eBay xuất hiện tại VN: "Bay" hay "bơi" ?

* Siêu thị online toàn cầu eBay chính thức "vào" VN

Mô hình kinh doanh trên mạng thành công nhất thế giới

Mạng eBay do chuyên gia lập trình Rierre Omidyar thành lập ngày 4/9/1995 có trụ sở chính đặt tại San Jose, California (Mỹ). Mạng eBay hoạt động theo mô hình C2C, trong đó eBay đứng vai trò là trung gian, kết nối người mua và người bán lại với nhau. Hiện tại, eBay hoạt động trong 3 lĩnh vực chủ yếu của Internet gồm mua bán, thanh toán và giao tiếp trực tuyến qua mạng.

Năm 2006, tổng giá trị hàng hóa được giao dịch thành công qua eBay là hơn 52 tỉ USD. Riêng quý 1/2007, tổng giá trị này đạt 14,3 tỉ USD, doanh thu ròng 1,25 tỉ USD, tăng 23% so với năm ngoái. Ước tính mỗi giây đồng hồ có khoảng 1.839 USD giá trị hàng hóa được giao dịch trên mạng này.

Với 233 triệu người đăng ký sử dụng trên 38 quốc gia, eBay chính là mô hình TMĐT lớn nhất và thành công nhất trên thế giới.

Tuy nhiên ở châu Á, người khổng lồ trong lĩnh vực TMĐT phải đối mặt với rất nhiều khó khăn, đặc biệt là những trở ngại xuất phát từ thói quen mua sắm xuất phát từ phong cách, nếp sống và văn hoá thương mại của người châu Á.

Khác với châu Âu, nơi hầu hết người bán thích hình thức đấu giá, người châu Á có thói quen bán với giá cố định. Ngoài ra, các yếu tố như thói quen mua bán muốn “sờ tận tay” hàng hóa và “tiền trao cháo múc” ảnh hưởng mạnh tới tâm lý ngại xem hàng và trả tiền trước qua mạng. Bên cạnh đó, eBay còn bị các hãng tại các nước bản địa vượt mặt. Sự cạnh tranh được nhiều người nhắc đến nhất chính là cuộc chiến vào tháng 8 năm 2005 giữa eBay và Alibaba - một website TMĐT của người Trung Quốc. Phần thắng cuối cùng thuộc Alibaba, biến hãng này từ chàng David tí hon trở thành gã khổng lồ nội địa.

Theo thống kê do Alexa cung cấp, số lượng người truy cập Alibaba.com nhiều gấp 4 lần so với www.ebay.com.cn (phiên bản tiếng Trung của eBay).

“Cú hích” cho TMĐT tại Việt Nam?

Tại Việt Nam, TMĐT hầu như chưa phát triển. Ngoài yếu tố về luật, khả năng thanh toán trực tuyến, một yếu tố cũng rất quan trọng cản trở đến sự phát triển này là thói quen và niềm tin của mọi người với loại hình mới này.

Nhiều người kỳ vọng sự xuất hiện của một mô hình kinh doanh bài bản và uy tín nhất thế giới sẽ mang lại “cú hích” cho sự phát triển TMĐT tại Việt Nam trong thời gian tới. Tuy nhiên, giám đốc của eBay tại Đông Nam Á, ông Sam McDonagh cho biết: “Mục tiêu của eBay trong giai đoạn hiện nay là nâng cao hiểu biết cho người sử dụng Internet ở Việt Nam về những cơ hội lớn trong thương mại điện tử, từ đó giúp cho người bán hàng Việt Nam gia tăng số lượng và giá trị hàng hóa xuất khẩu”.

Như vậy, trong giai đoạn này, ngoài việc quảng bá, giới thiệu,  eBay chú trọng đến việc “xuất khẩu”, mà vai trò bán thuộc về người Việt Nam với các hàng hoá thủ công mỹ nghệ, đồ cổ...

Việc bắt tay vào nghiên cứu thị trường Việt Nam từ năm 2006, đã giúp eBay có những mục tiêu và kế hoạch rất thực tế, như chính lời ông Sam McDonagh khi trả lời phỏng vấn của BBC: “Chúng tôi sẽ theo dõi về lưu lượng và thói quen của những người vào trang đó sẽ tìm kiếm thông tin thế nào. Tức là quan sát xem họ đi tiếp tới việc mua bán thực sự hay không, để rồi quyết định xem bước tiếp theo cho ebay.vn là gì.”

Nhìn lại thị trường TMĐT tại Việt Nam, rõ ràng, dù tốc độ tăng trưởng của Internet cùng số lượng người dùng tăng thuộc loại cao nhất thế giới, nhưng các dịch vụ giá trị gia tăng trên đó không có sự phát triển tương xứng. Hầu hết, mọi người đang sử dụng Internet để xem báo, tra thông tin, vào diễn đàn, giao lưu bạn bè...

Từ năm 2005, một số công ty trong nước đã tập trung xây dựng các website TMĐT như: Chodientu, Vnet, GoldMart, Aha, Saleoff... Tuy nhiên, đến thời điểm này, việc mua bán được ưa chuộng và hiệu quả nhất lại nằm ở các diễn đàn, trang rao vặt. Lợi điểm của các trang này là hình thức tham gia, thanh toán đơn giản, các quy tắc mua bán do người bán và mua tự quy ước và dần dần thành thói quen.

Ngay cả trên Internet, người Việt Nam vẫn thích đi “chợ cóc” hơn “siêu thị”. Các website TMĐT lớn hiện nay đang phải chịu hoàn cảnh tương tự các siêu thị cách đây vài năm, đó là mọi người đến để xem và tham khảo hơn là để mua.

Cũng như vậy, nhưng ở lĩnh vực thanh toán, những người dùng thẻ ngân hàng phổ biến nhất ở Việt Nam như ATM chỉ để rút tiền. Số người có thẻ tín dụng quốc tế ở Việt Nam vào khoảng 330.000 so với 1,46 tỷ chủ thẻ trên toàn thế giới.

Việc một chiếc máy bay phản lực cá nhân trị giá 4,9 triệu USD được giao dịch trên eBay có thể cho thấy uy tín và sự thành công của eBay. Nhưng, rõ ràng, để “cất cánh” ở thị trường Việt Nam, eBay còn phải chờ đợi một thời gian nữa! 

Hà Gia