KỲ TÍCH: Lần đầu tiên chia đôi lá gan nam thanh niên chết não để cứu 2 người khác

Không may gặp nạn trên đường công tác, kỹ sư xây dựng ở Hà Nội hiến tạng cứu 4 người

GiadinhNet - Anh Hải vốn là một kỹ sư xây dựng. Trong chuyến đi công tác tại đảo Phú Quốc ( Kiên Giang), người đàn ông 37 tuổi này không may gặp tai nạn, chết não.

Sáng nay (15/3), Bệnh viện Việt Đức họp báo công bố kỳ tích mới trong lĩnh vực ghép tạng: Lần đầu tiên tại Việt Nam, các bác sĩ chia lá gan để ghép cho 2 người.

Chia đôi lá gan ghép cho 2 người

Người hiến gan là nam thanh niên 30 tuổi, bị chết não do chấn thương sọ não nặng. Gia đình bệnh nhân đã đồng ý hiến đa tạng gồm: 2 thận, tim, gan, mô... để cứu sống những người khác. Trong đó, lá gan của anh đã được chia làm 2 (phần lớn, phần nhỏ) để ghép cho 2 người đang chờ chết.

Bệnh nhi 8 tuổi ở Hà Nội, chỉ còn 95% sự sống, cơ hội sống tiếp chỉ phụ thuộc vào ghép gan, đã được hồi sinh cuộc đời.

Trong đó, bệnh nhi 8 tuổi ở Hà Nội, bị suy gan, hôn mê gan do xơ gan mất bù/ bệnh nhân bị rối loạn chuyển hoá đồng (Wilson) và teo đường mật bẩm sinh, một sự kết hợp giữa 2 bệnh lý hiếm và nặng và cần ghép gan cấp cứu.

PGS.TS Nguyễn Công Nghĩa, Giám đốc Trung tâm ghép tạng (Bệnh viện Việt Đức) cho biết, khi em bé vào viện đã phải lọc huyết tương liên tục.

"Trước đó, bệnh nhi đã được chỉ định ghép gan từ người sống nhưng chưa đánh giá được chức năng, khả năng ghép" - TS Nghĩa cho biết. Điều khó khăn khác của bệnh nhi này là dù đã 8 tuổi nhưng bé chỉ mới 18kg, rất bé nhỏ, có sẹo mổ cũ, tiền hôn mê gan và nguy cơ tử vong lên tới 95%.

Bệnh nhân thứ 2 được nhận gan hiến là một người đàn ông 49 tuổi bị ung thư gan trên nền gan xơ.

16 giờ đồng hồ căng mình

7h30 phút ngày 9/3, các bác sĩ tiến hành mở bụng người chết não. 11h cùng ngày, gan được đưa ra khỏi cơ thể nam bệnh nhân kém may mắn để 4 tiếng sau đó, tiến hành chia 2 phần gan, phần nhỏ ghép cho bệnh nhi, phần to hơn ghép cho bệnh nhân người lớn.

"2 bệnh nhân được ghép cùng lúc. Đến 20h, ca ghép cho bệnh nhân người lớn đã kết thúc, nhưng với bệnh nhi 8 tuổi, ca mổ kéo dài hơn 3 tiếng do tính chất phức tạp" - TS Nghĩa nói.

"Cùng lúc này, 3 bàn mổ còn lại cũng đồng thời ghép cho 2 bệnh nhân nhận thận, 1 bệnh nhân nhận tim, ngoài ra còn lấy các đoạn mạch máu để gửi vào Ngân hàng mô bảo quản để ghép cho các bệnh nhân khác"- GS.TS Trần Bình Giang, Giám đốc Bệnh viện Việt Đức chia sẻ.

Ca mổ có sự kết hợp của các chuyên gia đầu ngành tại bệnh viện từ nhiều chuyên khoa: phẫu thuật ghép tạng; phẫu thuật tim mạch; phẫu thuật vi phẫu; gây mê hồi sức; chẩn đoán hình ảnh; các labo xét nghiệm...

