Gia tăng chứng hay quên ở người trẻ

Theo các chuyên gia: Một lúc làm nhiều việc có thể khiến trí nhớ bị ảnh hưởng. ảnh minh họa.

"Mới tí tuổi” đã “quên mất mình định làm gì, nói gì”

Chị Hoài Thương (30 tuổi) là nhân viên ngân hàng ở Hà Nội. Dù chưa có gia đình, nhưng chị đã có cảm giác mình đã mắc phải chứng giảm trí nhớ không khác gì người già.

“Khoảng 1 năm gần đây, lúc nào tôi cũng thấy mệt mỏi, khó chịu, dễ bức xúc, cáu giận, nhiều khi còn nói năng thiếu tập trung, luyên thuyên. Lúc giật mình “tỉnh” ra thì không nhớ mình vừa nói gì và tại sao lại nói như thế. Công việc kế toán ngân hàng đòi hỏi tôi phải ghi nhớ tốt, nhưng tôi quên đến mức cầm điện thoại lên phải nhìn lại mình đang gọi cho ai, rồi khi người ta nhấc máy còn quên mất mình định nói chuyện gì. Tôi phải dùng đến giấy nhớ dán khắp bàn làm việc. Bất tiện vô cùng”, chị Thương than vãn.

Còn anh Hùng (39 tuổi, làm giảng viên đại học) vốn là người có tính cẩn trọng, đồ đạc cất đặt rất ngay ngắn. Trước đây, anh lên lớp không cần xem giáo án, thậm chí có thể nói chuyện chuyên sâu ở nhiều chủ đề mà không cần nhìn tài liệu. Tuy nhiên, gần đây anh lại có biểu hiện lơ đễnh, đến mức quên cả đường về nhà. “Ngày trước chỉ cần đọc địa chỉ, trong đầu tôi đã hiện lên bản đồ. Nhưng giờ, cứ đi đến một nơi nào đó, kể cả về nhà mà cứ đi lòng vòng rồi mới sực nhớ ra đường. Đã thế, tôi lại hay quên việc nhỏ, như hay để chìa khoá trong cốp xe, không nhớ nổi ra khỏi nhà đã bấm khoá cửa hay tắt đèn chưa vì trong đầu không lưu hình ảnh đó. Rồi có khi gặp đồng nghiệp trong trường, chỉ khác khoa, thấy mặt quen lắm nhưng vắt óc không nhớ ra tên gì, khoa nào. Nhiều khi tôi rất ức chế, cả ngày chỉ nghĩ làm sao để nhớ được cái tên người ta thì mới thôi”, anh Hùng chia sẻ.

Đi khám, anh Hùng được bác sĩ cho biết, anh có thể bị rối loạn định hướng, khởi đầu của suy giảm, rối loạn nhận thức nhẹ. Anh được chỉ định làm các xét nghiệm, khám lâm sàng khác để đánh giá thêm.

Theo BSCKII Phan Mỹ Hạnh – Hội Thần kinh học Việt Nam, thuật ngữ suy giảm nhận thức nhẹ (MCI) là biểu hiện một giai đoạn trung gian giữa quá trình lão hóa bình thường và sự phát triển của quá trình lão hóa bệnh lý, chứng sa sút trí tuệ. Các triệu chứng của suy giảm nhận thức nhẹ thường mơ hồ, thường gặp nhất như giảm trí nhớ, rối loạn ngôn ngữ (khó tìm từ để nói), giảm chú ý (khó tập trung vào trong hoặc sau các cuộc trò chuyện); giảm kỹ năng thị giác không gian (bệnh nhân thường than phiền mất phương hướng trong môi trường quen thuộc mà không có khiếm khuyết về vận động hay cảm giác).

Khi bị chẩn đoán suy giảm nhận thức, người bệnh cần được tầm soát các yếu tố nguy cơ gây ra suy giảm, bao gồm các yếu tố bên ngoài (stress, thuốc gây giảm nhận thức, trầm cảm gây kém tập trung…) và các yếu tố bên trong (rối loạn bệnh lý nội khoa như suy giáp, suy thượng thận, thiếu vitamin…; các yếu tố nguy cơ tổn thương mạch máu não (đái tháo đường, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu…; các tổn thương thực thể trong não như u, tụ máu…).

Hãy bỏ thói quen làm nhiều việc cùng lúc

PGS.TS Thần kinh học Nguyễn Thi Hùng cho rằng, đang có xu hướng trẻ hóa bệnh liên quan suy giảm trí nhớ. Ở Việt Nam, hiện chưa có khảo sát chính thức nào về tình trạng suy giảm trí nhớ ở người trẻ, nhưng theo ước tính của PGS.TS Thi Hùng: Cứ khoảng 100 người trẻ đến khám bệnh ở các cơ sở y tế thì có đến 20 người gặp vấn đề về suy giảm trí nhớ. Có khi chỉ mới ngoài đôi mươi đã có vấn đề về trí nhớ.

