Hàng chục nhà dân ở TP Hạ Long, Quảng Ninh: Tan hoang vì... mìn phá than

Rắc! Uỳnh! Rầm… Thứ âm thanh hỗn độn kinh hoàng xen lẫn tiếng kêu thất thanh đã trở thành chuyện thường ngày với nhiều tổ dân phường Hà Tu (TP Hạ Long, Quảng Ninh), nơi công ty cổ phần than Núi Béo nổ mìn khai thác than. Từ nhiều năm nay, cứ khi những màn bụi trắng xoá thưa dần, cảnh đổ nát lại bao trùm cả khu phố.

 

Sống trong sợ hãi

 

Phần tường bếp của gia đình ông Hùng bị thủng toác. Ảnh: C.T

 

Các hộ dân phường Hà Tu cho biết, công ty than Núi Béo đã đi đo đạc, kiểm đếm để làm công tác đền bù, di dời nhưng đo xong hàng năm nay dân chẳng thấy động tĩnh gì.

“Kinh hoàng” là câu trả lời chung của hàng chục hộ dân phường Hà Tu khi nói về cuộc sống của họ từ hơn 4 năm nay. Nhà đổ, giếng nứt, nước ngầm cạn kiệt, những điều kiện tối thiểu không đủ để đảm bảo cuộc sống. Dọc con đường bùn đen nhầy nhụa, hàng chục ngôi nhà dân đổ nát như bị dội bom. Những hộ còn bám trụ lại thì sống trong thấp thỏm lo âu.

 

Chưa hết bàng hoàng, người đi đường lại “lạnh gáy” với cảnh bức tường dài lún móng nghiêng hẳn ra đường được chủ nhà chống chéo bằng những thanh gỗ khô. Nhìn căn nhà như cái “bẫy” đang rình rập, không ai dám tới gần. Kế đó, hàng loạt nhà dân cửa đóng then cài im ắng, bên ngoài treo biển “nguy hiểm – cấm vào”. Nhiều nhà cắm luôn biển “bán nhà... gấp”. Cảnh tượng khu phố chẳng khác nào thời chiến trước đây.

 

Bơ phờ trước khói bụi, ông Tạ Quang Hùng, tổ 11, khu 4, phường Hà Tu không còn tâm trí để trả lời câu hỏi của chúng tôi. Vợ ông, bà Bùi Thị Bích bức xúc: “Ông vạch những tấm bìa tạm ra cho các anh xem”, khi đó chúng tôi mới thấy được sự tàn phá hãi hùng của những cơn dư chấn từ việc nổ mìn, khai vỉa. Khu nhà của ông bà, phần nứt toang hoác, phần thì đổ sụp hẳn xuống đất, méo mó, ọp ẹp. Đưa tay, vạch những mảnh bìa tạm bợ để lộ ra mảng tường trống không đã bị dư chấn kéo sụp xuống bờ suối, ông Hùng kể: “Khi vợ chồng cùng mấy đứa cháu nhỏ đang lúi húi nấu ăn thì nghe rầm một cái, gạch rơi dồn đống, bụi trắng ngập ngụa cả khu bếp. Đàn cháu nhỏ hét thất thanh. May quá anh ạ, nếu nó đổ ụp vào trong thì mấy ông bà cháu đã nằm dưới đống gạch vụn rồi. Sống thế này thì trụ sao nổi hả anh?”.

 

Đi thuê nhà để… lánh nạn

 

Kinh hoàng trước bức tường nặng hàng tấn sụt móng do dư chấn.

 

Chưa hết lạnh người với cảnh đổ nát tại nhà ông Hùng, bà Bích kéo chúng tôi sang thăm nhà hàng xóm đã “tháo chạy” vì nhà tan cửa nát. Căn phòng rộng chừng 20m² nom như bị bàn tay sắt của máy xúc ngoạm tan hoang. Mái lợp fibrô xi măng bung bét, cánh cửa trơ khung sắt, méo mó vì đất lún. Vén tay đẩy cánh cửa sổ chúng tôi bỗng nghe rầm một tiếng, bà Bích nhảy vội ra xa, ai nấy đều thất thần. Hoá ra tấm lợp duy nhất còn lại của mái nhà bị rung động nhẹ đã rơi xuống vỡ tan tành. Chỉ tay qua song sắt, bà Bích phân trần: “Khổ, vợ chồng, con cái nhà đó bỏ đi thuê nhà từ mấy năm nay rồi. Nhà này nát nhưng vẫn đang còn tường, các anh xuống dưới kia mà xem, nhà sập tả tơi cả dãy”.

