Gỡ nút thắt cho nhân lực hoạt động y học gia đình ở trạm y tế xã
GiadinhNet - Khi vận hành theo mô hình mới y học gia đình, việc đào tạo nâng cao chất lượng cán bộ trạm y tế xã không chỉ dừng lại ở chuyên môn mà phải đồng bộ cùng điều kiện trang thiết bị, cơ sở vật chất…
Người dân đến khám sức khỏe tại Trạm Y tế xã Long Xuyên, huyện Phúc Thọ, Hà Nội. Ảnh: Xuân Lộc
Các chức danh trạm y tế đều được đào tạo theo nguyên lý y học gia đình
PGS Phan Lê Thu Hằng - Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch tài chính (Bộ Y tế) cho rằng, phát triển mạng lưới y tế cơ sở trong tình hình mới là vấn đề cấp bách của ngành Y tế. Vì vậy ngành Y tế đang triển khai chương trình đổi mới sâu rộng mạng lưới y tế cơ sở trong toàn quốc. Đó là Đề án 2348 về "Phát triển mạng lưới y tế cơ sở trong tình hình mới" đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, một trong những can thiệp quan trọng của ngành Y tế là tiến hành thí điểm mô hình cung ứng dịch vụ mới tại 26 trạm y tế thuộc 8 tỉnh, thành. Ngoài hạ tầng kỹ thuật, vấn đề kiện toàn nhân lực cũng rất quan trọng, Bộ Y tế đã xây dựng kế hoạch chi tiết cho 26 trạm y tế điểm.
Theo đó, cần phát triển nhân lực y tế để đảm bảo mô hình cung ứng dịch vụ mới. Các chức danh trạm y tế đều được đào tạo theo nguyên lý y học gia đình. Bên cạnh đào tạo tăng cường phối hợp tuyến trên tuyến dưới để đảm bảo hỗ trợ thường xuyên cho trạm y tế khi cần thiết. Theo bà Hằng, hiện quá trình đào tạo đã triển khai tích cực tại 8 tỉnh. Trong đó, Bộ Y tế có đào tạo toàn bộ các chức danh của Trạm để cung ứng dịch vụ theo nguyên lý y học gia đình. Đây là điểm mới so với trước, đặc biệt các chức danh Trạm trưởng cũng được đào tạo về quản lý quản trị vì cung ứng theo mô hình mới... Các tỉnh cũng tiến hành các khóa đào tạo chuyên biệt cho cán bộ trạm y tế để đảm bảo cán bộ có đầy đủ chứng chỉ cần thiết vừa nâng cao chất lượng cung ứng dịch vụ vừa đảm bảo yêu cầu thanh toán của bảo hiểm y tế.
Một điểm đáng lưu ý theo nhiều chuyên gia là việc đầu tư phát triển chất lượng nhân lực cho trạm y tế xã cần được tiến hành đồng bộ cùng trang thiết bị, cơ sở vật chất. Cán bộ trạm y tế, đặc biệt là trạm y tế vận hành theo nguyên lý y học gia đình phải được đào tạo đẩy đủ để vận hành an toàn, hiệu quả trang thiết bị mới. Đơn cử, khi cung cấp trang thiết bị về công nghệ thông tin cho trạm y tế xã thì phải đào tạo cho cán bộ mới có thể lập được hồ sơ quản lý sức khỏe. Cán bộ phải được đào tạo để hiểu về hệ thống mã định danh duy nhất, hệ thống phân loại bệnh tật mới có thể sử dụng hiệu quả trang thiết bị được cung cấp.
Khi cung cấp trang thiết bị y tế khác như: Các thiết bị xét nghiệm đường máu, cán bộ y tế không chỉ được tập huấn cách sử dụng an toàn, hiệu quả của trang thiết bị mà phải được đào tạo các nội dung liên quan đến chẩn đoán điều trị để ra chỉ định xét nghiệm chính xác. Khi có kết quả xét nghiệm mới ra quyết định điều trị tại chỗ, chuyển bệnh nhân hay quản lý tại chỗ làm sao cho hợp lý. Đặc biệt, nhân viên tại các trạm y tế phải được đào tạo nâng cao năng lực quản lý quản trị, như thế mới đảm bảo hiệu quả của việc điều trị. Bởi việc cung ứng trang thiết bị mới làm số lượng tài sản tăng, quy trình chuyên môn nhiều hơn.
Tháo gỡ các điểm nghẽn liên quan tài chính y tế cho y học gia đình
Đại diện Bộ Y tế cũng cho rằng, vấn đề đảm bảo tài chính đầy đủ và bền vững cho các trạm y tế xã thực hiện tốt các chức năng cung ứng dịch vụ theo nguyên lý y học gia đình có vai trò hết sức quan trọng.
Hiện nay, theo PGS.TS Phan Lê Thu Hằng, kinh phí đầu tư cho 12.000 trạm y tế đòi hỏi kinh phí rất lớn. Đây là khó khăn đầu tiên để triển khai. Thứ hai, để đảm bảo kinh phí thường xuyên cho các trạm y tế, hiện nay có một số địa phương chưa đảm bảo chi thường xuyên cho một số trạm y tế. Đặc biệt, vẫn còn nhiều nút thắt trong thanh toán bảo hiểm y tế cho xã. Điển hình như một số loại hình dịch vụ trạm y tế chưa được thanh toán như khám sàng lọc, khám ngoại trạm, quản lý bệnh không lây nhiễm. "Đây là những vấn đề cần tháo gỡ trong thời gian tới", PGS.TS Phan Lê Thu Hằng khẳng định.
Bộ Y tế cho biết, để tháo gỡ các khó khăn về tài chính trên, Bộ đang vận động các nguồn lực sẵn có từ các dự án vốn vay, không hoàn lại để đầu tư cho trạm y tế vùng khó khăn. Bên cạnh đó, Bộ Y tế phối hợp với các địa phương để các địa phương vận động nguồn kinh phí của tỉnh để đầu tư cho trạm y tế trên địa bàn. Hiện nay, Bộ Y tế cũng đang phối hợp chặt chẽ với cơ quan bảo hiểm y tế để tháo gỡ vướng mắc trong thanh toán và làm việc với bảo hiểm y tế để từng bước đưa thêm danh mục vào gói dịch vụ cơ bản do bảo hiểm y tế thanh toán.
Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến cho biết, để người dân được chăm sóc sức khỏe toàn diện ngay từ khi chưa bị bệnh, cần phải chuẩn hoá hoạt động của y tế cơ sở. Mô hình trạm y tế đạt chuẩn phải có nguồn nhân lực tốt để bên cạnh tư vấn truyền thông giáo dục sức khỏe, tiêm chủng, thăm khám ban đầu thì phải làm được châm cứu, bấm huyệt, cần thiết có thể xã hội hoá ghế làm răng và một số dịch vụ khác. Trạm y tế đạt chuẩn phải làm được siêu âm, điện tim… khám chữa bệnh theo nguyên lý y học gia đình và bệnh không lây nhiễm như tiểu đường, tăng huyết áp, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính… mới thu hút được người dân.
Quỳnh An
