Hoa mắt với tiệc... cơm muối dành cho nhà giàu

Mâm cơm với chín món muối.

Hoặc những khi gia cảnh túng thiếu gặp khách đến chơi nhà nhưng vẫn biết đi chợ và chế biến món ăn ngon từ nguyên liệu dân dã, rẻ tiền. Cũng có trường hợp là do “áo rách vẫn giữ lấy lề”, nhà nghèo nhưng vẫn biết làm sang.

Xôi ba màu ăn với muối mè.

Chuyện xưa Nguyễn Tuân theo cụ thân sinh vào Huế. Có lần hai cha con ông được một bà bạn ở miệt vườn Kim Long mời bữa cơm muối nhớ đời. Nhưng trong một bữa cơm muối ở nhà hàng Ý Thảo, kiến trúc sư Nguyễn Trọng Huấn tiết lộ: “Có lần Nguyễn Tuân đã nói với tôi rằng: Bà bạn ấy là bạn gái của ông cụ nhà tôi. Trên đường từ Kim Long trở về phố ông cụ nói: Bà ta làm bữa cơm muối vừa là để trổ tài nội trợ thiện nghệ, vừa hàm ý thông báo cho bố biết là bà đã hết tiền tiêu rồi!

Bà Cúc thường tổ chức bữa cơm với khoảng 12 món.

Đại loại: Muối trắng ăn với cháo ngũ sắc (5 loại cháo nấu từ các loại ngũ cốc được múc vào trong 1 chén nhỏ hiện đủ 5 màu); hành muối, kiệu muối nhâm nhi với rượu làng Chuồn; thịt bò ướp sả nướng cuốn lá cải cay chấm muối sống giã nhỏ với ớt xanh; muối mè (vừng) ăn với sắn luộc; muối đậu phụng (lạc) ăn với xôi; muối sả ăn với cơm nắm gói mo cau; dưa cải muối, cá rô om muối ăn với cơm nóng; tráng miệng dùng thơm (dứa) chấm với muối hầm trộn ớt bột; thức uống hỗ trợ rượu làng Chuồn là nước chanh muối.

Trong Festival Nghề truyền thống Huế 2011 nghệ nhân ẩm thực Hoàng Thị Như Huy phục dựng những bữa tiệc muối cầu kỳ hơn, với giá 200.000 đồng/thực khách.

Thực đơn cơm muối cũng được điều chỉnh theo mùa. Tùy theo tình hình chợ búa, tùy theo thời tiết nóng lạnh người đầu bếp sẽ gia giảm vị muối để cơ thể dễ hấp thu, nhằm đạt đến sự cân bằng âm - dương, hàn - nhiệt.

Mùa mưa nghiêng về những loại muối có vị cay, mặn, ngọt. Mùa hè chuộng nhiều hơn những loại muối có vị đắng, vị chua.

Cơm muối không thể ăn nhanh, ăn vội, mà ăn từ từ, ăn chậm rãi, ăn nhỏ nhẹ mới thấm được sự kết hợp tinh tế, hài hòa của các vị bùi, béo, mặn, ngọt, nồng, cay... của từng loại muối.