Hiện tại hậu phẫu ngày 6 sau ghép, tất cả các bệnh nhân đều hồi phục, 2 bệnh nhân ghép gan đã tự thở, tỉnh táo, các chức năng của gan mới đã hoạt động tốt và hoà hợp với người nhận.

Mở ra cơ hội sống cho rất nhiều người

“Ca ghép gan cho hai bệnh nhân là vô cùng đặc biệt. Từ nguồn cho là một lá gan, trước đây các bác sĩ chỉ có thể thực hiện ghép gan cứu sống một người bệnh. Nay cơ hội đã mở ra, từ một lá gan cho, sẽ có hai người (một người lớn, một trẻ nhỏ) có cơ hội sống”, GS.TS Trần Bình Giang nói.

Bệnh nhân 49 tuổi được nhận một phần lớn gan từ nam thanh niên 30 tuổi chết não ,hiến tặng.

Giám đốc Bệnh viện Việt Đức thông tin, trên thế giới, năm 1988, ca chia gan để ghép cho 2 bệnh nhân được thực hiện. Kỹ thuật chia gan để ghép thời kỳ đầu chủ yếu chia trên bàn rửa cho 2 bệnh nhân nhận là người lớn.

Về sau khi kỹ thuật ghép gan người hiến sống ra đời, kỹ thuật chia gan để ghép hiện tại được thống nhất là chia gan làm 2 phần theo tỷ lệ dành cho một bệnh nhân trẻ em và một bệnh nhân người lớn. Đặc biệt, việc chia gan phải thực hiện ngay trong lúc tim đang đập.

Tuy nhiên kỹ thuật này rất khó thực hiện với các lý do: không nắm được giải phẫu của gan người hiến trước khi chia; cùng lúc phải thực hiện kỹ thuật ghép gan cho 2 bệnh nhân, đòi hỏi mỗi trung tâm y tế phải có 3 kíp kỹ thuật có thể ghép được gan và thực hiện trong điều kiện cấp cứu (chuẩn bị người cho, 2 người nhận, kỹ thuật mổ, gây mê hồi sức....).

Bệnh viện Việt Đức đã làm chủ được kỹ thuật ghép gan, đặc biệt là kỹ thuật chia đôi lá gan để ghép.

Chính vì vậy kỹ thuật chia gan để ghép hiện nay chưa phổ biến trên thế giới. Theo tổng kết đến năm 2016, Mỹ là quốc gia ghép gan nhiều nhất thế giới thì số ca chia gan chỉ chiếm 1% (373 ca); còn tại châu Âu thì tỷ lệ này là 6%. Một số trung tâm không tiến hành kỹ thuật chia gan do phức tạp.

Bệnh viện Việt Đức tiến hành ca ghép gan cho người lớn đầu tiên tại Việt Nam vào năm 2007. Đến năm 2010 bệnh viện đã thực hiện thành công ca ghép gan từ người cho chết não đầu tiên tại Việt Nam.

Hiện tại bệnh viện đã chủ động trong hầu hết các kỹ thuật ghép gan: ghép toàn bộ từ người cho chết não, ghép gan bán phần từ người cho sống, giảm thể tích gan từ người cho chết não để ghép. Số lượng ca ghép gan của bệnh viện Việt Đức là 62 trường hợp, chiếm hơn 50% toàn bộ số ghép gan cả nước.

Theo các chuyên gia, khó khăn lớn nhất của ghép gan là sự khan hiếm của nguồn tạng, do vậy số lượng gan ghép chỉ thoả mãn khoảng 10-15% nhu cầu. Chính vì vậy Bệnh viện đã chủ trương tăng tối đa khả năng ghép gan cho bệnh nhân, trong đó giao cho Trung tâm ghép tạng nghiên cứu triển khai kỹ thuật chia gan để ghép.

Võ Thu