Các bác sĩ cho rằng, xã hội phát triển khiến người trẻ phải đối mặt với nhiều áp lực, căng thẳng tâm lý, stress trong công việc, chật vật kiếm tiền, xử lý hàng tá mối quan hệ xung quanh trong cuộc sống. Các bệnh lý thoái hóa thần kinh cũng tăng cao mà không “chờ” tuổi già. Bên cạnh đó, chế độ ăn công nghiệp, với nhiều đồ ngọt, thực phẩm chiên xào, đồ hộp chứa chất bảo quản và phụ gia, đường hóa học… dễ sản sinh nhiều gốc tự do gây suy giảm nhận thức và trí nhớ của não bộ. Thói quen uống rượu bia và chất kích thích, lạm dụng các loại thuốc (thuốc ngủ, thuốc chống trầm cảm thế hệ cũ, nhóm thuốc corticoid)… cũng gây ảnh hưởng mạnh đến trí nhớ người trẻ. Nhiều người làm việc căng thẳng cả ngày nhưng ít vận động nên dễ bị béo phì, mỡ trong máu khiến lưu lượng máu đến tưới não ít đi cũng là nguyên nhân gây suy giảm trí nhớ.

Ngày nay, mỗi ngày người trẻ tiếp nhận quá nhiều thông tin. Trong khi đó, việc phải đối mặt với áp lực từ công việc và cuộc sống khiến chúng ta mệt mỏi, thiếu ngủ, mất tập trung nên khó ghi nhớ các sự việc diễn ra. Một thực tế khám chữa bệnh cho thấy, người trẻ thường giảm trí nhớ gần, còn gọi là trí nhớ công việc. Một số người nói - làm rất nhanh trong thời gian ngắn khiến lượng thông tin vào não quá nhiều, không kiểm soát hết nên dễ quên. Các chuyên gia khuyến cáo: Khi có các dấu hiệu về giảm trí nhớ gần, cần thăm khám để xác định xem đấy là biểu hiện bình thường hay bệnh lý. Suy giảm trí nhớ dạng bệnh lý sẽ thường xuyên xảy ra và tăng dần. Ở mức độ nặng, bệnh nhân có thể quên hoàn toàn, thậm chí được nhắc vẫn không có ấn tượng.

Một thói quen được nhiều chuyên gia cho rằng ảnh hưởng đến khả năng rèn luyện trí nhớ, làm suy giảm khả năng nhớ của người trẻ hiện nay, là làm nhiều việc một lúc. Nhiều người hi vọng rằng thói quen này sẽ giúp hoàn thành được nhiều việc càng nhanh càng tốt, nhưng thực tế, về lâu dài có thể dẫn đến rối loạn tâm thần, căng thẳng và giảm trí nhớ. Thậm chí có khi “ổ cứng trí nhớ” bị quá tải, có thể dẫn đến rối loạn tâm thần. Bên cạnh đó, với sự tiến bộ của công nghệ thông tin, nhiều người trẻ hiện nay có thói quen “vắt ngang” công việc, đang làm việc quan trọng này lại quay sang trả lời tin nhắn, lướt facebook, kiểm tra email… khiến việc tập trung công việc chính bị gián đoạn, thậm chí quên luôn việc chính đang làm là gì. Do đó, nếu bạn có dấu hiệu tâm trí rối loạn, trí nhớ kém, điều có thể làm để khắc phục là học cách tập trung vào một việc duy nhất tại một thời điểm.

Để đề phòng tình trạng mới “tí tuổi đã lẫn”, người trẻ cần loại bỏ các tác nhân gây bệnh như hạn chế tối đa rượu bia, thuốc lá, tập trung khi học tập, làm việc nhưng tránh căng thẳng. Sắp xếp công việc, đồ đạc ngăn nắp, có trật tự để dễ nhớ, dễ tìm. Năng giao tiếp xã hội, tập thể dục thường xuyên cũng là một cách tốt, để thúc đẩy tuần hoàn, hô hấp, giúp tăng cường ôxy và dinh dưỡng cho não. Chú ý đừng nói và làm quá nhanh cũng như tăng cường quan sát, so sánh và ghi chú lại những việc cần thiết để rèn luyện khả năng ghi nhớ.

Võ Thu

Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến hát chào mừng ngày Thầy thuốc Việt Nam