Huyện Quan Hóa, Thanh Hóa: Vì sao người dân không muốn đến khu tái định cư?

Hàng chục hộ dân bản Co Me nằm trong vùng có nguy cơ thiên tai nhưng hiện các hộ dân vẫn bám trụ không chịu di dời lên khu tái định cư. Ảnh: Gia Hân

Không thể di dời bởi hỗ trợ thấp

Xã Trung Sơn là khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề trong đợt mưa lũ hồi tháng 8/2018 với 140 hộ bị ảnh hưởng, phải di dời đến khu tái định cư (TĐC). Các hộ dân trên đã được bố trí nơi ở mới tại 4 điểm. Hiện nhiều hộ đã chuyển đến nơi ở mới gồm: Bản Bó (8 hộ), bản Pạo (24 hộ), bản Chiềng (43 hộ)… Tuy nhiên, ở bản Pạo còn 2 hộ, bản Co Me còn 37 hộ nằm trong vùng sạt lở vẫn chưa chịu di dời đến nơi ở mới.

Tìm hiểu của PV, khi nghe đến chính sách hỗ trợ TĐC thì bà con lại lo lắng(?). Theo người dân nơi đây, hầu hết các gia đình trong bản đều rất khó khăn, với mức hỗ trợ 40 triệu đồng và 75 triệu đồng mỗi hộ của UBND tỉnh Thanh Hóa là không đủ để các hộ xây nhà tại khu TĐC.

Ông Phạm Mạnh Hưng (bản Co Me) cho biết, gia đình ông vẫn phải tiếp tục bám trụ nơi ở cũ, đánh cược tính mạng với thiên tai, bởi mức hỗ trợ 40 triệu đồng để di chuyển đến nơi ở mới là rất khó, không đủ chi phí di chuyển, cũng như xây dựng nhà mới tại khu TĐC. Ông Hưng cho biết: "Chuyển về nơi ở mới, chính quyền chỉ cấp đất ở và một diện tích đất sản xuất nhất định cho gia đình chúng tôi. Theo đó, với mức hỗ trợ 40 triệu đồng thì thực sự là không đủ để gia đình tôi xây dựng căn nhà mới kiên cố tại khu TĐC nên chúng tôi đành phải bám trụ ở căn nhà đầy rủi do này".

Cách khu vực sạt lở vài chục mét là căn nhà của gia đình bà Hà Thị Ngoạn, nằm chênh vênh gần bờ sông. Bà Ngoạn vẫn còn nhớ như in trận mưa lũ hồi tháng 8/2018, nỗi sợ hãi hãy còn như mới hôm qua. Ngôi nhà của gia đình bà Ngoạn thuộc diện phải di dời vì nằm trong vùng nguy hiểm dễ xảy ra sạt lở đất. Biết nguy hiểm, thế nhưng vợ chồng bà vẫn phải cố bám trụ. Bà Ngoạn cho biết: "Gia đình tôi cùng các hộ phải di dời được hỗ trợ số tiền 40 triệu đồng/hộ. Tuy nhiên, để xây cất nhà mới phải chi phí khoảng hơn 100 triệu. Điều kiện kinh tế của gia đình khó khăn, nếu với mức tiền trên thì không đủ chi phí để xây nhà ở vị trí mới"…

Tại nơi ở cũ, những gia đình nằm trong khu vực có nguy cơ sạt lở cao chưa thể di dời phần lớn là những hộ cả 2 vợ chồng tuổi đã cao, không có nguồn thu nhập kinh tế nên rất khó khăn trong việc lo kinh phí xây dựng nhà ở mới. Bên cạnh khó khăn về kinh phí xây nhà, diện tích đất tại khu tái định cư chia cho các hộ dân còn hẹp. Các hộ dân di dời đều muốn tận dụng khung nhà cũ, tuy nhiên, diện tích đất mới không đủ với khung nhà nên khó xử lý.

