Giáo viên tiểu học “cãi” 6 điểm trong sách giáo viên lớp 4

Theo thầy Huy, ở bài “Câu kể ai làm gì”- Tiếng Việt 4 tập 1, trang 66, phần “Nhận xét” đưa ra đoạn văn ngắn. Trong đoạn văn đó, SGV xác định câu: “Em bé ngủ khì trên lưng mẹ” thuộc câu “Ai làm gì?” là sai. Theo thầy Huy, nếu đặt lại câu hỏi, câu này đúng ra phải thuộc câu “Ai thế nào?” mới thuận.

Thầy Huy phản ánh, bài “Vị ngữ trong câu Ai làm gì”- Tiếng Việt 4 tập 1, trang 171, bài tập 1 yêu cầu học sinh tìm câu kể “Ai làm gì?” trong đoạn văn ngắn. Trong đó, SGV xác định câu: “Người các buôn làng kéo về nườm nượp” thuộc câu “Ai làm gì?” là sai. Đây là câu “Ai thế nào?” vì “kéo về nườm nượp” là một trạng thái nên không thể trả lời cho câu hỏi “Làm gì”.

Bài “Luyện tập về câu kể Ai làm gì”? – Tiếng Việt 4 tập 2, trang 16, phần “Nhận xét” có đoạn văn: “Đêm trăng. Biển yên tĩnh. Tàu chúng tôi buông neo trong vùng biển Trường Sa…”, theo thầy Huy, SGV mắc sai lầm khi hướng dẫn giáo viên xác định câu “Tàu chúng tôi buông neo trong vùng biển Trường Sa” thuộc mẫu câu “Ai làm gì?”. Thầy Huy phân tích: “Trong sách Hỏi đáp về dạy học Tiếng Việt 4- NXB Giáo dục 2005 (trang 163), các tác giả đã đưa ra câu: “Bức tranh treo ở trên tường” để lưu ý thầy cô rằng, “treo” ở đây là động từ chỉ trạng thái nên nó thuộc câu “Ai thế nào?”. Nó khác hẳn với câu “Người ta treo bức tranh trên tường”. “Treo” trong câu sau là động từ chỉ hoạt động nên thuộc mẫu câu “Ai làm gì?”. Tương tự, “Tàu buông neo” ở trên là một trạng thái, không phải hoạt động như SGV hướng dẫn.

Ở bài “Câu kể Ai thế nào” - Tiếng Việt 4 tập 2, trang 23, thầy Huy cho rằng SGV xác định câu “Người quản tượng ngồi vắt vẻo trên chú voi đi đầu” thuộc câu “Ai làm gì?” là sai. Đây thuộc câu “Ai thế nào?” vì tác giả muốn mô tả tư thế ngồi của người quản tượng như thế nào chứ không phải kể lại việc anh ta đã ngồi lên mình con voi đi đầu (?!).

Bài “Chủ ngữ trong câu kể Ai thế nào”- Tiếng Việt 4 tập 2, trang 36, thầy Huy cũng chỉ ra cái sai của SGV là hướng dẫn giáo viên “kết luận” câu “Những dòng người từ khắp các ngả tuôn về vườn hoa Ba Đình” thuộc câu “Ai làm gì?”. Xét về cấu tạo, bộ phận chính của vị ngữ “tuôn” là động từ chỉ trạng thái (có thể thay “tuôn” bằng “đổ”) chứ không thể thay thế “tuôn” bằng “đi”. Vì thế, câu này thuộc câu “Ai làm gì?”. 

Theo thầy giáo Trần Trung Huy, những thắc mắc trên cũng là thắc mắc của một số đồng nghiệp. Có giáo viên tâm sự rằng, SGV hướng dẫn như vậy, giáo viên không biết nên dạy thế nào. Theo ý kiến riêng của thầy Huy, việc xác định và phân biệt câu “Ai làm gì?” và “Ai thế nào?” tương đối khó và nhiều khi không có ranh giới rõ ràng. SGV cần có hướng dẫn chính xác, nếu không sẽ dẫn đến việc giáo viên truyền đạt kiến thức sai cho học sinh.