Gặp nữ giáo viên Việt nói tiếng Nga “đẹp” nhất thế giới

Tôi chưa chuẩn bị tinh thần trở thành người chiến thắng

Thật bất ngờ với chúng tôi khi gặp cô giáo Phan Anh- người đã ghi danh Việt Nam vào bảng vàng cuộc thi “Giáo viên văn học Nga xuất sắc nhất ở nước ngoài” vừa được tổ chức tại Nga vào ngày 22-24/10. Với phong cách giản dị, hài hước và thông minh, chị khiến câu chuyện trở nên gần gũi.

Giờ thì chúng tôi hiểu, không phải ngẫu nhiên mà Alexander Strokanov- giáo viên dạy tiếng Nga, lịch sử và văn hóa Nga từ bang  Vermont của nước Mỹ đã nhận xét với báo giới: “Tôi không thể tin rằng chị ấy có thể nói tiếng Nga một cách đẹp như vậy, nói sõi hơn rất nhiều so với không ít người Nga, không thể tin là có thể nghệ thuật, tế nhị và thông minh đến mức như thế. Đối với cá nhân tôi, Phan Anh là là niềm khâm phục lớn nhất của cuộc thi này!”

Cô Trịnh Thị Phan Anh trong cuộc thi ở Nga

Chị Phan Anh cho biết: “Lúc bước vào cuộc thi, tôi rất áp lực và hồi hộp. Tôi không đủ tự tin nghĩ mình có thể đoạt giải”. Thế nhưng chị đã vượt qua các đối thủ đến từ 50 quốc gia trên thế giới, trở thành nữ giáo viên Việt Nam duy nhất giành giải tuyệt đối cùng hai đồng nghiệp khác.

Được biết trước đó, chị đã trải qua vòng 1 cuộc thi thông qua hai bài thi trên mạng. Trong đó, có một bài test và một bài luận. Chủ đề bài luận của chị ở vòng 1 là: “Giảng viên tiếng Nga hôm nay và ngày mai”.

Ở vòng 2 cuộc thi tại Mátxcơva, chị bắt buộc phải làm 3 bài thi: Tôi dạy tiếng Nga; Kể về nước Nga với tất cả tình yêu. Ở chủ đề này, chị đã nói về tâm hồn Nga và thiên nhiên nước Nga. Bài 3 là bài thi ứng tấu “Ngôn từ - món quà vô giá mà con người được ban tặng”. Với bài thi cuối này, chị phải vào vai một giáo viên, thể hiện khả năng đọc diễn cảm, giải nghĩa văn bản và tương tác với người học.

Chị Phan Anh tại cuộc thi.

Chị đã say sưa nói về văn học Nga, về con người Nga, về tất cả những gì chị đã cảm nhận từ đất nước và con người xứ sở này qua những gì được đọc, được trải nghiệm sau những năm tháng học tập vàgiảng dạy.

Tiếng Nga -“tình yêu” đầu tiên

Đó là tâm sự của cô giáo Phan Anh về môn tiếng Nga mà mình đang theo đuổi. Chị sinh ra trong gia đình giáo viên Vật lý,  nhưng rất yêu văn học Nga. Bố chị có nhiều sách văn học Nga và thường viết cho con gái những dòng động viên với đại ý, sau này mong muốn con sẽ đọc được những pho sách này bằng tiếng Nga chứ không phải qua bản dịch tiếng Việt. Năm 1982, Trịnh Thị Phan Anh thi vào THPT chuyên ngữ thuộc Đại học Sư phạm Ngoại ngữ Hà Nội. Sau vòng thi phát âm, cô bé được xếp vào lớp tiếng Nga.

