'Finding Phong': Hành trình 5 năm lột xác thành cô gái của chàng nghệ sĩ thiết kế

Finding Phong (Đi tìm Phong) là một phim tài liệu hiếm hoi phát hành tại các rạp chiếu Việt Nam. Bộ phim được thực hiện trong vòng 5 năm, theo chân Ánh Phong - một nghệ sĩ thiết kế làm việc tại Nhà hát múa rối Thăng Long trên hành trình chuyển giới thành một cô gái.

Nhắc đến phim tài liệu, nhiều người thường nghĩ tới những thước phim khô khan, giáo điều, nhưng Finding Phong là một trường hợp khác. Tương tự Chuyến đi cuối cùng của chị Phụng, phim mang phong cách của dòng phim tài liệu hiện thực. Trong đó, máy quay song hành cùng nhân vật trong nhịp sống thường nhật, ghi chép khách quan những mẩu chuyện đời thường. Phim không tạo nên tính cao trào, không có những lồng ghép ẩn dụ cao siêu, rất mộc mạc, đơn giản và dễ tiếp cận đối với khán giả.

Câu chuyện phim được kể qua hai lăng kính: một máy quay của hai đạo diễn Trần Phương Thảo và Swann Dubus, một máy quay do nhân vật chính tự quay. Dù vậy, các khung hình trong phim tạo cảm giác rất hòa hợp. Phim không sử dụng hội thoại phỏng vấn, nhà làm phim tạo không gian mở cho Phong tự sự hoặc chuyện trò cùng bạn bè, người thân. Tổng thể bộ phim tựa như cuốn nhật ký do chính Phong dẫn dắt.

Nhân vật chính Ánh Phong (trái) cùng đạo diễn Trần Phương Thảo trong sự kiện chiếu phim và giao lưu với khán giả TP HCM.

Khác với phần lớn phim truyện, phim tài liệu quen thuộc xoay quanh đề tài người đồng tính, song tính và chuyển giới, Finding Phong mang không khí chủ đạo là tươi vui, lan truyền cảm hứng sống, chủ yếu nhờ vào nhân vật chính dí dỏm và đáng yêu. Những đánh đổi trong cuộc sống, áp lực tinh thần và đau đớn của cơ thể được cài cắm bằng những lát cắt nhỏ trong phim, không làm phim u ám, nặng nề, song vừa đủ tạo thành nỗi xót xa. Phong hiện diện trong phim với những đường nét nhỏ nhắn và xinh xắn trên gương mặt. Từ khi còn là một chàng thanh niên, Phong đã phảng phất nét đẹp nữ tính. Ở Phong có nét duyên dáng, dịu dàng rất con gái, mà vẫn giữ được sự cởi mở của con trai.

Finding Phong miêu tả cuộc “lột xác” của một chàng trai thành một cô gái, nhưng Phong - nhân vật chính của câu chuyện gợi cho người xem cảm giác cô giống như một thiếu nữ đang tuổi dậy thì. Phong bộc lộ nhiều tâm tư con gái. Cô than thở vì tay lên bắp, lo lắng khi mặt nổi mụn, tò mò về cơ thể, ngóng đợi ngực lớn dần lên, đặt ra nhiều câu hỏi về tình yêu và tủm tỉm hạnh phúc khi được người khác phái khen đẹp.

Cảnh phim Phong tâm sự với mẹ về sự đổi thay của cơ thể.

Thành công lớn nhất của Finding Phong nằm ở việc hai tác giả tạo được sự tin tưởng và niềm hứng thú với nhân vật, để cô thoải mái phô diễn cơ thể, cá tính, cảm xúc và bí mật trước máy quay. Trong một cảnh phim, Phong cùng hai cô bạn nằm trên giường, nói về tình yêu, tình dục, sự khác biệt của đàn ông và phụ nữ. Cách họ vô tư trải lòng, thoải mái trêu đùa nhau mang đến nhiều tiếng cười hóm hỉnh. Với tình huống này, máy quay như thể một đồ vật vô hình.

Cùng với Phong, bộ phim giới thiệu đến khán giả nhiều tuyến nhân vật phụ rất thú vị. Đó là những người bạn cùng xóm trọ, những người bạn tri kỷ trong cộng đồng LGBT của cô. Gia đình Phong đóng vai trò rất quan trọng trong bộ phim, tương tự như đối với cuộc đời của Phong. Họ hiện lên với suy nghĩ văn mình, thái độ ân cần và cách cư xử tinh tế. Lối dựng phim thú vị cho thấy sự khác biệt tâm lý giữa người cha và người mẹ, dù rằng họ cùng dành cho Phong tình thương vô tận. Người cha trầm lắng, kiệm lời, cất giữ nhiều nghĩ suy phía sau những quan sát. Người mẹ nóng tính, mau nước mắt, buồn rầu, thương con nhưng cũng không nỡ ngăn cản giấc mơ của con.

Từ phía gia đình hay bạn bè, đồng nghiệp của Phong đều không có sự phán xét nào hướng về Phong. Còn với bản thân Phong, khao khát sống là phụ nữ không đơn thuần dừng lại ở những lời nói đầu môi của cô, mà thấm thía trong từng cử chỉ, thói quen và suy nghĩ. Tinh thần kiên trì của nhân vật cùng những thứ tình cảm tử tế, ấm áp giữa người với người là hai vẻ đẹp lớn nhất bộ phim lưu lại trong trái tim khán giả.

Một khoảnh khắc thoáng buồn của Ánh Phong.

Những ngày qua, tựa phim Finding Phong thường gắn liền với cụm từ “phim tài liệu về người chuyển giới”. Cách định danh này vô tình đóng bộ phim trong một khung ý nghĩa hạn hẹp. Vì thực tế, phim là câu chuyện mang tính con người, là hành trình đi tìm nhân dạng thực sự của bản thân như lời Phong tâm sự. Cặp đôi đạo diễn Trần Phương Thảo và Swann Dubus vừa là người khám phá vừa là người dẫn đường cho khán giả làm quen với một cô gái ẩn sau ngoại hình nam giới. Đan xen giữa quá trình đó là các mối quan hệ xung quanh Phong, phản ánh một phần diện mạo của xã hội Việt Nam đương đại.

Theo Phong Kiều

Ngôi Sao