe của cả người mẹ, cả “con ngoài, con trong”. “Mang thai sớm sau sinh có thể gây ảnh hưởng chất lượng sữa mẹ, có người bất đắc dĩ phải cai sữa cho con sớm, ảnh hưởng đến sức đề kháng của trẻ sau này. Ngoài ra, một lúc vừa mang thai, vừa chăm con nhỏ sẽ khiến sức khỏe bà mẹ dù được hỗ trợ đến đâu cũng bị ảnh hưởng rất nhiều, chưa nói đến việc dễ bị trầm cảm, stress nặng nề, điều đó hoàn toàn không tốt”, BS Hòe nói.

Vậy biện pháp tránh thai nào là tốt nhất cho phụ nữ sau sinh? Các bác sĩ tại Bệnh viện Từ Dũ (TPHCM) cho rằng: Trước hết, đó phải là bao cao su, sử dụng ngay lập tức mọi thời điểm.

Thu Nguyên