Hồi ức không thể quên của những người bảo vệ lễ đài Quốc khánh năm 1945

Ngôi làng 75 năm tạo nên những lá cờ Tổ quốc

Cách đây đúng 75 năm, tại Quảng trường Ba Đình lịch sử, khi Bác Hồ đọc bản Tuyên ngôn Độc lập khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, ông Phạm Gia Đốc (sinh năm 1924, quận Hoàn Kiếm, TP. Hà Nội) dẫn đầu một đội 10 chiến sĩ tham gia bảo vệ lễ đài tại Quảng trường Ba Đình. 

Trò chuyện với chúng tôi trong không khí cả nước đang rạo rực hướng tới kỉ niệm ngày Quốc khánh, người đội trưởng công an lão thành ấy vẫn nhớ như in về thời khắc lịch sử hào hùng của dân tộc.

Sau Cách mạng tháng Tám thành công, đơn vị Sở Công an Bắc Bộ được thành lập với nhiệm vụ chính là bảo vệ chính quyền cách mạng mới. Là cán bộ ưu tú được ông Chu Đình Xương - Giám đốc Sở Công an Bắc Bộ đề cử, ông Phạm Gia Đốc vinh dự được đảm nhiệm chức vụ Đội trưởng Công an, cùng với 10 chiến sĩ tại đơn vị nhận nhiệm vụ bảo vệ lễ đài vào ngày Bác Hồ đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, Chính phủ lâm thời ra mắt quốc dân đồng bào.

Dù đã 96 tuổi, mắt mờ, chân tay yếu, thế nhưng ký ức về những năm tháng lịch sử hào hùng của dân tộc vẫn được ông Phạm Gia Đốc nhớ nguyên vẹn.

"Từ lúc nhận nhiệm vụ, tôi và các chiến sĩ trong đội bảo vệ được lệnh "cắm trại", ăn ở luôn tại Sở Công an Bắc Bộ cho đến khi hoàn thành công việc. Hai ngày trước khi diễn ra buổi lễ, Đội Công an của tôi được đưa đi xem xét, ghi nhớ từng vị trí đứng canh gác. Lúc này, tôi mới thực sự nắm rõ nhiệm vụ của mình, của từng anh em trong đội tại khu vực Vườn hoa Ba Đình", ông Phạm Gia Đốc chia sẻ.

Trong ký ức của ông Phạm Gia Đốc, buổi lễ mít tinh diễn ra từ lúc 14h ngày 2/9/1945 nhưng Đội bảo vệ lễ đài của Sở Công an Bắc Bộ đã có mặt từ sáng sớm để chuẩn bị. Lực lượng bảo vệ được dàn thành ba lớp. Lớp bảo vệ gần lễ đài, gần Bác nhất là của các chiến sĩ Giải phóng quân ở chiến khu mới về.

Bác Hồ đọc bản Tuyên ngôn độc lập ngày 2/9/1945. Ảnh tư liệu

Đội Công an của ông Đốc đứng ở vòng thứ hai, cách lễ đài 2m, trực tiếp bảo vệ các thành viên Chính phủ lâm thời. Còn vòng ngoài cùng là lực lượng của mặt trận Việt Minh bao gồm các Đội tự vệ chiến đấu cứu quốc thành Hoàng Diệu, phụ nữ cứu quốc, thanh niên cứu quốc...

"Suốt hơn ba tiếng diễn ra buổi lễ, tôi cùng tất cả đồng chí tham gia bảo vệ lễ đài đều đứng nghiêm trang, mắt hướng về phía trước và không được phép rời tầm nhìn khỏi đám đông trước mặt và bảo vệ các vị trí xung yếu. Lúc nghe giọng Bác, tôi chỉ ước được quay lại để nhìn Bác dù chỉ một lần nhưng kỉ luật tổ chức, nhiệm vụ giao đã quán triệt không được phép lơ là. Vì thế, chỉ cần nghe giọng Bác cũng thấy hạnh phúc lắm rồi. Đến tận bây giờ, tôi vẫn còn cảm nhận được giọng nói của Bác lúc ấy", ông Đốc tâm sự.

Năm 2018, ông Phạm Gia Đốc được Nhà nước trao tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

Cũng trong lực lượng được bảo vệ lễ đài có Đại tá Nguyễn Bội Giong, nguyên là Bí thư thuộc Văn phòng Tổng Chính ủy, Bộ Quốc phòng. Khi đó ông là chính trị viên đội Tự vệ chiến đấu của Việt Minh làng Sét thuộc huyện Thanh Trì, ngoại thành Hà Nội.

Đại tá Nguyễn Bội Giong cho biết, khi thực hiện nhiệm vụ đứng dưới chân lễ đài, tình hình sau ngày giành chính quyền còn nhiều phức tạp, nhân dân đồng lòng, nhưng không thể chủ quan trước các lực lượng phản cách mạng còn rơi rớt. 

Trong không khí trang nghiêm tại Quảng trường Ba Đình, hàng triệu người đều im phăng phắc đón nghe từng lời tuyên ngôn của Bác nhưng ông Nguyễn Bội Giong và lực lượng vũ trang bảo vệ vẫn nêu cao cảnh giác, lường trước các tình huống xấu, chủ động trong mọi hoàn cảnh.

Một buổi họp mặt của những chiến sĩ Sở Công an Bắc Bộ. Ảnh tư liệu

Đại tá Nguyễn Bội Giong kể lại: "Trước khi được vào khu vực đài, chúng tôi kiểm tra từng người để không có vũ khí cá nhân nào mang theo. Địch có thể dùng súng lục nhưng cũng không thể bắn tới được. Chúng tôi cũng đã tính hết, cùng lắm chỉ có thể là lựu đạn, thuốc nổ. Mà anh em đã quyết tử, đưa ra mọi phương án tốt nhất để bảo vệ đài".

Chiều 2/9/1945, Lễ Tuyên ngôn độc lập kết thúc trong không khí thiêng liêng phấn khởi. Buổi lễ với quy mô cả triệu người đã được bảo vệ an toàn tuyệt đối. Biển người tại quảng trường Ba Đình lại cuồn cuộn đổ về các con phố với hoa, cờ đỏ sao vàng. Muôn người như một cùng hô vang khẩu hiệu: "Ủng hộ chính phủ Hồ Chí Minh", "Việt Nam độc lập muôn năm".