Độc đáo tục rửa trứng gà ở suối thiêng của người Ơ Đu
GĐXH - Sau tiếng sấm đầu tiên vang lên giữa núi rừng miền tây Nghệ An, người Ơ Đu ở bản Văng Môn lại mang những quả trứng gà luộc ra suối thiêng Nậm Ngân để “rửa xui”, cầu cho mùa màng tốt tươi, bản làng yên vui và con cháu khỏe mạnh.
Đó là một trong những nghi lễ đặc sắc nhất trong lễ đón tiếng sấm đầu năm của cộng đồng Ơ Đu, 1 trong 5 dân tộc ít người nhất Việt Nam.

Trong lễ đón tiếng sấm đầu năm, người dân Ơ Đu ở bản Văng Môn cùng mang những vật dụng sinh hoạt hằng ngày ra suối thiêng Nậm Ngân để thực hiện nghi thức “rửa xui”, cầu mong một năm mới bình an, thuận lợi.
Mang trứng gà ra suối "rửa xui"
Trong quan niệm của người Ơ Đu, tiếng sấm đầu tiên trong năm là tín hiệu đất trời chuyển mùa, đánh thức cây cối, muông thú và mở ra một chu kỳ sản xuất mới. Sau đêm có tiếng sấm, từ sáng sớm, người dân trong bản cùng mang nồi niêu, dao, gùi, mâm bát… ra suối Nậm Ngân phía sau bản để thực hiện nghi thức "rửa xui".
Giữa dòng nước mát lạnh của con suối thiêng, người già, trẻ nhỏ đều cầm trên tay những quả trứng gà đã luộc chín, nhẹ nhàng nhúng xuống nước rồi lau rửa nhiều lần.

Sau nghi thức cúng, những quả trứng gà luộc chín trên mâm lễ được chia cho các em nhỏ tham dự lễ đặt tên, nhập họ và buộc chỉ cổ tay như lời chúc khỏe mạnh, bình an và may mắn.
Theo già làng Lo Thanh Bình, nghi thức rửa trứng gà là phần không thể thiếu trong lễ đón tiếng sấm đầu năm của người Ơ Đu từ nhiều đời nay. "Người dân rửa trứng để cầu mong sự sinh sôi, mùa màng bội thu, chăn nuôi thuận lợi, cây cối trên rừng phát triển", ông Bình nói.
Với người Ơ Đu, quả trứng tượng trưng cho mầm sống, cho sự khởi đầu tròn đầy và viên mãn. Sau nghi thức "rửa xui", những quả trứng luộc được người lớn trao cho trẻ em và người cao tuổi trong bản như một món quà đầu năm. Người già nhận trứng với mong muốn khỏe mạnh, sống lâu, minh mẫn. Trẻ nhỏ được gửi gắm hy vọng mau lớn, chăm ngoan và gặp nhiều may mắn.
Theo thầy mo Lo Văn Cường, trong lễ cúng tổ tiên và cúng vía cho dân bản luôn có một quả trứng gà luộc nguyên vỏ đặt trên mâm lễ. Sau khi kết thúc nghi lễ, quả trứng ấy sẽ được bóc chia cho trẻ nhỏ trước khi thực hiện các nghi thức tiếp theo như đặt tên, nhập họ hay buộc chỉ cổ tay. "Người lớn gửi vào đó mong ước các cháu khỏe mạnh, tâm hồn trong sáng, cuộc đời tròn đầy như quả trứng", ông Cường nói.
Món ăn đầu tiên sau tiếng sấm
Không chỉ xuất hiện trong nghi lễ, trứng gà luộc còn là món ăn quen thuộc trong ngày đón tiếng sấm đầu năm của người Ơ Đu. Theo người dân bản Văng Môn, mỗi gia đình đều luộc trứng để ăn hoặc mang theo khi tham gia lễ hội. Nhà ít nhất cũng chuẩn bị đủ số trứng cho các thành viên trong gia đình.

Sau nghi lễ “rửa xui” bên suối Nậm Ngân, những quả trứng gà luộc chín được rửa bằng dòng nước thiêng sẽ được trao tặng cho các em nhỏ như lời cầu chúc bình an, may mắn đầu năm.
