Không nên can thiệp vào tính tự chủ của doanh nghiệp

Dự thảo Nghị định Về phát triển và quản lý ngành phân phối được cho là có nhiều quy định bất hợp lý, can thiệp quá sâu vào hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Ảnh: K.O

Nguy cơ đẻ thêm điều kiện kinh doanh

Dự thảo Nghị định Về phát triển và quản lý ngành phân phối (gọi tắt là Dự thảo) đang được Bộ Công thương lấy ý kiến, có rất nhiều tiêu chuẩn, quy định về siêu thị khiến nhiều doanh nghiệp đang “đứng ngồi không yên”. Theo đó, Dự thảo có quy định, yêu cầu siêu thị, trung tâm thương mại phải mở cửa tất cả các ngày trong tuần, kể cả ngày nghỉ lễ, tối thiểu từ 10h sáng đến 22h tối. Mỗi năm, siêu thị, trung tâm thương mại chỉ được tổ chức 3 đợt bán hàng giảm giá được chấp thuận bởi cơ quan có thẩm quyền, mỗi đợt kéo dài 30 ngày và giữa 2 đợt phải cách nhau ít nhất 30 ngày. Trong đợt giảm giá phải có ít nhất 70% số hàng hóa tại siêu thị cùng giảm giá.

Thậm chí, một số quy định còn đưa ra rất chi tiết như hàng hóa trong siêu thị phải đáp ứng yêu cầu là do tổ chức cung ứng ổn định và thường xuyên thông qua đơn hàng hoặc hợp đồng với các nhà sản xuất, kinh doanh. Các siêu thị phải có diện tích kinh doanh từ 250m2 đến dưới 10.000m2; có nơi trông giữ xe, khu vệ sinh; phải có dịch vụ giao hàng tại nhà, bán hàng qua Internet, qua bưu điện, qua điện thoại…

Dự thảo cũng nêu rõ, các đơn vị kinh doanh đáp ứng đủ các quy định này thì mới được phép đặt tên là siêu thị hay trung tâm thương mại bằng tiếng nước ngoài, như supermarket, shopping center, trade center, plaza...

Dự thảo được đưa ra, đã có không ít những ý kiến trái chiều về vấn đề này. Đánh giá về Dự thảo, Phòng Thương mại và công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng, một số nội dung trong Dự thảo đang đẻ ra thêm các điều kiện kinh doanh mới, can thiệp quá sâu vào kinh doanh của doanh nghiệp một cách bất hợp lý. VCCI cho rằng, hoạt động siêu thị, trung tâm thương mại không được xem là một dạng ngành, nghề kinh doanh có điều kiện, do đó không nên đặt ra nhiều yêu cầu đối với hoạt động siêu thị, trung tâm thương mại. Bên cạnh đó, có một số quy định không rõ về mục tiêu quản lý nhà nước có nguy cơ biến tướng thành điều kiện kinh doanh bất hợp lý.

Cần tạo thuận lợi cho doanh nghiệp

Còn từ phía doanh nghiệp, những người bị ảnh hưởng trực tiếp nếu Dự thảo được thông qua thì cũng “đứng ngồi không yên”. Theo anh Nguyễn Minh Dũng - quản lý của một siêu thị trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm (Hà Nội) cho hay: “Tôi thấy trong Dự thảo có quá nhiều thứ bất hợp lý. Ví dụ như quy định khống chế diện tích các siêu thị, trung tâm thương mại phải từ 250m2 đến 10.000m2, vậy nếu siêu thị của tôi chỉ có 240m2 thì cũng không được gọi là siêu thị trong khi chúng khi các điều kiện khác chúng tôi đều đáp ứng đầy đủ. Kinh doanh trong ngành này, các nhà bán lẻ tự biết làm thế nào để đạt hiệu quả, nên Nhà nước không cần phải quy định về giờ giấc đóng mở cửa. Ví dụ có những siêu thị ở các vùng nông thôn, người dân ở đây 8 - 9h tối đã lên giường, chúng tôi phải mở cửa đến 10h tối để bán cho ai, trong khi tiền lương cho nhân viên thì doanh nghiệp tự chi. Rồi lại thêm cả những quy định phải có bãi đỗ xe, có nhà vệ sinh… Rõ ràng, trong cơ chế thị trường, không nên nghĩ thay, làm thay doanh nghiệp”.

