Gặp mặt cựu thanh niên cứu quốc thành Hoàng Diệu

Chủ tịch nước Trương Tấn Sang gặp mặt các chiến sĩ Việt Minh thành Hoàng Diệu. Ảnh: TTX.

Cách đây 68 năm, Thành ủy Hà Nội quyết định tổ chức thêm Đội AS (đội ám sát) sau chuyển thành Đội Danh dự Việt Minh và đưa Tổ tuyên truyền xung phong thành Đoàn Thanh niên tuyên truyền xung phong thành Hoàng Diệu.

Đoàn Thanh niên tuyên truyền xung phong thành Hoàng Diệu được phân công thực hiện các nhiệm vụ rải, dán truyền đơn, truyền tay các tin tức cách mạng, kết hợp với các cuộc míttinh, biểu tình vũ trang trong các công sở, trường học, trên tàu điện, rạp hát, rạp chiếu bóng… Đồng thời, có trách nhiệm tham gia phá các cuộc triển lãm, míttinh do địch tổ chức, phá kho thóc của Nhật chia cho dân, diệt ác ôn mật thám và bọn đầu sỏ các đảng phái phản động…

Nhiệm vụ được giao nặng nề như vậy, nhưng các thanh niên cứu quốc thành Hoàng Diệu ngày ấy luôn vui vẻ, hăng say, nhiệt tình thực hiện công việc. Nhớ lại thuở thanh niên sôi nổi ấy, bác Đặng Kim Thanh (82 tuổi, ở ngõ 9 phố Đào Tấn, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội) kể lại, nhà bác hồi đó là thuộc gia đình khá giả ở Hà Nội, kháng chiến diễn ra, cả gia đình đi sơ tán, chỉ riêng mình bác Khánh ở lại vì rất thích được hoạt động trong đoàn thanh niên cứu quốc thành Hoàng Diệu.

Công việc chính của bác Khánh được giao là đi rải, dán truyền đơn, tán phán tài liệu truyên truyền vận động cho cuộc kháng chiến của dân tộc. Nguy hiểm luôn rình rập, chẳng may địch bắt được sẽ bị giam giữ, tra tấn, nhưng bác Khánh không thấy sợ, không thấy vất vả mà rất vui, thích thú vì mình được hoạt động cho cách mạng. Nghĩ lại những ngày ấy, bác vẫn cười tươi như được sống lại thời còn là thiếu nữ tiền phong của đội.

Thiếu tướng Lê Hồng Quang (85 tuổi, nguyên Phó Giám đốc Học viện chính trị, Bộ Quốc phòng) nhớ lại ngày 17/6/1945, trận tập dượt đầu tiên của ông là tại Núi Nùng (Bách Thảo).

Khi ấy, địch tổ chức mít tinh tuyên truyền cho công lao của Nhật và chính quyền bù nhìn, ông cùng các bạn trong đội nhanh chóng xông lên, cướp diễn đàn, cướp micro, tranh thủ nói chuyện với thanh niên về phong trào Việt Minh đấu tranh giành độc lập. Cuộc nói chuyện phải diễn ra hết sức nhanh, chỉ trong vài phút thôi, bởi lẽ nếu để lâu thì sẽ bị địch phát hiện và bị bắt giữ.

Trong suốt thời gian hoạt động trong đoàn thanh niên cứu quốc thành Hoàng Diệu, Thiếu tướng Lê Hồng Quang vẫn nhớ nhất 3 ngày 17, 18 và 19/8/1945. Hồi ấy, dưới sự chỉ đạo của Thành ủy Hà Nội và Ủy ban Khởi nghĩa Hà Nội, đoàn đã thực hiện xuất sắc nhiệm vụ phá bằng được cuộc míttinh do Tổng hội Viên chức tổ chức ủng hộ chính phủ bù nhìn Trần Trọng Kim tổ chức tại Nhà hát Lớn Hà Nội.

Theo ông Quang, công việc này rất nguy hiểm, do ở đó có lực lượng bảo an, mật thám và chỉ cách Sở chỉ huy Quân đoàn 52 của Nhật có vài cây số. Tuy nhiên, nhiệm vụ được giao lần này rất quan trọng, ngoài việc tuyên truyền về cuộc đấu tranh giành độc lập cho dân tộc, còn là “phép thử” để xem xét thái độ của Nhật.

Và trên thực tế, Nhật đã hoàn toàn không có phản ứng gì, vì lúc đó Nhật đã đầu hàng, Quân đoàn 52 đã im lặng, chờ giao nộp vũ khí… Kết quả của buổi cướp diễn đàn hôm đó là cơ sở để định hướng, lãnh đạo, tổ chức thành công cuộc đấu tranh cách mạng, giành chính quyền về nhân dân.

Kim Anh