Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XIII: Cần Luật hóa việc chuyển giới để tránh những rắc rối

Đại biểu Nguyễn Thị Ngọc Thanh phát biểu tại hội trường. (Ảnh quochoi.vn)

Khó trong an sinh xã hội, thực thi pháp luật

Bộ luật Dân sự có vai trò hết sức quan trọng, tác động điều chỉnh các mối quan hệ cơ bản của xã hội. Đại biểu Quốc hội đánh giá, việc sửa đổi Bộ luật này đã được nhiều ý kiến đóng góp của đại biểu, nhân dân và đã được tiếp thu. Nhiều vấn đề sửa đổi bổ sung nhưng còn các ý kiến khác nhau đã được đưa ra thảo luận.

Phát biểu về vấn đề khá “nhạy cảm” là chuyển đổi giới tính, Đại biểu Nguyễn Thị Ngọc Thanh (đoàn Hà Nội) cho rằng, việc xác định lại giới tính bằng cách chuyển đổi giới tính là quyền công dân, quyền con người. Và để đảm bảo tính chặt chẽ, tránh sự lạm dụng, đại diện Đoàn đại biểu Hà Nội đề nghị nên quy định điều kiện chuyển đổi giới tính. Một trong số các điều kiện để người có vấn đề về giới tính được phép chuyển đổi là phải có cơ quan y tế có thẩm quyền xác định có sự mâu thuẫn về giới tính và cần phải có sự can thiệp để chuyển đổi giới tính. Cùng đó, nên có các quy định về những trường hợp cấm chuyển đổi giới tính để có sự cân nhắc, lựa chọn.

Trước sự phức tạp của vấn đề này, nhiều ý kiến đại biểu Quốc hội đã tán thành đề xuất nên tách việc chuyển đổi giới tính thành một luật riêng. Và việc chuyển đổi giới tính phải được thực hiện theo quy định của luật, người đã chuyển đổi giới tính phải có quyền và nghĩa vụ thay đổi hộ tịch, có các quyền nhân thân đúng với giới tính đã chuyển đổi. Lý giải cho việc đề xuất vấn để chuyển đổi giới tính thành một luật riêng, có đại biểu Quốc hội cho rằng, việc chuyển đổi sẽ kéo theo nhiều vấn đề phát sinh như hôn nhân gia đình, bảo hiểm y tế, các chính sách an sinh xã hội. Người chuyển giới đang gặp rất nhiều khó khăn, trong đó có cả sự kỳ thị của chính người thân trong gia đình. Trong cuộc sống, trong việc làm, an sinh xã hội, tiếp cận các dịch vụ y tế… họ cũng có những khó khăn riêng. Việc hỗ trợ pháp lý cho đối tượng này chưa tốt.

Hiện quyền chuyển giới chưa được pháp luật công nhận nên khi thực thi pháp luật về tố tụng hình sự với những người chuyển giới, cơ quan công quyền cũng gặp không ít khó khăn. Ví dụ như khi khám người, tạm giam, tạm giữ, thi hành phạt tù… Riêng việc ai khám, nam hay nữ khám, tạm giữ, phạt tù thì ở khu vực nam hay nữ?... Với một số nội dung nêu trên đã cho thấy sự khó khăn khi thực thi pháp luật đối với người chuyển giới của cơ quan công quyền. Chỉ khi nào vấn đề này được quy định một cách đầy đủ, chi tiết, cụ thể bằng một luật riêng thì mới khỏa lấp hết được các thực tiễn phát sinh cần điều chỉnh.

Nên có quy định riêng cho “hộ gia đình”, “hợp tác xã”

Vấn đề chủ thể trong quan hệ pháp luật dân sự cũng là vấn đề được các đại biểu Quốc hội thảo luận kỹ. Đại biểu Nguyễn Mạnh Cường (đoàn Quảng Bình) nêu ý kiến cho rằng, Bộ luật Dân sự hiện có nhiều bất cập, vướng mắc trong việc xác định tư cách thành viên, đại diện, tài sản chung và trách nhiệm pháp lý. Phần đa ý kiến của đại biểu thống nhất chủ thể trong quan hệ pháp luật dân sự là cá nhân và pháp nhân. Hộ gia đình, tổ hợp tác, các tổ chức khác không có tư cách pháp nhân được đề xuất là có quy định riêng khi tham gia quan hệ pháp luật dân sự. Trên thực tế khi các tổ chức nêu trên tham gia vào quan hệ dân sự thì thực chất đó là sự tham gia của các cá nhân và số cá nhân này phải chịu trách nhiệm nghĩa vụ dân sự. Đại biểu đại diện đoàn Bình Thuận cho rằng, hộ gia đình không có biện pháp để quản lý tài sản nhằm xác định chung riêng, không có chuyện tài sản riêng tách biệt với từng thành viên trong hộ nên khi xảy ra tranh chấp với hộ gia đình sẽ gặp khó. Việc tiếp tục công nhận chủ thể dân sự là hộ gia đình thì sẽ gặp khó trong không ít trường hợp.

Đại biểu Huỳnh Ngọc Ánh (đoàn  TP HCM) đồng quan điểm với ý kiến không công nhận hộ gia đình là chủ thể trong quan hệ pháp luật dân sự bởi nếu công nhận thì sẽ rất khó khăn trong việc xác định người đại diện, tài sản chung và trách nhiệm pháp lý đối với tài sản chung. Khi ra tòa, tòa phải giải quyết thông qua chủ thể là cá nhân cụ thể. Việc triệu tập tất cả những người trong nhà để làm ủy quyền đã gây ra không ít khó khăn khi thực thi pháp luật dân sự.

Minh Anh/Báo Gia đình & Xã hội