Còn ông Vũ Vinh Phú - nguyên Chủ tịch Hiệp hội Siêu thị đánh giá: “Ý định của Dự thảo là tốt, Bộ Công thương đưa ra mong muốn bán lẻ của hệ thống phân phối đi vào nề nếp. Tuy nhiên, quy định lại quá chi tiết làm mất đi tính tự chủ của doanh nghiệp và đặc điểm kinh doanh ở từng địa phương, từng doanh nghiệp ví dụ như diện tích, giờ đóng mở cửa, bán hàng hay khu vệ sinh. Những chuyện ấy quá chi tiết và Nghị định không cần thiết đưa ra những vấn đề như vậy. Trong khi Luật Thương mại, Luật Quy chế siêu thị, Luật Cạnh tranh, Luật Bảo vệ người tiêu dùng… cũng đã có những quy định chi tiết về vấn đề đó”.

Ông Phú cũng phân tích một số quy định bất hợp lý trong Dự thảo. “Ví dụ, Dự thảo đưa ra 1 năm doanh nghiệp phải có 3 lần khuyến mãi, mỗi đợt kéo dài 30 ngày và giữa 2 đợt phải cách nhau ít nhất 30 ngày. Doanh nghiệp khuyến mại quanh năm thì sẽ càng tốt cho người tiêu dùng, tại sao lại phải bó hẹp chỉ được 3 lần khuyến mãi. Quan trọng là khuyến mãi đúng pháp luật và tôn trọng người tiêu dùng. Rồi cả vấn đề giờ giấc mở cửa, tùy vào đặc điểm kinh doanh ở từng địa phương, từng doanh nghiệp mà người ta sẽ có những phương thức hoạt động riêng không cần Nhà nước đi quá sâu sát vào vấn đề này”, ông Phú phân tích.

Ông Phú cũng nhấn mạnh, điều mà cơ quan chức năng cần quan tâm là vấn đề hậu kiểm, cái gì đã có thì cứ thế thực hiện hoặc có những điểm chưa hợp lý thì điều chỉnh, bổ sung còn lại đừng thay đổi những thứ đã có. Ông Phú cho hay: “Ví dụ, như hoạt động khuyến mãi, nhiều đơn vị đưa ra các chương trình khuyến mãi khủng như tặng nhà, tặng ô tô rất hoành tráng nhưng liệu có hành khách trúng giải hay không thì không ai kiểm soát được. Rõ ràng khâu hậu kiểm của chúng ta đang có vấn đề nhưng chúng ta lại không đi giải quyết. Chỉ cần những quy định hiện hành, cả doanh nghiệp và cơ quan chức năng đều thực hiện tốt đã là quá đủ, người tiêu dùng cũng an tâm rồi. Đẻ thêm luật thế này là đẻ thêm điều kiện kinh doanh”.

Ông Vũ Vinh Phú - nguyên Chủ tịch Hiệp hội Siêu thị.

Ông Vũ Vinh Phú - nguyên Chủ tịch Hiệp hội Siêu thị nhấn mạnh: “Hiến định Việt Nam có quy định doanh nghiệp được làm những gì mà pháp luật không cấm. Nghị quyết 19 của Chính phủ cũng nêu rõ, chúng ta cần cởi trói cho doanh nghiệp, giảm bớt chi phí, tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển. Vậy tại sao chúng ta lại đẻ thêm quá nhiều quy định cứng nhắc, mất quyền tự chủ của doanh nghiệp”, chuyên gia Vũ Vinh Phú nhấn mạnh.

Kim Oanh