"Kình ngư" 80 tuổi: Một đời cứu sống hàng trăm người

Một đời chuyên cứu người...

Phàm là dân sông nước, dù ở đâu trên cũng bị ám ảnh bởi một "lời nguyền" vô hình: Nếu ai cứu người sắp chết nước, thì sớm muộn gì, người ấy, hoặc đời đời con cháu cũng phải đền mạng lại cho thuỷ thần hà bá.

Tôi đem chuyện "lời nguyền" đó kể lại với ông Phạm Cơ, nghe xong ông nhảy dựng lên: "Lời nguyền lời ngheo chi. Nói tầm vơ tầm vất. Ai sợ chớ tui, tui không sợ. Cứ chộ (thấy) có người rơi xuống nước là tui lao xuống cứu. Hơn 60 chục năm qua, tui đã cứu gần cả trăm mạng người mà vẫn sống nhăn răng ra đây chớ có hề hấn chi mô?".

Không chỉ cứu người, ông còn vớt xác người chết đuối. Bất kể ngày hay đêm, hễ nơi nào có tiếng gọi "Ới ông Cơ, có người chết nước" là ngay lập tức ông có mặt. Mấy chục năm nay, ông đã vớt hàng trăm xác chết khi ngược xuôi dòng Thạch Hãn.

"Dân sông nước ở đây lạ lắm. Cứu người sắp chết sợ đã đành, người chết rồi vớt xác lên cũng sợ, phải chờ gọi ông Cơ" - ông trách.

Nhưng rồi ông lại... thanh minh: "Mà dân họ sợ cũng phải thôi. Sông Thạch Hãn nước chỗ mô cũng sâu hai ba sải tay, lặn xuống tìm cho ra xác đã khổ, nhưng khi tìm ra rồi, xác mười người như chục: hai chân co lên, hai tay giương ra như hổ sắp vồ mồi, người yếu bóng vía chộ một lần là thất kinh cả đời. Tui thì khác, tui có bí quyết của tui. Mỗi lần rứa, việc đầu tiên là tui tung hết sức... đạp một đạp vào xác chết để... thị uy, sau đó mới túm tóc, túm áo mà lôi lên...".

... Và nỗi đau riêng

Ông Cơ là dân vạn đò chính hiệu. Đời cha, đời ông, đời cụ, kỵ của ông cũng là dân vạn đò lênh đênh dọc sông Thạch Hãn. Đến đời ông, dù đã được lên bờ để cất một căn nhà sát bờ sông, nhưng cả đời ông cùng sáu người con đều gắn liền với "nghiệp" ngày chèo thuyền chở khách, đêm đánh cá. Chính trong những lần lênh đênh như thế, sông Thạch Hãn đã cướp đi sinh mạng của hai đứa con gái trước mặt ông, mà ông không làm gì được.

Ông nhớ lại: "Đó là năm 1985, khi cơn bão số 8 ập vào Quảng Trị và các tỉnh miền Trung. Tui nhớ, như thường lệ, mấy cha con tui đưa khách từ thị xã Quảng Trị lên thị xã Đông Hà. Sau khi rời bến quay về được khoảng hai cây số thì sóng gió nổi lên. Thuyền của tui bị đánh chìm, xoay như chong chóng giữa nước xoáy, cha con tui mỗi người bị đánh văng một góc, mạnh ai nấy tìm đường sống. Trong lúc tui và thằng con trai ở gần nhau đang loay hoay tìm cách bơi vào bờ thì nghe vẳng lại tiếng cầu cứu của đứa con gái: "Ba ơi, anh ơi cứu con!". Hai cha con tui bơi ngược lại tìm thì không chộ tăm hơi chi cả. Phải đến ba ngày sau, khi sóng yên, gió lặng, tui mới vớt được xác...".

Cũng trong đêm hôm ấy, một người con gái khác của ông lấy chồng ở làng Gia Độ (xã Triệu Độ, huyện Triệu Phong) cũng bị chết do lũ cuốn. Sau đó mấy năm, một đứa cháu nội của ông đi tắm sông, bị sẩy chân, chết ngay trước cửa nhà ông. Ông biết, nhưng không những không cứu được, mà phải đến... hai ngày sau mới lặn tìm được xác.

