Hai nhà máy tiền tỷ chưa xử lý được một cọng rác

Trạm thu gom và xử lí rác thải theo chỉ tiêu về nông thôn mới tại xã Đồng Luận đến nay chưa xử lý được một vỏ chai, cọng rác. Ảnh: Cao Tuân

Xây nhà máy để hợp thức hóa tiêu chí nông thôn mới?

Theo thiết kế, hệ thống công trình thu gom, xử lý rác thải của xã Sơn Dương (huyện Lâm Thao) được xây dựng trên diện tích 914m2 và tại xã Đồng Luận (huyện Thanh Thủy) là 1.858 m2. Hệ thống này bao gồm: Nhà chính của khu xử lý được xây dựng theo kiểu nhà công nghiệp nhẹ với kích thước (21,6 X 7)m; lò xử lý rác với dung tích 25m3, nhà trực sản xuất, hệ thống sân, cổng, tường rào, điện, nước, chống sét… Đơn vị chủ đầu tư cho biết, tổng kinh phí xây dựng hai công trình trên ước tính khoảng 4,7 tỷ đồng.

Có mặt tại hai công trình này sáng 26/3, theo quan sát của PV Báo GĐ&XH, đó là một cảnh hoang tàn trơ trọi, lãng phí đến xót lòng. Cổng lò xử lý rác thải (xã Đồng Luận) vẫn được khóa chặt bằng một ổ khóa đã rỉ sét. Dù có chìa khóa nhưng một cán bộ xã Đồng Luận loay hoay mãi vẫn không mở được cổng vì ổ khóa bị gỉ sét bó chặt. Không còn cách nào khác, anh này phải nhảy qua hàng rào vào để mở cho tiện. Trước mắt chúng tôi là cả khu vực nhà xưởng bỏ không, không cửa bảo vệ, trong khi kính ở các ô thông gió đều bị vỡ nát; hệ thống song sắt của các cửa sổ bị mất hoặc han gỉ, bẻ cong; đường ống dẫn nước mái vỡ dập, treo lơ lửng; hệ thống bảng điện chỉ còn trơ các đầu dây chưa được đấu nối…

Anh Nguyễn Văn Nam, xã Đồng Luận bức xúc: “Từ lúc hoàn thành vào năm 2013 đến nay, công trình này vẫn chưa từng được hoạt động. Do đó, không chỉ bản thân nhà rác bị bỏ hoang, mà cả các hệ thống đi kèm như xe chở rác, thùng phân loại... có tổng giá trị hàng trăm triệu đồng mua về cũng bị bỏ xó. Mỗi lần đi qua đây, người dân ai cũng tiếc nuối, chua xót. Nhiều người còn cho rằng, nhà máy xử lý rác xây lên chỉ để hợp thức hóa các tiêu chí về nông thôn mới, bất biết có sử dụng được hay không”.

Ông Đồng Trung Dũng, Chủ tịch UBND xã Đồng Luận cũng thẳng thắn thừa nhận, từ khi công trình được hoàn thành cho đến nay chưa xử lý được một vỏ chai hay cọng rác nào. Cả hệ thống đều bị bỏ hoang!

Theo lý giải của ông Dũng, nguyên nhân là do hệ thống xử lý rác thải theo công nghệ ủ rác hữu cơ thành phân vi sinh. Rác sau khi được thu gom về sẽ được phân loại thành rác hữu cơ và rác vô cơ. Rác vô cơ tiếp tục được chuyển đi xử lý ở nơi khác, còn rác hữu cơ sẽ được cho vào hệ thống bể ủ để thành phân vi sinh. Tuy nhiên đây là công nghệ cũ, không còn phù hợp.

Lý do khác được vị chủ tịch UBND xã Đồng Luận đưa ra đó là lực lượng mỏng, kinh phí eo hẹp nên tổ hợp tác thu gom, xử lý rác thải không thể thực hiện được. Vì vậy, toàn bộ rác thải của xã sau khi thu gom hiện nay đều được chở về thị trấn La Phù của huyện Thanh Thủy để xử lý.

Cũng nằm trong cảnh hoang tàn nhưng trạm xử lý rác thải đặt tại xã Sơn Dương, huyện Lâm Thao may mắn hơn chút ít khi được... một lần xử lý rác. Tuy nhiên, lần đầu tiên và cũng là lần duy nhất này đã không thể cho ra được thành phẩm là phân vi sinh như mong đợi. Kể từ đó, cả hệ thống máy móc trị giá hơn 2 tỉ đồng cũng bị bỏ xó, còn mặt bằng rộng rãi thì được tận dụng làm nơi tập kết rác, trung chuyển đi nơi khác.

Ông Đỗ Đức Thắng, Chủ tịch UBND xã Sơn Dương cho hay, do lượng rác hữu cơ đưa vào ủ quá ít, không đủ sinh khí, tạo nhiệt nên rác không thể phân hủy được, dẫn đến thất bại hoàn toàn. Thêm vào đó, do thói quen sinh hoạt nên việc phân loại rác ngay tại các hộ gia đình đã không thể thực hiện được. Việc phân loại rác sau khi tập kết cũng gặp rất nhiều khó khăn do người ít, thiếu kinh phí hoạt động, do đó rác vẫn phải chuyển đi nơi khác để xử lý.

Lãnh đạo xã… bất lực?

Bà Nguyễn Thị Bạch Kim – Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi (Sở NN&PTNT tỉnh Phú Thọ).

Trước thực trạng nêu trên, cả hai ông chủ tịch xã Đồng Luận và Sơn Dương đều thật thà bày tỏ “không biết phải làm thế nào” ngoài việc đề xuất cấp trên nghiên cứu cải tạo lại hệ thống xử lý rác sao cho phù hợp tình hình thực tiễn, đồng thời xin được hỗ trợ thêm kinh phí để chi trả cho công tác thu gom, xử lý rác...

Trao đổi với PV Báo GĐ&XH xung quanh 2 công trình tiền tỉ kém hiệu quả này, đại diện đơn vị chủ đầu tư, bà Nguyễn Thị Bạch Kim – Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi (Sở NN&PTNT tỉnh Phú Thọ) phân trần rằng, việc đầu tư xây dựng dựa vào đề xuất của địa phương, xuất phát từ nhu cầu thực tế. “Rác thải ở nông thôn vốn là một vấn đề bức xúc. Từ năm 2011, trong quá trình xây dựng Nông thôn mới, chúng tôi chọn điểm 2 xã là Đồng Luận và Sơn Dương để xây dựng trạm xử lý rác thải. Cả hai xã này sau đó cũng đều có văn bản xin được đầu tư trạm xử lý rác để phục vụ người dân trong xã”, bà Kim cho hay.

Trả lời về thực tế lãng phí tại các công trình trên, bà Kim cho biết đã nắm được tình hình và vẫn đang cùng các xã lên phương án để khắc phục, giải quyết. Tuy nhiên, giải quyết thế nào, khi nào xong, bắt đầu từ đâu?... thì vị Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi không thể trả lời được...

Cao Tuân/Báo Gia đình & Xã hội