Lai Châu linh hoạt trong thông điệp truyền thông tiến tới mục tiêu đạt mức sinh thay thế

Theo công bố của Bộ Y tế năm 2021, cả nước có 33 tỉnh/thành có mức sinh cao, 21 địa phương có mức sinh thấp và chỉ có 9 tỉnh/thành có mức sinh thay thế.

Trong 33 tỉnh có mức sinh cao theo công bố của Bộ Y tế, Lai Châu xếp thứ 2 cả nước (sau Hà Tĩnh). Theo đó, năm 2019, TFR của tỉnh miền núi phía Bắc này là 2,68 con. Trong giai đoạn 2015-2019, năm cao nhất Lai Châu có mức sinh là 3,11 con/phụ nữ.

Có mức sinh cao trên bình diện toàn tỉnh, nhưng ở Lai Châu lại có sự chênh lệch đáng kể giữa các khu vực, các huyện. Tỷ lệ phụ nữ 20-24 tuổi kết hôn lần đầu trước 18 tuổi tại Lai Châu là 38,5% trong đó thành thị là 18%, nông thôn 40,8%. Tỷ lệ phụ nữ từ 10-17 tuổi sinh con trong 12 tháng trước 1/4/2019 là 16,8% trong đó thành thị (6,6%), nông thôn (18,7%).

Tương tự với vấn đề mức sinh, tỷ lệ sinh con thứ 3 trở lên ở Lai Châu cũng có sự "phân hoá" mạnh mẽ tuỳ theo điều kiện kinh tế - xã hội của từng huyện/thị. Cụ thể, theo thống kê chuyên ngành của Lai Châu, số phụ nữ sinh con thứ 3 trở lên còn chiếm tỷ lệ cao (16,09% năm 2019). Những nơi có điều kiện kinh tế, xã hội khó khăn lại có tỷ lệ sinh con thứ ba trở lên cao hơn và tập trung nhiều ở các huyện Sìn Hồ, Mường Tè, Nậm Nhùn, Phong Thổ.

Lãnh đạo tỉnh Lai Châu nhìn nhận, điều này không chỉ không đạt các mục tiêu về dân số và sức khỏe sinh sản theo kế hoạch thực hiện Chiến lược Dân số Việt Nam, kéo dài thời gian phấn đấu đạt mức sinh thay thế mà còn tác động lớn đến các mục tiêu xóa đói giảm nghèo và sự phát triển kinh tế, xã hội trên địa bàn tỉnh.

Duy trì xu hướng giảm sinh

Lai Châu là một trong số các tỉnh đã ban hành Kế hoạch thực hiện Chương trình điều chỉnh mức sinh phù hợp các vùng, đối tượng đến năm 2030. 

Mục tiêu của chương trình là duy trì xu hướng giảm sinh, phấn đấu đạt mức sinh thay thế ở những huyện chưa đạt mức sinh thay thế, giữ ổn định mức sinh ở những huyện đã đạt mức sinh thay thế góp phần thực hiện thành công Chiến lược Dân số Việt Nam đến 2030 trên địa bàn tỉnh Lai Châu, bảo đảm phát triển kinh tế - xã hội bền vững của tỉnh.

Để đạt được mục tiêu này, ngành Dân số-KHHGĐ tỉnh đã và đang tập trung đổi mới, tuyên truyền, vận động nhân dân cùng tham gia thực hiện. 

Trong đó, ưu tiên vận động giảm sinh đi đôi với nâng cao chất lượng dân số. Cùng với đó, tiếp tục quán triệt sâu sắc Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 21/NQ-TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XII) về công tác dân số trong tình hình mới, nhằm tạo sự đồng thuận và ủng hộ của toàn dân về việc chuyển hướng chính sách dân số từ tập trung vào kế hoạch hóa gia đình sang giải quyết toàn diện các vấn đề dân số bao gồm: quy mô, cơ cấu, phân bổ và nâng cao chất lượng dân số.

Xây dựng hệ thống thông điệp truyền thông phù hợp

Các huyện có mức sinh cao ở Lai Châu đang đẩy mạnh truyền thông nhằm giảm mức sinh cao. Trong đó, tập trung tổ chức chiến dịch truyền thông, vận động, lồng ghép dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản, KHHGĐ. Đặc biệt quan tâm tới công tác tuyên truyền, vận động đối tượng là các vị thành niên để các em hiểu được những kiến thức về sức khỏe sinh sản vị thành niên, Luật Hôn nhân và Gia đình; tác hại của việc sinh nhiều con.

Ngành DS-KHHGĐ tỉnh tiếp tục kiên trì thực hiện truyền thông về biến động mức sinh và tình trạng sinh con thứ 3. Khuyến khích duy trì hoạt động của các câu lạc bộ không có người sinh con thứ 3. Triển khai cung cấp dịch vụ KHHGĐ với phương châm sẵn sàng, thuận tiện các biện pháp tránh thai cho các đối tượng theo nhu cầu. Rà soát, theo dõi, nắm chắc số cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ để có biện pháp truyền thông, tư vấn, vận động thực hiện các biện pháp KHHGĐ...

Trong thời gian tới, Lai Châu tiếp tục phát triển hệ thống thông điệp truyền thông, nội dung tuyên truyền vận động cho từng khu vực có mức sinh khác nhau.

Tại vùng mức sinh cao: Khẩu hiệu vận động là "Dừng ở hai con để nuôi, dạy cho tốt", tiếp tục thực hiện tuyên truyền về lợi ích của việc sinh ít con đối với phát triển kinh tế - xã hội và nuôi dạy con tốt, xây dựng gia đình hạnh phúc; tập trung vận động không kết hôn và sinh con quá sớm, không sinh quá dày và không sinh nhiều con. Đối tượng tuyên truyền, vận động chủ yếu là các cặp vợ chồng đã sinh hai con và có ý định sinh thêm con.

Tại vùng đã đạt mức sinh thay thế: Khẩu hiệu vận động là "Mỗi gia đình, cặp vợ chồng sinh đủ hai con". Trong đó, tập trung tuyên truyền lợi ích của việc sinh đủ hai con; các yếu tố bất lợi của việc kết hôn, sinh con quá muộn; sinh ít con đối với phát triển kinh tế - xã hội; đối với gia đình và chăm sóc bố, mẹ khi về già. Tập trung vận động nam, nữ thanh niên không kết hôn muộn, không sinh con muộn, mỗi cặp vợ chồng sinh đủ hai con và nuôi dạy con tốt.