Gần 300 tỷ đồng sửa chữa cầu Long Biên: Phương án bảo tồn vẫn gây tranh cãi

Cầu rung lắc, dầm gỗ mục nát

Bộ GTVT vừa yêu cầu Tổng công ty Đường sắt phải hoàn thành công tác sửa chữa cầu Long Biên trong năm 2015. Cụ thể, đơn vị này phải khẩn trương thẩm định và phê duyệt dự án khôi phục cầu Long Biên giai đoạn một. Tổng mức đầu tư cho giai đoạn này là gần 298 tỷ đồng.

Trên thực tế, theo khảo sát của PV Báo GĐ&XH thì hàng ngày, lưu lượng phương tiện là xe máy lưu thông qua cầu Long Biên vẫn khá lớn. Đặc biệt, mỗi ngày, chiếc cầu già cỗi này còn phải “còng lưng” phục vụ hàng ngàn lượt khách trên các chuyến tàu hỏa đi-về Thủ đô.

Về thực trạng, chưa cần đến chuyên gia cầu đường, giao thông đánh giá mà bất kể người dân nào đi qua cây cầu này cũng có thể thấy rõ sự xuống cấp của nó. Hai tuyến “cánh gà” được phân luồng cho xe máy lưu thông, mặt thảm nhựa lồi lõm như tuyến đường huyện miền núi lâu ngày không ai ngó. Nhiều đoạn, lớp “ván bê tông” bị bong nhựa thảm khiến mặt đường thêm gồ ghề. Các điểm giao nhịp, đơn vị duy tu đã phải thay thế bằng những tấm thép lớn song mỗi khi xe máy đi qua đều phát ra những âm thanh chát chúa ghê tai. Tuyến đường “cánh gà” theo chiều từ Long Biên, Gia Lâm vào nội đô cũng trong tình cảnh tương tự. Thành cầu nhiều điểm bị han rỉ đứt gãy cả mảng. Khi người dân lưu thông ở hai vỉa dành cho người đi bộ đều cảm nhận rõ độ rung của cầu.

Theo Tổng công ty Đường sắt, với mức tổng đầu tư giai đoạn một nêu trên sẽ được dùng vào việc gia cố, đảm bảo an toàn, phục vụ vận tải đường sắt đến năm 2020. Xa hơn, ở giai đoạn hai, cầu được khôi phục, cải tạo làm đường bộ đô thị sau khi dự án đường sắt đô thị Hà Nội tuyến số 1 (Yên Viên - Ngọc Hồi) hoàn thành. Như vậy, ngành đường sắt đánh giá cầu Long Biên chỉ phục vụ đường sắt được trong tầm 5-6 năm tới.

Ngoài ra, toàn bộ dầm gỗ của cầu đã bị mục nát, nhiều dầm hỏng nặng buộc phải thay thế. Dầm mới, dầm cũ cài răng lược đan xen. Số dầm cũ được gia cố bằng những đai thép để tránh nứt vỡ. Tuy nhiên, nhiều dầm gỗ đã mục rơi lả tả còn trơ vành thép. Để gia cố số dầm này, từ lâu, đơn vị quản lý đường sắt đã phải gắn thêm hai ray rắt chạy song song với các ray tàu để tăng tính gắn kết dầm gỗ. Tình trạng chắp vá nêu trên đã tồn tại từ lâu khi các bên “tranh cãi” về các phương án cải tạo, bảo tồn cây cầu lịch sử này.

Chưa thống nhất phương án bảo tồn

Việc Bộ GTVT quyết định sau năm 2020 cầu Long Biên được khôi phục, cải tạo làm đường bộ đô thị sau khi dự án đường sắt đô thị Hà Nội tuyến số 1 (Yên Viên - Ngọc Hồi) hoàn thành, trùng với một phần ý tưởng bảo tồn cầu Long Biên của KTS Nguyễn Nga vốn là một Việt kiều Pháp yêu Hà Nội. Tuy nhiên, tới nay, diện mạo của cầu Long Biên sau khi được bảo tồn sẽ như thế nào thì vẫn chưa ngã ngũ. Cuối tháng 12/2014, KTS Nguyễn Nga từng đưa ra đề xuất cải tạo cầu Long Biên theo hướng cầu cạn thành vườn treo, gầm cầu thành vườn nghệ thuật và làng nghề truyền thống; 9 nhịp cầu nguyên thủy được cải tạo nguyên trạng theo phương pháp cũ đinh tán ri-vê, nhịp bị mất bởi chiến tranh sẽ được tái dựng với công nghệ đúc thép hiện đại phủ kính trong suốt để làm khu triển lãm, bảo tàng; bãi giữa sông Hồng (dưới gầm cầu) thành quảng trường, triển lãm quốc gia nông, lâm, ngư nghiệp, công viên nghệ thuật. Hình thành trục đi bộ xanh mang tên “Đại lộ Hòa Bình” dài 4 km, kết nối các điểm du lịch, phố đi bộ tại trung tâm khu vực hồ Hoàn Kiếm với tuyến phố đi bộ cầu Long Biên, đầu cầu phía quận Long Biên xây dựng tháp Sen làm bảo tàng nghệ thuật.

Tuy nhiên, GS Phạm Đình Việt, Trường đại học Xây dựng cho rằng bảo tồn nên khôi phục lại hình dáng cũ của cây cầu. TS Đào Ngọc Nghiêm (nguyên Kiến trúc sư trưởng TP Hà Nội) nhấn mạnh cần bảo tồn cảnh quan và không gian xung quanh, bảo tồn nguyên trạng hình dáng, phong cách, vật liệu của cầu Long Biên năm 1902. TS Phạm Hữu Sơn, Tổng Giám đốc TEDI (Bộ GTVT) đưa ý kiến nên giữ dáng cầu và khôi phục lại theo sơ đồ cầu bản gốc, bỏ tất cả trụ tạm và nên sử dụng lại trụ giếng chìm, phần vòm nên giữ lại đến phố Hàng Giấy. Như vậy, cho tới nay, việc bảo tồn cũng như diện mạo cầu Long Biên sau bảo tồn vẫn chưa có đáp án cuối cùng.

Minh Anh