Mùa hè năm đó, tức là chỉ sau một năm học tiếng Nga, cô bé đã đọc hết cuốn "Thời thơ ấu của Nikita" (Alêchxây Tolstôi) bằng bản gốc. Mặc dù đã quá lâu nhưng chị vẫn nhớ cảm xúc lúc ấy rất hạnh phúc. Năm 1985, chị thi đỗ ĐHSP Ngoại ngữ. Một năm sau, Phan Anh cùng 6 sinh viên khác của trường được chọn đi du học tại LB Nga. Chị đã tốt nghiệp ĐHSP Ariol (Nga). Sau đó, chị bảo vệ luận án tiến sĩ tại Viện tiếng Nga mang tên A. Puskin (Mátxcơva).

Chị Phan Anh (thứ 2 từ phải sang) cùng một số đồng nghiệp tại cuộc thi

Chị cho biết, chị chưa bao giờ ngừng yêu thích tiếng Nga. Đó là “tình yêu đầu tiên” của chị. Sau này, chị tự bỏ tiền để học thêm bằng ĐH tiếng Anh ở Nga. Thế nhưng chỉ là chị học hết sức mình để có kết quả tốt nhất chứ không thể say mê nó như tiếng Nga được.

Nơi chị công tác hiện nay là khoa Ngôn ngữ và Văn hóa Nga, ĐH Ngoại ngữ ĐHQG Hà Nội. Đây là khoa đầu tiên của các trường ĐH chuyên ngữ được giao nhiệm vụ đào tạo từ bậc cử nhân đến bậc tiến sĩ tiếng Nga; biên soạn chương trình và giáo trình cho các cấp đào tạo giáo viên tiếng Nga tại Việt Nam.

Ngoài ra chị còn dạy tại THPT Chuyên ngoại ngữ - ĐHQGHN. Hiện tại, trường có 3 lớp tiếng Nga với khoảng gần 100 học sinh đang theo học. Phần lớn các em lúc đầu chỉ là học tiếng Nga do bắt buộc. Tuy nhiên, sau một thời gian, nhiều em đã yêu thích môn học này và có kết quả tốt.

Nhận xét về giáo viên Trịnh Thị Phan Anh, em Phùng Tiến Tài - một trong những học sinh thi đầu vào đạt 36,5 điểm (đủ điểm học lớp A tiếng Anh) nhưng em đã chọn học tiếng Nga, cho biết: “Lúc em đăng kí vào lớp tiếng Nga, vị thế của thứ tiếng này đã giảm sút nhiều nên em cũng khá thờ ơ. Tuy nhiên, sau một thời gian được học với cô Phan Anh, em đã có thái độ hoàn toàn khác với tiếng Nga. Nếu giờ học với giáo viên khác, chúng em có sao nhãng thì riêng giờ học với cô Phan Anh, chúng em lúc nào cũng thấy rất nhanh và thú vị vì cô không dạy theo giáo trình mà thường soạn bài riêng. Không những cô dạy trong sách mà còn đưa cả hình ảnh, những câu chuyện, những kỉ niệm với con người Nga. Cô đã truyền cho chúng em ngọn lửa đam mê ngôn ngữ Nga. Em cũng đã từng tiếp xúc với người Nga và thật ngạc nhiên bởi cô Phan Anh nói hay, giống người bản địa đến 90%.

Phùng Tiến Tài- một trong những học sinh rất yêu thích tiếng Nga của THPT Chuyên ngữ (ĐHQG Hà Nội)

Chia tay cô giáo Phan Anh, chúng tôi vẫn nhớ như in lời nói của cô: “Hiện nhiều bố mẹ hướng nghiệp cho các con nên hầu hết đều chọn những ngôn ngữ thực dụng hơn như tiếng Anh, tiếng Nhật…” 

Ít học sinh chọn tiếng Nga bởi lẽ chưa có nhiều doanh nghiệp Nga đầu tư vào Việt Nam. Chẳng hạn thời gian qua, văn hóa Hàn Quốc đã len lỏi vào từng gia đình của Việt Nam qua những thước phim Hàn. Vậy tại sao, chúng ta không thể truyền thông và quảng bá để thêm nhiều người yêu thích và đến với tiếng Nga.

Hạnh Nguyên