Khu mỏ đá Nà Cà - Bắc Kạn: Dân khốn khổ, đi không được, ở chẳng xong

Những hộ gia đình nằm ngay trong tầm công phá của mỏ đá Nà Cà, huyện Bạch Thông. Ảnh: C.Thủy

Ô nhiễm và nguy hiểm

Theo quan sát của PV, mỏ đá Nà Cà nối với Quốc lộ 3 bằng con đường rải đá có chiều dài khoảng 5km. Cách mỏ đá chưa đầy 100m những gia đình hơn chục năm nay vẫn lầm lũi sống, bất chấp hiểm nguy rình rập. Với đôi mắt trầm buồn, pha lẫn vẻ sợ hãi, ông Trương Trung Ánh (một người dân sống sát mỏ đá Nà Cà) chia sẻ, mỏ đá này đã có lịch sử từ khá lâu, luân chuyển qua nhiều doanh nghiệp quản lý. Thời điểm hiện tại là Công ty CP Tư vấn đầu tư và phát triển hạ tầng Bắc Kạn làm chủ đầu tư. Ngay từ những ngày đầu mỏ đá đi vào hoạt động, người dân đã phải sống trong một bầu không khí ô nhiễm nghiêm trọng. Không những thế, việc sử dụng mìn trong khai thác khiến đá bắn tung tóe gây hư hỏng nhà dân. Trước những ảnh hưởng nặng nề đó, các hộ dân đã gửi đơn cầu cứu các cơ quan chức năng. Chính quyền địa phương sau đó cũng vài lần tới mỏ đá kiểm tra, nhưng sau đó thì nó vẫn tiếp tục hoạt động.

Trước đó, doanh nghiệp này đã đàm phán với các hộ dân xung quanh vấn đề đền bù, giải phóng mặt bằng nhằm phục vụ cho việc khai thác đá. Tuy nhiên, nghịch lý ở chỗ, cái giá mà công ty này đưa ra là quá thấp. Nếu dùng số tiền đó đi tìm một chỗ ở mới, làm một ngôi nhà tạm như nơi dân đang ở thì không đủ. Chính vì lý do đó mà các hộ dân ở đây vẫn cố bám trụ với mảnh đất cha ông để lại và tiếp tục kêu cứu với hy vọng có ngày công lý sẽ được thực thi.

Ngồi cạnh ông Ánh, một người dân khác kể, từ khi bắt đầu vào tiếp nhận mỏ đá để khai thác, Công ty CP Tư vấn đầu tư và phát triển hạ tầng Bắc Kạn phát cho mỗi gia đình một tờ giấy, trong đó ghi lại chi tiết giờ nổ mìn. Phía doanh nghiệp này đề nghị người dân sơ tán trước mỗi lần mỏ nổ mìn. Đổi lại, mỗi gia đình sẽ nhận được số tiền hỗ trợ là 50.000 đồng/tháng. Bên cạnh đó, phía doanh nghiệp này cũng đưa ra lời hứa, nếu đá bắn thủng nhà dân, công ty sẽ đứng ra sửa chữa.

Việc nổ mìn khai thác đá của mỏ Nà Cà không chỉ ảnh hưởng tới riêng những hộ dân liền kề mà nó còn gây nguy hiểm tới các khu vực xung quanh. Bà Nguyễn Thị N - một người dân có ruộng canh tác gần cách mỏ đá không xa cho biết, trên các đám ruộng gần khu vực mỏ, người dân phát hiện nhiều hòn đá to bằng nắm tay bắn tung tóe khắp nơi. Mặc dù chưa có thiệt hại về người, nhưng không ai dám đảm bảo sự an toàn về tính mạng cho cư dân sinh sống và canh tác gần mỏ đá Nà Cà.

Sớm giải quyết dứt điểm

Đá bắn vỡ nhiều đồ đạc trong nhà dân.

Trong những hộ dân sinh sống cạnh mỏ đá Nà Cà, ngôi nhà của gia đình anh Trương Trung Trấn bị ảnh hưởng nặng nề nhất. Khắp nhà từ trong ra ngoài chi chít vết chát xi măng. Theo lời anh Trấn đó là tàn tích của những lần bị đá bắn vào nhà. Nhiều đồ đạc trong nhà cũng bị hư hỏng nặng, thậm chí có cả bàn thờ tổ tiên.

Anh Trấn nhớ lại: “Hôm 13/2, khi mỏ đá Nà Cà nổ mìn, người dân đã phải chạy đi sơ tán. Đến khi quay trở về thì nhìn thấy nhà cửa cũng như các công trình phụ của gia đình tan hoang. Tôi đã báo cáo sự việc lên chính quyền địa phương để tiến hành lập biên bản giải quyết. Tại hiện trường, cơ quan chức năng thu được cục đá nặng 3,8kg”.

Theo tìm hiểu của PV, mỏ đá Nà Cà bắt đầu hoạt động từ năm 2001. Với 16 năm hoạt động, nhiều doanh nghiệp đã khai thác tan hoang nửa quả núi. Nhưng điều đang nói là, vấn đề đền bù giải phóng mặt bằng, di dời dân ra khỏi vùng nguy hiểm đến nay vẫn chưa thực hiện triệt để. Trong khi nhiều góc khuất trong việc khai thác tại mỏ đá Nà Cà chưa được làm rõ thì tính mạng của nhiều người dân sinh sống tại khu vực này vẫn hàng ngày bị đe dọa.

Với ánh mắt không giấu hết sự lo lắng, bà Nguyễn Thị N nói: “Bây giờ, mong muốn lớn nhất của các hộ dân tại đây là các cơ quan chức năng của tỉnh Bắc Kạn sớm tìm ra biện pháp hợp tình hợp lý để giải quyết dứt điểm vấn nạn trên. Có như vậy, người dân mới có thể an tâm ổn định cuộc sống và phát triển kinh tế”.

C.Thủy – X.Thắng