Ngày 15/2, Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội đã chủ trì Hội thảo Bảo vệ rùa hồ Hoàn Kiếm với sự tham gia của nhiều nhà khoa học trong nước và quốc tế.
|
|
|
Ông Nguyễn Ngọc Khôi (bên trái) khẳng định có 2 cá thể rùa tại hồ Hoàn Kiếm. Ảnh: V.H |
"Cụ ông" hay "cụ bà", một hay hai "Cụ"?
Theo TS Lê Xuân Rao - Giám đốc Sở Khoa học và công nghệ Hà Nội - trước những hình ảnh rùa nổi lên mặt hồ với những vết thương trên mình cho thấy sức khỏe của "cụ" đang ngày một xấu đi.
"Những thương tích này là nỗi đau trong sâu thẳm của mỗi tâm hồn Việt... Mọi sự chậm trễ trong việc điều trị các vết thương trên rùa Hoàn Kiếm có thể dẫn đến hậu quả đáng tiếc" - ông Rao nói.
Tuy nhiên, do có nhiều ý kiến khác nhau, thậm chí xung đột, kết thúc hội thảo, ông Rao đã phải thừa nhận: Rất khó kết luận. Những giải pháp cụ thể sẽ được bàn trong một hội nghị khác.
Là người mở màn cho các tham luận, PGS. TS Hà Đình Đức sau khi đưa ra các bức ảnh dẫn chứng cho việc "cụ" rùa bị thương đã khẳng định: "Việc "cụ" bị thương là rõ ràng và không cần bàn cãi, việc khẩn thiết lúc này là đưa ngay "cụ" lên bờ để chữa bệnh".
Đồng tình với ý kiến cần khẩn trương chữa trị vết thương cho "cụ" rùa, GS TS Mai Đình Yên (Phó Chủ tịch Hội sinh thái học) cho rằng, khi bắt "cụ" thì nên kết hợp với lấy máu để xác định AND và gắn dấu (như nghiên cứu di cư của các động vật) để giải đáp hai thắc mắc hiện nay là cụ thuộc loài nào, là "cụ ông" hay "cụ bà".
Từ những bức ảnh chụp tại hồ Hoàn Kiếm ngày 30 Tết Âm lịch vừa qua, ông Nguyễn Ngọc Khôi - Chủ tịch Tập đoàn thương mại Hà Nội KAT (người có kinh nghiệm 20 năm nuôi rùa và nghiên cứu về rùa) quả quyết: "Tôi khẳng định có 2 cá thể rùa ở hồ Hoàn Kiếm".
Đã hết cơ hội cứu "cụ" rùa"?
Tự nhận mình là anh "Hai lúa", ít học, ông Châu Xuân Vũ (Ba Vũ Tây Nam Bộ) đã đưa ra những ý kiến gây "sốc" khi tuyên bố: "Dựa trên những vết thương chúng ta quan sát được qua các bức ảnh chụp "cụ" gần đây thì có thể khẳng định "cụ" đã không còn cơ hội sống". Ông Vũ cũng khẳng định rùa tai đỏ tuyệt đối không ảnh hưởng đến "cụ" rùa.
Theo ông Vũ, việc cần làm lúc này là tiến hành cải tạo môi trường hồ Hoàn Kiếm nói chung và môi trường nước hồ nói riêng. Ông Vũ kiến nghị làm hệ thống lấy nước và thải nước ra sông Hồng bởi hồ Hoàn Kiếm được hình thành chính từ dòng sông này.
Sau khi cải tạo hồ, để tiếp nối truyền thống, lịch sử của hồ Hoàn Kiếm, Hà Nội nên kêu gọi cả nước ủng hộ các cá thể rùa, mỗi tỉnh 1, 2 con. Số rùa trên sẽ được gắn chíp theo dõi, lấy mẫu máu xác định loài, nuôi trong môi trường tương tự hồ Hoàn Kiếm... trước khi chọn được một con để thay thế "cụ" rùa. "Cá nhân tôi sẵn sàng tặng Hà Nội một cá thể rùa", ông Vũ nêu.
Thà để "cụ" chết còn hơn "mất ghế"
GS. TS Đặng Huy Huỳnh - Chủ tịch Hội Động vật học Việt Nam cho rằng: "Việc tranh luận về giới tính, có một hay hai "cụ" rùa thì chúng ta hoàn toàn có thể xác định được với sự phát triển của khoa học hiện nay. Nhưng để có thể đưa "cụ" lên bờ chữa trị vết thương hay tiến hành các biện pháp cải tạo môi trường của hồ cần tách bạch rõ vấn đề tâm linh".
Theo ông Huỳnh, do tâm linh nên chúng ta gọi là "cụ", nhưng dù tâm linh thế nào thì "cụ" cũng là một loại động vật thuộc lớp bò sát, cũng có những tập tính của loài động vật và cũng có thể sống hoặc chết. GS TS Huỳnh nói: "Dù "cụ" rùa có sống hay chết thì hồ Hoàn Kiếm vẫn là một địa chỉ lịch sử. Đó là điều mãi mãi không thể thay đổi. Đề nghị ngay sau hội thảo cần có một cuộc hội nghị chuyên sâu của những nhà quản lý và khoa học để bàn cụ thể các giải pháp cứu "cụ" rùa.
Cũng nói về chuyện sinh tử của "cụ" rùa, TS Nguyễn Viết Vĩnh (chuyên gia Thủy sản đã nghỉ hưu) nêu ý kiến: "Dù muốn hay không, cá thể rùa hồ Hoàn Kiếm hiện nay cũng sẽ chết vào một lúc nào đó, bởi thế những nghiên cứu về giống loài của nó tại Việt Nam cần phải tiếp tục và tìm ra kinh phí để bổ sung vào hồ một số cá thể mới nhằm duy trì nòi giống và quỹ gene".
Để thực hiện được công việc đó, ông Vĩnh cho rằng cần có người dũng cảm đứng ra nhận trách nhiệm, phải tiến hành một cách công khai để có được sự ủng hộ của người dân, không nên "thà để "cụ" chết còn hơn để mất ghế". "Tôi đề nghị Giám đốc Sở Khoa học và công nghệ đứng ra nhận trách nhiệm này" - TS Nguyễn Viết Vĩnh thẳng thắn.
|
Hy vọng cuối cùng để cứu “cụ” rùa
Thời gian qua, các cá thể khác cùng loài với rùa Hoàn Kiếm được tìm thấy ngày càng ít và trở nên khó khăn hơn. Vì vậy kế hoạch cho chương trình phối hợp bảo tồn rùa Hoàn Kiếm giữa Việt Nam và Trung Quốc nên xem xét và cân nhắc.
Với cá thể đực ở hồ Đồng Mô của Việt Nam (giới tính được xác nhận vào đợt giải cứu năm 2008) có thể tiến hành việc ghép đôi sinh sản với cá thể cái ở Trung Quốc. Dưới dự thỏa thuận là 50% số cá thể rùa non nở thành công sẽ được đưa về Việt Nam mỗi năm và cá thể rùa ở hồ Đồng Mô sẽ được trở lại hồ sau một số năm thực hiện việc ghép đôi nhân giống. Từ những ổ trứng có số lượng lớn được sinh sản của loài này và từ thực tế cá thể cái ở Trung Quốc đã sinh sản, tiềm năng nhân giống bảo tồn loài sẽ rất cao…
Với tình hình hiện tại của rùa Hoàn Kiếm ở Việt Nam, phương án này có thể là hy vọng cuối cùng để cứu loài này.
Timothy McCormack (Chương trình Bảo tồn rùa châu Á). |
Võ Hải