"Tui nằm liệt giường mấy tháng liền không ra khỏi nhà. Mười đêm như chục, cứ chợp mắt là tui nghe thấy tiếng cầu cứu của đứa con gái. Có đêm tui nằm mơ, thấy hai đứa con tui quần áo tả tơi, cứ đứng ngoài cửa mà khóc, trách tui răng cứu thiên hạ thì giỏi rứa, còn con mình thì không cứu được. Tui không biết nói răng nên cũng khóc... Mà tui không hiểu nổi chú ơi. Mấy đứa con tui sinh ra và lớn lên ở trên sông Thạch Hãn ni, tiền bạc, chữ nghĩa thì không bằng ai, chứ về khoản bơi lội thì trai cũng như gái, đều giỏi cả, rứa mà không hiểu răng lại chết nước?" - Ông Cơ hỏi mà nước mắt lưng tròng, dù chuyện đã xảy ra gần 20 năm.

"Tui chưa khi mô lấy của ai một đồng"

Gần hết một đời là làm việc thiện giúp người, vợ chồng ông vẫn ở trong ngôi nhà rách nát.

Gần một đời ngược xuôi trên dòng Thạch Hãn để kiếm sống, cứu người, vớt xác..., thế mà đến lúc gần đất xa trời, vợ chồng ông Cơ vẫn không có một đồng vốn dắt lưng. Mấy đứa con ông, bây giờ mỗi đứa mỗi đường để kiếm sống, để lại hai vợ chồng già cùng người con dâu trong căn nhà đổ nát, xuống cấp từ cách đây đã... 30 năm nhưng vẫn không có tiền để sửa chữa. Tài sản quý giá nhất mà vợ chồng ông tích cóp được là chiếc đò máy.

Dù mấy năm trở lại đây, do đã có cầu phao bắc qua sông Thạch Hãn ở hạ lưu, nên khách đò ngang không còn như trước, hàng chục người chạy đò như ông Cơ, số bán đò chuyển sang nghề khác, số chuyển qua khai thác cát sạn, nên chỉ còn lại có hai chiếc, một của ông, một của cháu ông.

"Chừ mỗi tuần chỉ chạy có hai chuyến đò dọc, chở người, hàng hoá từ thị xã Quảng Trị ra Gia Độ, lên Đông Hà rồi quay về, trừ chi phí, mỗi chuyến rứa kiếm được khoảng hai chục ngàn, không đủ để hai vợ chồng tui rau muối". Nhưng ông vẫn cương quyết không bỏ nghề, vì "nghề đi đò theo tui cả đời nên quen rồi, không bỏ được".

Tuy thuộc diện đói nghèo triền miên từ năm này sang năm khác, nhưng mấy chục năm vớt xác cứu người, ông Cơ chưa bao giờ nhận của ai một đồng thù lao. Đùa, "sao mà ông... hoang phí rứa?" Ông cười: "Tay chân, mặt mũi mô mà nhận tiền những lúc nớ. Mà tui nói chú biết, bọn trẻ ở dọc sông ni, bây chừ thất đức lắm. Ai trời người ta nhờ vớt xác chết, chưa vớt đã đòi một triệu, có khi hai triệu, lại kì kèo như mấy mụ bán cá ngoài chợ. Phải con cháu chi tui, tui phang cho cái cột chèo!".

Khi hỏi về ông Phạm Cơ, tất cả những cán bộ của xã Triệu Thành đều nhận xét: "Ông Cơ là ân nhân, là người sinh ra lần thứ hai của không biết bao nhiêu người ở đôi bờ sông Thạch Hãn". Tuy nhiên, có một số người trong làng không ưa ông, thỉnh thoảng sau lưng ông... cười ruồi, bóng gió: "Chỉ có người điên mới đi cứu người chết nước để rước hoạ vô thân, để đến cuối đời vẫn bươn chải, bòn từng đồng lẻ kiếm sống". Ấy vậy mà khi tôi nhắc chuyện, ông chỉ cười: "Tui chỉ làm việc thiện cứu người. Đừng nghe thiên hạ nói tầm vất tầm vơ mà đau đầu".

Thế đấy, người khen ông tốt, kẻ bảo ông điên. Với tôi, ông là một người "lạ". "Lạ" là bởi ông dám vượt qua những hủ tục vô hình, gắn liền với sự đói nghèo, sự lạc hậu về nhận thức mà hàng trăm năm nay, người dân quê ông, và có lẽ là ở rất nhiều làng quê khác trên đất nước này, chưa ai dám vượt.

Theo Lao Động