Dự thảo Nghị định mới về điều hành giá xăng dầu: Vẫn “né” nhiều bức xúc lớn

Điều người dân hàng ngày đổ xăng quan tâm vẫn bị “né”!. Ảnh: Minh Anh.

Lo ngại việc “xé lẻ” các đợt tăng giá

Tại cuộc họp báo thường kỳ ngày 30/9 của Bộ Công Thương, Vụ phó Vụ Thị trường trong nước Nguyễn Xuân Chiến tiết lộ,  Nghị định mới thay thế Nghị định 84 có nhiều điểm mới. Điểm mới theo ông Chiến đó là cách tính giá cơ sở mới, giao quyền điều chỉnh giá cho doanh nghiệp, biên độ tăng giảm giá cho phép 5%, minh bạch công khai hơn…

Theo dự thảo này, trường hợp giá cơ sở giảm trong phạm vi 5% so với giá bán lẻ hiện hành, doanh nghiệp đầu mối phải giảm giá bán lẻ tương ứng. Trường hợp giá cơ sở giảm trên 5% so với giá bán lẻ hiện hành, sau khi cơ quan thẩm quyền áp dụng các giải pháp điều tiết về tài chính (thuế nhập khẩu, quỹ bình ổn), doanh nghiệp đầu mối tiếp tục giảm giá bán lẻ của mình, không hạn chế khoảng thời gian giữa 2 lần giảm và số lần giảm giá.

Đối với điều chỉnh tăng giá xăng dầu, trường hợp giá cơ sở tăng trong phạm vi 5% so với giá bán lẻ hiện hành, doanh nghiệp được quyền chủ động tăng giá bán lẻ tương ứng giá cơ sở tại thời điểm điều chỉnh giá, đồng thời gửi quyết định điều chỉnh giá và chịu trách nhiệm mức giá được điều chỉnh với cơ quan quản lý nhà nước. Nếu giá cơ sở tăng trên 5 -8% so với giá bán lẻ hiện hành, doanh nghiệp gửi đăng ký giá tới cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền (liên bộ Tài chính - Công Thương) trước thời gian điều chỉnh 2 ngày làm việc. Quá 2 ngày gửi đăng ký, trường hợp không có văn bản trả lời của cơ quan nhà nước, doanh nghiệp được quyền tăng giá trong biên độ cho phép là 5%...

Trước lo ngại, giảm biên độ xuống 5% sẽ tạo ra lỗ hổng giúp doanh nghiệp lợi dụng biên độ, xé lẻ các đợt tăng giá để được tăng giá nhiều nhất có thể - trái với nguyên tắc quản lý giá; nếu không bổ sung quy định trên thì có nguy cơ nghị định xăng dầu mới lần này sẽ thụt lùi hơn so với Nghị định 84. Ông Nguyễn Xuân Chiến cho biết: “Giao cho doanh nghiệp tự quyết không có nghĩa là họ muốn làm gì thì làm”.

Không giảm ngày tính bình quân

Điều lạ, bất hợp lý nhất của Nghị định 84 là cách tính giá căn cứ “giá bình quân 30 ngày” không được xem xét sửa đổi trong dự thảo Nghị định mới. Tại sao không thu hẹp số ngày tính giá bình quân? Ông Nguyễn Xuân Chiến cho biết: “Giá xăng dầu liên quan đến thuế nhập khẩu, trích lập bình ổn giá, điều kiện kinh tế… không hoàn toàn căn cứ vào giá bình quân. Việc tăng giảm giá còn liên quan đến nhiều yếu tố khác nữa nên chưa đưa ra vấn đề đó xem xét ”.

Bất hợp lý đó không được ông Chiến lý giải một cách thấu đáo. Bất hợp lý đó vẫn đang hàng ngày dẫn đến bất cập mà đại diện Bộ Công Thương cũng công nhận: “Hiện Bộ Công Thương vẫn quan sát giá xăng dầu thế giới. Đúng là giá xăng dầu ngày cuối tháng 9 đã thấp hơn đầu tháng 9. Tuy giá xăng thế giới cuối tháng 9/2013 có giảm so với đầu tháng nhưng chưa đủ điều kiện để có thể giảm ngay giá trong nước. Hiện Bộ Công Thương đang theo dõi sát tình hình diễn biến giá thế giới cũng như giá bình quân 30 ngày, chưa thể đưa ra quyết định gì ngay lúc này”.

Hơn nữa, theo ông Chiến, việc tăng giảm giá xăng dầu phải dựa theo Nghị định 84, phải theo sát giá cơ sở, nên dù giá thế giới có thấp hơn hồi đầu tháng 9 nhưng không phải muốn giảm là giảm được ngay, còn phải căn cứ vào bình quân giá trong vòng 30 ngày và các yếu tố khác.