Ngôi nhà sàn của gia đình ông Lương Văn Choi có diện tích gần 400m2, nhưng mảnh đất ở khu tái định cư gia đình ông được chia chỉ khoảng 300m2 nên ông cũng không biết xoay sở thế nào. Ông Choi cho biết: "Chúng tôi mong các cơ quan chức năng quan tâm hỗ trợ thêm cho các hộ dân nơi đây để những hôm mưa to, gió lớn, người dân không còn phải thấp thỏm lo sợ khi ở trong những ngôi nhà mất an toàn".

Các hộ dân thuộc diện di dời bản Co Me còn cho rằng, khu TĐC dành cho 37 hộ nằm gần khu vực nghĩa trang của bản Co Me. Vì vậy, các hộ dân đã đề nghị chính quyền địa phương san lấp mặt bằng khuTĐC thấp xuống và làm vách ngăn taluy để cách ly khu vực dân ở với khu vực nghĩa trang.

Loay hoay tìm giải pháp?

Người dân vẫn chưa chịu đến khu tái định cư vì mức hỗ trợ quá thấp.

Trao đổi với chúng tôi, ông Phạm Văn Diện - Chủ tịch UBND xã Trung Sơn (huyện Quan Hóa) cho biết: "UBND xã đã nhiều lần cử cán bộ đi vận động bà con về sinh sống tại khu TĐC nhưng họ vẫn chưa đồng ý. Lý do các hộ đưa ra là mức hỗ trợ thấp, không đủ để xây nhà tại khu TĐC".

Cũng theo ông Diện, tại khu ở cũ, các hộ dân đã bỏ số tiền lớn để xây dựng. Bây giờ chính quyền vận động các hộ từ bỏ căn nhà của mình với chi phí hỗ trợ để chuyển đến nơi mới thì thực sự khó. Khó bởi nhiều hộ nếu chuyển đến nơi mới muốn cất dựng lại căn nhà cũng không đủ tiềm lực kinh tế. Bên cạnh đó, tại khu ở mới cũng tồn tại nhiều bất cập như diện tích nhỏ hẹp, không phù hợp với điều kiện sinh sống cũng như tập quán canh tác của bà con…

Được biết, nơi sinh sống cũ của hàng chục hộ dân bản Co Me hiện đang tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng bởi thiên tai, sạt lở núi cũng như bão lũ nhấn chìm. Ngay ở bản này, một vết nứt của núi dài tới nửa cây số, rộng cả chục mét xuất hiện cách đây nhiều năm, sau đợt lũ hồi năm ngoái, vết nứt này tiếp tục mở rộng bởi những sạt lở. Đáng ngại là việc ngăn chặn sạt lở bằng những rọ đá thủ công là khá mỏng manh và các hộ dân bản Co Me sinh sống dưới vết nứt, lở của núi thực sự đang là đáng báo động.

Trong khi đó, theo quan sát của chúng tôi thì khu TĐC mới cho các hộ dân ở bản Co Me về cơ bản đã hoàn thành, nhưng do người dân không chịu di dời đến nên cỏ cây mọc um tùm, lãng phí...

Liên quan đến vấn đề trên, lãnh đạo UBND huyện Quan Hóa mong muốn các nhà hảo tâm quan tâm, hỗ trợ để bà con chuyển đến nơi ở mới. Giải pháp trước mắt là UBND huyện vẫn yêu cầu các hộ dân thực hiện nghiêm chỉnh việc di dời ngay đến nơi an toàn mỗi khi trời mưa lớn để đề phòng sạt lở núi. Song, nói là vậy, lời giải nào cho bài toán người dân sẵn sàng di dời đến nơi ở mới một cách hài hòa vẫn đang còn bỏ ngỏ. 

 Gia Hân

Huyện Thanh Chương, Nghệ An: Nỗi lòng dân vạn chài mong chờ khu tái định cư