 

Tại nhà bà Phạm Thị Tho, khi biết có nhà báo đến tìm hiểu đời sống, bà Tho bức xúc: “Ngang mái nhà là sàng than, phía dưới là khai trường (công trường khai thác – PV), bụi than, dư chấn do nổ mìn như muốn vùi cả chục hộ dân xuống hố”. Nhà bà Tho nằm cách lòng moong đang khai thác chừng hơn 150m. Sát nhà là tuyến đường vận chuyển than của Công ty than Núi Béo, mỗi ngày có hàng trăm lượt xe tải hạng nặng ầm ầm chạy qua. Kế mé đường là căn hộ của anh Nguyễn Văn Chiến, con trai bà Tho. Anh Chiến cũng đã phải chuyển đi nơi khác vì nhà có con nhỏ không chịu nổi bụi bặm và tiếng gầm rú của xe, máy phát ra từ khai trường.

 

Cũng tại khu dân cư số 11, anh Tạ Quang Bảy cho biết, nhà anh có 5 nhân khẩu, 2 vợ chồng và 3 đứa con. Căn nhà hiện tại đang cửa khoá, then cài là tài sản vợ chồng anh tích góp từ hàng chục năm nay. Xây cất từ năm 2009, khánh thành đưa vào sử dụng được vài tháng thì chứng kiến cảnh nhà các hộ dân xung quanh nứt đổ phải di tản nên anh cũng thu vén cho gia đình về nhà nội.

 

Tại tổ dân số 12, khu 4, phường Hà Tu cũng nằm trong hoang cảnh tương tự, nhiều nhà dân sập trơ móng sắt. Bên lề đường, chiếc bể nước xi măng vỡ nham nhở nằm nghiêng bên vệ đường là “sản phẩm” sau vụ sụt lún. Kế đó, đứng dưới con đường mới được san phẳng, ngước mắt nhìn lên trên là căn nhà cấp bốn rộng chừng 40m2 nằm vắt vẻo chênh vênh như chòi canh đê. Bờ móng đã bị máy xúc cào trơ đá hộc lổn nhổn. Lọ mọ trong “chòi canh” là bà Lam Thị Hạc, hơn 70 tuổi, chủ nhân của căn nhà đặc biệt này. Bà Hạc cho biết chỉ có mình bà sống tại đây, phần đất nhà bà đã bị thu hồi cho khai trường, chờ mãi không thấy đất tái định cư, bà lại xin con trai một phần đất để cất nhà sống tạm. Nay khai trường lại lấy tiếp, nhà cũng hết đất, bà Hạc cũng chưa biết phải đi đâu nên đành cầm cố ở “chòi canh”.

 

Dân kêu sao chẳng thấu?

 

Theo hàng chục hộ dân 2 tổ 11, 12 khu 4, phường Hà Tu, trước những ảnh hưởng đến đời sống dân sinh do khai thác của công ty than Núi Béo, các hộ dân đã làm đơn kêu cứu lên UBND phường Hà Tu và Công ty than Núi Béo. Đặc biệt từ năm 2007 đến nay, khi khai trường khai thác gần khu dân cư, ảnh hưởng từ những cơn dư chấn càng ghê sợ hơn. Cuối năm 2010, Công ty than Núi Béo có cử cán bộ xuống đo dư chấn tại khu dân cư. Dân không biết đo đạc thế nào, chỉ nghe cán bộ nói là “dư chấn trong giới hạn cho phép”. Họ không hiểu cái “giới hạn” đó ra sao, mức dư chấn đo được là bao nhiêu, chỉ thấy mỗi ngày vết nứt tường nhà ngày một to ra, nhà nghiêng, nhà đổ ầm ầm. Dân hốt hoảng lại tiếp tục kêu, Công ty lại cử người xuống đo vết nứt, ghi dài rộng rồi... vẫn vậy. Dân kêu nhiều nên trước Tết Nguyên đán vừa qua, Công ty này “viện trợ” cho mỗi hộ dân khoảng 1,4 triệu đồng. Cầm số tiền đó trong tay, các hộ dân lắc đầu ngán ngẩm: “Nhà nứt mà chỉ mua hồ trám vào là xong thì dân đã không phải khổ. Trám vào rồi, mìn giật cho vài phát, sau dăm ngày tường lại nứt toác ra rộng hơn”.

 

Trong khi khai trường vẫn ngày đêm nổ mìn bóc vỉa, nhà ở tiếp tục nứt, đổ thì dân vẫn phải bám trụ vì không biết đi đâu, về đâu?

 

(còn nữa)

Công Tâm – Quốc Hưng