Hướng tới không còn người nhiễm mới HIV

Tư vấn phòng tránh HIV/AIDS cho thanh niên. Ảnh: Chí Cường.

Nhiễm HIV qua đường tình dục nhiều hơn đường máu

Xin ông cho biết, lý do tại sao chủ đề của ngày phòng chống HIV/AIDS năm nay là “Hướng tới không có người nhiễm mới HIV”?

- Tháng 6/2011, tại Hội nghị cấp cao của Đại Hội đồng Liên Hợp Quốc, Chương trình Phối hợp của Liên Hợp Quốc về HIV/AIDS (UNAIDS) đã chính thức chọn chủ đề chung cho các chiến dịch phòng, chống AIDS toàn cầu trong giai đoạn 2011-2015 là “Hướng tới mục tiêu ba không: Không còn người nhiễm mới HIV, không còn người tử vong do AIDS và không còn kỳ thị, phân biệt đối xử liên quan đến HIV/AIDS”.

Từ mục tiêu “ba không” của Liên Hợp Quốc, năm 2011, Việt Nam đã chọn chủ đề “Hướng tới không còn người nhiễm mới HIV” là chủ đề chính cho tháng hành động quốc gia phòng, chống HIV/AIDS. Sau 1 năm thực hiện, Bộ Y tế đã tiến hành tổng kết, đánh giá lại hoạt động và nhận thấy chiến dịch năm 2012 này vẫn cần nhắc lại chủ đề “Hướng tới không còn người nhiễm mới HIV”.

Lý do năm nay chúng ta tiếp tục chọn chủ đề này là xuất phát từ tình hình thực tế của Việt Nam. Mặc dù trong những năm gần đây dịch HIV/AIDS đã bị kìm chế ở mức độ thấp, số người nhiễm mới phát hiện đã giảm liên tục trong 4 năm trở lại đây nhưng vẫn chưa đủ bền vững. Dịch HIV/AIDS ở Việt Nam vẫn tiếp tục lây lan với xu hướng thay đổi đáng lưu ý: Phát triển mạnh đặc biệt ở những khu vực miền núi trong nhóm đồng bào dân tộc thiểu số, tăng đáng kể số người nhiễm qua quan hệ tình dục và gia tăng số người nhiễm HIV trong nhóm ít nguy cơ như phụ nữ mang thai.

Một bộ phận dân cư vẫn chưa có nhận thức đúng đắn về HIV/AIDS. Điều đó có nghĩa là mặc dù chúng ta đã làm giảm tốc độ lây lan của HIV nhưng đại dịch HIV/AIDS vẫn diễn biến khó lường và tiềm ẩn các yếu tố có thể gây bùng nổ dịch nếu chúng ta không có những biện pháp ứng phó toàn diện, quyết liệt hơn.

Tương tự như vậy, ở Việt Nam trong những năm gần đây tình hình dịch HIV/AIDS cũng có xu hướng chững lại và giảm. Trong vòng 4 năm trở lại đây, Việt Nam luôn đạt được “3 giảm” trong công tác phòng, chống HIV/AIDS: Giảm số người nhiễm mới HIV, giảm số người chuyển sang giai đoạn AIDS và giảm số người tử vong do AIDS. Tuy nhiên, số người mới phát hiên nhiễm HIV hàng năm vẫn còn cao. Tính riêng trong 6 tháng đầu năm 2012 này, Việt Nam đã phát hiện được thêm 5.927 người nhiễm HIV, bình quân mỗi tháng phát hiện gần 1.000 trường hợp nhiễm HIV mới.

Song song với sự gia tăng về số lượng, dịch HIV/AIDS ở Việt Nam cũng tiếp tục lan rộng về địa dư, đến hết tháng 6/2012 đã có hơn 78% xã/phường, hơn 98% quận/huyện và 100% tỉnh/thành phố trong cả nước phát hiện có người nhiễm HIV.

Tại Việt Nam, nguyên nhân nhiễm mới HIV cũng có nhiều thay đổi như: Số lượng người nhiễm HIV do quan hệ tình dục không an toàn tăng cao, số lượng người nhiễm do lây truyền từ mẹ sang con cũng tăng cao. Một số tỉnh khu vực miền núi cũng phát hiện tăng đáng kể số người nhiễm HIV trong khi trước đây thì ít hơn nhiều.

Hành vi nguy cơ lây nhiễm HIV trong một số nhóm người như tiêm chích ma túy, phụ nữ mại dâm vẫn còn ở mức cao, tình trạng quan hệ tình dục trước và ngoài hôn nhân vẫn xảy ra ở mức đáng lo ngại. Bằng chứng là trong 6 tháng đầu năm 2012 lần đầu tiên chúng ta phát hiện số người nhiễm HIV qua quan hệ tình dục cao hơn so với số người nhiễm qua đường máu.

Mở rộng tầm bao phủ truyền thông về phòng chống HIV/AIDS

Tiếp tục nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi có hại, thực hiện hành vi an toàn dự phòng lây nhiễm HIV của các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là của những người dễ tổn thương, người dân sống ở vùng sâu, vùng xa, đồng bào dân tộc ít người; Mở rộng độ bao phủ, nâng cao chất lượng và tăng cường quảng bá các dịch vụ dự phòng, chăm sóc, hỗ trợ và điều trị HIV/AIDS, đặc biệt là các dịch vụ hỗ trợ thay đổi hành vi, thực hiện hành vi an toàn tự phòng tránh lây nhiễm HIV đến mọi người dân.

Tạo động lực thúc đẩy sự tham gia của cả hệ thống chính trị và của toàn dân vào công cuộc phòng, chống HIV/AIDS ở nước ta nói chung và “Phong trào toàn dân tham gia phòng, chống HIV/AIDS tại cộng đồng dân cư” nói riêng; Tăng cường sự hỗ trợ của gia đình, xã hội với người nhiễm HIV/AIDS và trách nhiệm của người nhiễm HIV/AIDS với gia đình, xã hội, đặc biệt là trong dự phòng lây nhiễm HIV. Huy động các nguồn lực đảm bảo cho các hoạt động phòng, chống HIV/AIDS đặc biệt là khi các nguồn tài trợ quốc tế bị cắt giảm.