Lý giải về phong tục này, thầy mo Lo Văn Cường cho biết trong quan niệm dân gian của người Ơ Đu, tiếng sấm là lời gọi của thần trời, thần mưa. Tiếng sấm đầu năm báo hiệu mùa mưa sắp đến, cây cối bắt đầu sinh trưởng, mở đầu vụ sản xuất mới.
"Trứng gà luộc là thức ăn khởi sinh để con người hòa cùng nhịp vận động của đất trời", ông Cường nói.
Theo ông, người Ơ Đu chọn trứng gà vì đây là thực phẩm gần gũi, gắn với đời sống chăn nuôi của cộng đồng. Trứng được luộc nguyên quả để giữ hình dáng tròn đầy, biểu tượng của sự sống và sinh sôi.

Ngày 9/5 vừa qua, xã Nga My đã tổ chức lễ đón nhận chứng nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia “Lễ đón tiếng sấm của người Ơ Đu".
Ông Lương Văn Thái, Trưởng bản Văng Môn cho biết, năm 2006, khi thực hiện chủ trương di dời để nhường đất xây dựng Nhà máy Thủy điện Bản Vẽ, đồng bào dân tộc Ơ Đu đã cùng nhau chuyển về sinh sống tại khu tái định cư bản Văng Môn. Sau gần hai thập kỷ, cuộc sống nơi đây đã có nhiều đổi thay rõ nét. Hiện bản có 29 hộ khá, giàu, 30 hộ đạt mức sống trung bình, số hộ nghèo giảm mạnh qua từng năm.
Điều đáng mừng hơn cả là người dân đã từng bước thay đổi tư duy sản xuất, biết áp dụng khoa học kỹ thuật vào canh tác, chuyển đổi cây trồng, vật nuôi, không còn phụ thuộc vào độc canh cây lúa như trước. Đến nay, cả 99 hộ trong bản đều được công nhận gia đình văn hóa. Những ngôi nhà mới khang trang mọc lên, diện mạo bản làng ngày càng khởi sắc; các thiết chế văn hóa cộng đồng cũng được chính quyền địa phương và người dân quan tâm đầu tư, gìn giữ.
Đặc biệt, lễ đón tiếng sấm đầu năm, nét sinh hoạt văn hóa tâm linh độc đáo của đồng bào Ơ Đu đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2025, thuộc loại hình tập quán xã hội và tín ngưỡng. Đây không chỉ là niềm tự hào của người dân bản Văng Môn mà còn góp phần gìn giữ những giá trị văn hóa đặc sắc của một trong những dân tộc ít người nhất Việt Nam.
Ngày 9/5, UBND xã Nga My tổ chức lễ đón bằng công nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đối với Lễ đón tiếng sấm của người Ơ Đu, đồng thời kỷ niệm 20 năm thành lập bản Văng Môn, nơi có đông đồng bào Ơ Đu sinh sống nhất trên địa bàn tỉnh.
Trước đó, ngày 27/6/2025, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã đưa Tập quán xã hội và tín ngưỡng Lễ đón tiếng sấm của người Ơ Đu ở xã Nga My vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Sự ghi nhận này không chỉ khẳng định giá trị lịch sử, văn hóa và đời sống tinh thần đặc sắc của nghi lễ truyền thống mà còn trở thành niềm tự hào lớn của người dân Nga My, đặc biệt là đồng bào Ơ Đu ở bản Văng Môn.
Ông Lô Thanh Nhất, Bí thư Đảng ủy xã Nga My, cho biết, lễ đón tiếng sấm đầu năm là nét sinh hoạt văn hóa tâm linh độc đáo, phản ánh khát vọng về cuộc sống bình yên, mùa màng no đủ và sự gắn kết cộng đồng của người Ơ Đu. Trải qua nhiều thế hệ, nghi lễ ấy vẫn được người dân gìn giữ, trao truyền và tiếp tục hiện diện bền bỉ trong nhịp sống hôm nay.
Thông báo
Cùng chuyên mục
Hàng triệu lái xe cần nắm rõ quy định mới nhất việc đổi giấy phép lái xe giấy sang thẻ PET
Đời sống -GĐXH - Cục CSGT khuyến khích người dân chủ động thực hiện việc chuyển đổi giấy phép lái xe giấy sang thẻ PET khi có nhu cầu. Vậy quy trình cấp đổi được thực hiện thế nào?
