Không vì một số bất cập mà lùi thông tuyến Bảo hiểm Y tế

Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến tại phiên họp. Ảnh: Tl

Thông tuyến, tác động tích cực

Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến cho biết, thực hiện quy định thông tuyến, tỷ lệ dân số tham gia bảo hiểm y tế gia tăng nhanh chóng, đạt 81,7% vào năm 2016. Điều này cho thấy các quy định của Luật Bảo hiểm y tế (BHYT) đã thực sự đi vào cuộc sống và những giải pháp trong thực hiện mục tiêu BHYT toàn dân là khả thi. Theo Bộ trưởng, thực hiện điều chỉnh giá dịch vụ khám chữa bệnh BHYT theo Nghị quyết 18/2008/QH12, Nghị quyết 68/2013/QH13 của Quốc hội; Nghị định 16/2015/NĐ-CP của Chính phủ về giao quyền tự chủ cho cơ sở khám chữa bệnh đã tăng quyền lợi, giảm chi tiền túi đối với người tham gia BHYT khi sử dụng dịch vụ y tế, nhất là đối với người thuộc hộ gia đình nghèo, dân tộc thiểu số. Số lượt khám chữa bệnh bảo hiểm y tế năm 2015 có 130 triệu lượt; tần suất khám chữa bệnh trung bình là 1,85 lần/người/năm. Năm 2016, có 148 triệu lượt người; tần suất khám chữa bệnh trung bình là 1,89 lần/người/năm. Tần suất khám chữa bệnh này phù hợp với nhu cầu chăm sóc sức khỏe, tiếp cận dịch vụ khám chữa bệnh của người dân. Chỉ số này tương đối ổn định trong nhiều năm qua (trung bình một người đi khám chữa bệnh 2 lần/ năm). Điều này cho thấy việc thông tuyến không làm gia tăng số lượt khám chữa bệnh chung.

Trong nhiều năm, từ năm 2009 đến năm 2015, Quỹ BHYT luôn có kết dư. Riêng năm 2016, ước bội chi là 5.130 tỷ đồng. Nguyên nhân bội chi chủ yếu là do điều chỉnh giá dịch vụ y tế, sự phát triển của khoa học kỹ thuật trong khám chữa bệnh, tăng cường chuyển giao kỹ thuật đối với tuyến dưới, mô hình bệnh tật thay đổi và một phần do thông tuyến. Mặc dù số chi BHYT cao hơn số thu nhưng đây là điều đã được dự báo trước khi chính thức điều chỉnh giá dịch vụ y tế. Do có số kết dư từ những năm trước được bổ sung vào quỹ dự phòng nên lũy kế đến hết năm 2016, Quỹ bảo hiểm y tế dự phòng vẫn còn khoảng 49.000 tỷ đồng. Như vậy, Quỹ BHYT vẫn đảm bảo cân đối, đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh của nhân dân mà chưa cần phải điều chỉnh mức đóng BHYT trong ngắn hạn.

Theo Tổng Giám đốc Bảo hiểm xã hội Việt Nam Nguyễn Thị Minh, thông tuyến khám chữa bệnh BHYT là chủ trương, chính sách đúng đắn của Đảng và Nhà nước, có tác động tích cực đối với cả người bệnh, các cơ sở y tế và tạo động lực góp phần thúc đẩy phát triển, hoàn thiện chính sách BHYT. Người có thẻ BHYT được hưởng các dịch vụ khám, chữa bệnh tốt hơn. Người dân sống ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn; sống ở xã đảo, huyện đảo được khám chữa bệnh nội trú tại bệnh viện tuyến tỉnh, tuyến Trung ương mà không cần giấy chuyển viện.

Các cơ sở khám chữa bệnh bắt buộc phải đổi mới phong cách phục vụ, đầu tư về cơ sở vật chất, nhân lực nhằm nâng cao chất lượng khám chữa bệnh để thu hút người bệnh. Thông tuyến góp phần đổi mới cung cách phục vụ của cơ sở khám chữa bệnh, đặc biệt là cơ sở khám chữa bệnh tuyến huyện, lấy người bệnh làm trung tâm; tăng mức độ hấp dẫn của chính sách bảo hiểm y tế, thu hút người dân tham gia và thúc đẩy mở rộng đối tượng tham gia BHYT; tạo nên sự công bằng hơn trong cung cấp dịch vụ khám chữa bệnh BHYT giữa cơ sở y tế công và tư.

Vực dậy y tế cơ sở

Tuy nhiên, vấn đề được các đại biểu đặt ra là trên thực tế, một số cơ sở khám chữa bệnh lợi dụng việc thông tuyến để làm những việc không đúng Luật Khám chữa bệnh, có những biểu hiện tiếp thị trong khám chữa bệnh, nhằm thu hút người đến khám bệnh; là nơi giải quyết chuyển tuyến không cần thiết, gây chi phí tốn kém cho quỹ bảo hiểm y tế, cho người bệnh, tăng chí phí đa tuyến cho bệnh viện tuyến huyện.

Theo báo cáo của hai ngành Y tế và Bảo hiểm xã hội, việc thông tuyến đã làm giảm hẳn số lượt người có thẻ BHYT đi khám chữa bệnh tại trạm y tế xã (năm 2016 giảm 14,1% so với năm 2015), không chỉ ảnh hưởng đến chính sách của nhà nước là hướng về y tế cơ sở mà còn làm gia tăng chi phí khám chữa bệnh (do tăng số lượt khám chữa bệnh ở tuyến trên, trong khi chi phí tại tuyến xã không giảm), làm lãng phí về nguồn lực của xã hội và gây quá tải tại nhiều cơ sở khám chữa bệnh tuyến huyện. Một số bệnh viện tuyến tỉnh đã “xin” xuống hạng III, tuyến huyện để được áp dụng quy định thông tuyến...

Giải trình ý kiến của đại biểu, Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến cho rằng vấn đề thông tuyến là đảm bảo quyền lợi của người dân khi khám chữa bệnh nhưng thông tuyến đã tạo ra hệ lụy là vượt tuyến lớn, quá tải tuyến trên, bỏ tuyến dưới và chi phí tăng lên. Giải pháp đột phá cho tình trạng này là tăng cường cho y tế cơ sở, đổi mới về phương thức hoạt động, cơ chế tài chính, đầu tư cơ sở hạ tầng và đào tạo nguồn nhân lực. Tăng cường hơn hoạt động chăm sóc sức khỏe ban đầu và dự phòng, quản lý hồ sơ cá nhân và mô hình bác sỹ gia đình… Chỉ có như vậy mới có thể tạo phân tuyến tốt.

Chu Thanh Vân