Gói 30.000 tỷ đồng hỗ trợ bất động sản: Nới không lỏng, nắn vẫn lệch?

Người nghèo vẫn khó có cơ hội tiếp cận gói 30.000 tỷ đồng. Ảnh: H.Phương

Nới không… lỏng

Mặc dù điều kiện để người vay vốn mua nhà đã được nới lỏng hơn tính từ ngày 15/11, tuy nhiên theo một nhân viên tín dụng (đề nghị không nêu tên) tại Ngân hàng Vietinbank ở phố Xã Đàn (Hà Nội), khó cho vay gói 30.000 tỷ đồng tại ngân hàng này có nguyên nhân chính là vấn đề xác nhận thực trạng nhà ở hoặc chủ đầu tư không hợp tác ký hợp đồng 3 bên… Theo nhân viên này, ngoài điều kiện mà Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đặt ra, Vietinbank còn có điều kiện riêng là ưu tiên những khách hàng mua những dự án đã làm việc với Vietinbank. “Đơn cử, khách hàng vay vốn mua nhà ở dự án Đặng Xá, Gia Lâm chúng tôi sẽ ưu tiên hơn các dự án khác bởi dự án này đã liên kết với Vietinbank”, nhân viên này cho biết. Như vậy, những khách hàng nếu có đủ điều kiện vay vốn theo quy định của Bộ Xây dựng cũng khó lòng được Vietinbank giải quyết nếu mua dự án chưa ký hợp đồng 3 bên.

Bộ Xây dựng ban hành Thông tư 18 nhằm nới điều kiện để người dân dễ tiếp cận hơn trong vấn đề vay gói tín dụng ưu đãi, trong đó không bắt buộc nhất thiết phải xác nhận thu nhập, nhưng rất... nước đôi khi cho biết, khách hàng không phải xác nhận thu nhập trừ khi ngân hàng yêu cầu.

Qua khảo sát một số ngân hàng lớn ở Hà Nội cho thấy, hầu như tất cả đều yêu cầu khách hàng chứng minh thu nhập để trả nợ và coi đó là điều kiện bắt buộc hàng đầu. “Ngay trong chỉ đạo và thực hiện đã chồng chéo nhau. Theo thông tư 18 thì không bắt yêu cầu chứng minh. Trong khi các ngân hàng bảo phải bắt buộc. Coi như việc nới điều kiện này cũng như không. Theo tôi, nên bỏ quy định đó, hoặc là xác nhận hoặc không, hay có thể quy định rõ trường hợp nào phải xác nhận, trường hợp nào không cần xác nhận, chứ không mập mờ theo kiểu không bắt buộc, trừ khi ngân hàng yêu cầu”, anh Nguyễn Hồng Quân (công tác tại công ty Astom), đang có ý định vay tiền mua nhà ở dự án Kim Văn, quận Hoàng Mai, Hà Nội cho biết.

Việc giải ngân gói 30.000 tỷ đồng chậm có nhiều nguyên nhân đã được xác định ngay từ những ngày đầu thực hiện gói hỗ trợ, nhưng đến nay vẫn chưa khắc phục được triệt để. Trong quy định làm hồ sơ vay vốn của Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam bắt buộc phải sao kê tài khoản nhận lương của khách hàng hoặc xác nhận mức lương khách hàng của đơn vị công tác. Phải chứng minh nguồn thu nhập hợp pháp. Về vấn đề này, GS Đặng Hùng Võ đã cho biết: “Người nghèo đã không đủ tiền để đi mua, phải đi vay mà lại bắt chứng minh trả nợ thì chắc chẳng ai chứng minh được! Đối tượng chứng minh trả nợ được thì không phải là đối tượng thu nhập thấp. Chúng ta nên học tập cơ chế cho người nghèo vay tiền của các nước khác thì sẽ tăng được tiến độ giải ngân và không sợ rơi vào nợ xấu, chứ nếu chúng ta cứ tiếp tục dùng cơ chế cho người giàu vay tiền để áp dụng cho người nghèo vay thì sẽ khó”. Như vậy, sau 10 ngày nới điều kiện vay vốn, tình hình vẫn không có gì sáng sủa hơn.

Lệch hướng?

Cụ thể, việc yêu cầu các cơ quan, đơn vị hoặc địa phương được yêu cầu xác nhận một người đã có nhà ở hay chưa, bình quân mỗi người bao nhiêu mét vuông là điều không thể. Rất nhiều lãnh đạo địa phương đã trả lời thẳng là không có căn cứ để xác nhận, vì không thể biết người đó đã có nhà ở nơi khác hay chưa. Riêng đối với việc mở rộng đối tượng là chủ đầu tư được vay vốn từ gói hỗ trợ 30.000 tỷ đồng, chuyên gia kinh tế Vũ Đình Ánh khẳng định, đã có sự “chệch hướng” trong việc xác định đối tượng cho vay theo tinh thần Nghị quyết 02 của Chính phủ. “Gói 30.000 tỷ đồng cho vay để giải quyết tồn kho bất động sản, nay lại cho vay để làm nhà cho công nhân, sinh viên thuê là không đúng mục tiêu”, ông Ánh nói. Gói hỗ trợ lãi suất 6%/năm này nên chăng để giúp thị trường giải quyết sản phẩm tồn kho khiến nhiều doanh nghiệp lao đao vì nợ xấu, thay vì cho phép chủ đầu tư vay để làm nhà cho công nhân, sinh viên thuê. Nếu dòng vốn không đến đúng nơi cần đến, bị lẫn lộn giữa ưu tiên kích cầu và kích cung, thì thị trường vẫn sẽ bất ổn.

Đó là chưa kể, theo các ngân hàng tham gia chương trình cho vay hỗ trợ lãi suất, nếu cho doanh nghiệp vay để xây nhà ở xã hội hoặc chuyển đổi mục đích dự án từ nhà ở thương mại sang nhà ở xã hội thì còn có hy vọng thu hồi vốn, chứ cho vay xây nhà cho công nhân, sinh viên thuê, khả năng thu hồi vốn là khó. Bởi vì, khả năng chi trả của đối tượng này quá hạn hẹp khiến cho họ khó có khả năng tự thuê được, mà vay để thuê thì ngân hàng rất khó chấp thuận. Tức là, thay vì giải quyết những sản phẩm tồn kho cũ, việc nới điều kiện cho vay gói 30.000 tỷ đồng có thể tạo thêm một lượng hàng tồn kho khác cho thị trường bất động sản?