Đây là những đối tượng được nhận quà tặng 10 triệu đồng dịp Tết Nguyên đán 2027
Đời sống -GĐXH - Theo Kế hoạch số 447/KH-UBND, Hà Nội sẽ trao tặng 1.280.650 suất quà nhân dịp Tết Nguyên đán Đinh Mùi 2027. Trong đó có nhóm đối tượng được nhận quà đến 10 triệu đồng.
Hiện trạng 360 lô đất vừa đấu giá ở Ninh Bình ra sao?
Đời sống -GĐXH - Sau hơn một thập kỷ chưa được khai thác đồng bộ, khu đất vàng rộng hơn 20ha ở Ninh Bình đã được đưa ra đấu giá 360 lô đất. Dù hạ tầng giao thông nội khu đã hình thành, nhiều khoảng đất vẫn bỏ trống, vỉa hè bong tróc, cỏ dại mọc um tùm.
Hà Nội: Đăng tin sai sự thật về Tập đoàn Novaland, người đàn ông bị xử phạt 12,5 triệu đồng
Đời sống -GĐXH - Công an TP Hà Nội vừa xử phạt vi phạm hành chính 12,5 triệu đồng đối với P.N.M. (trú tại phường Giảng Võ) do tạo lập, phát tán thông tin sai sự thật về tình hình tài chính của Tập đoàn Novaland trên mạng xã hội.
Tuổi nghỉ hưu và thời điểm hưởng lương hưu năm 2027
Đời sống -GĐXH - Trong năm 2027, tuổi nghỉ hưu của người lao động làm việc trong điều kiện lao động bình thường tiếp tục tăng theo lộ trình tại Bộ luật Lao động 2019 và Nghị định 135/2020/NĐ-CP? Dưới đây là thông tin chi tiết bạn đọc có thể tham khảo.
Ninh Bình: Từ chỉ đạo quyết liệt đến chuyển biến trong quản lý bến bãi ven sông
Đời sống -GĐXH - Với tinh thần chủ động, quyết liệt, chính quyền các cấp tỉnh Ninh Bình đang từng bước lập lại trật tự trong hoạt động tập kết, kinh doanh vật liệu xây dựng ven sông. Nhiều biện pháp quản lý, kiểm tra và xử lý vi phạm đã được triển khai, mang lại những chuyển biến tích cực tại địa phương.
Hà Nội phân luồng giao thông phục vụ Chương trình nghệ thuật đặc biệt Ngày Văn hóa Việt Nam từ ngày 20 đến 24/11
Đời sống -GĐXH - Công an TP Hà Nội thông báo phương án phân luồng giao thông trong 3 ngày nhằm phục vụ Chương trình nghệ thuật đặc biệt Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 tại Sân vận động Quốc gia Mỹ Đình.
Người dân có bằng lái xe chú ý thông báo quan trọng từ công an
Đời sống -GĐXH - Cục Cảnh sát giao thông đã có những thông tin cụ thể nhằm giải đáp thắc mắc về việc có nên đổi giấy phép lái xe (bằng lái xe) từ bản giấy sang thẻ PET? Đồng thời chỉ ra loạt tiện ích thiết thực khi người dân chủ động thực hiện việc chuyển đổi.
Công an Thanh Hóa thông báo danh sách 211 biển số xe đến nộp phạt nguội (từ ngày 12-18/10/2026)
Đời sống -GĐXH - Công an tỉnh Thanh Hóa công bố danh sách hàng loạt phương tiện vi phạm Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ bị xử lý phạt nguội từ ngày 12-18/10/2026.
Một quy định mới chính thức có hiệu lực, người lao động ở Hà Nội đón tin vui dịp Tết Nguyên đán khi nhận quà tặng đặc biệt
Đời sống -GĐXH - Dưới đây là những đoàn viên, người lao động tại Hà Nội được nhận quà tặng dịp Tết Nguyên đán 2027 theo Kế hoạch 70/KH-LĐLĐ của Liên đoàn Lao động TP Hà Nội.
