Hà Nội
23°C / 22-25°C

Làng tìm "vàng" trong thân cây, đổi đời nhờ tỉ mẩn đục đẽo

Làng Trung Phước (xã Quế Trung, huyện Nông Sơn, Quảng Nam) từ lâu được biết đến là làng trầm mỹ nghệ nức tiếng cả nước. Cả làng khấm khá nhờ sản phẩm xuất khẩu ra nước ngoài…

Từ giấc mộng tan vỡ

Khoảng hơn 40 năm trước, cơn sốt tìm trầm ở khắp các cánh rừng già bạt ngàn trên dãy Trường Sơn từ Khánh Hòa đến Quảng Trị, Quảng Bình… đã kéo hàng trăm thanh niên trai tráng các làng quê nghèo miền trung du Quảng Nam lên rừng, lao theo giấc mơ đổi đời với trầm kỳ.

Làng tìm "vàng" trong thân cây, đổi đời nhờ tỉ mẩn đục đẽo - Ảnh 1.

Theo ông Trịnh Thanh Hiểu, người chế tác trầm cảnh cần có sự tỉ mỉ, kiên nhẫn thì mới theo đuổi được nghề.

Theo các cụ cao niên ở huyện Nông Sơn, thuở ấy, khắp miền Trung Phước ở địa phương này hay Đại Quang, Đại Phong (huyện Đại Lộc) sục sôi với cơn sốt tìm trầm. Khi đó rừng xanh chưa có dấu chân người. Những người đi tìm trầm (gọi là dân điệu trầm) được rừng xanh khoản đãi, nhiều người bỗng chốc đổi đời. Sự giàu có nhanh chóng trở thành nỗi ám ảnh, khát khao cho người khác.

Nhưng ít ai biết đằng sau hành trình "ngậm ngải tìm trầm" là những "luật ngầm" nghiêm ngặt, là sự đánh đổi khắc nghiệt đầy máu, nước mắt. Mỗi chuyến "điệu" trầm thường kéo dài vài ba tháng. Chốn rừng thiêng nước độc, cảnh tìm trầm đầy khắc nghiệt, hên xui như mò kim đáy bể mà người trúng kỳ nam, đổi đời chỉ đếm trên đầu ngón tay.

Nhiều thợ săn trầm trở về với căn bệnh sốt rét kinh niên, thậm chí không hiếm người đã bỏ xác chốn rừng sâu.

Làng tìm "vàng" trong thân cây, đổi đời nhờ tỉ mẩn đục đẽo - Ảnh 2.

Công đoạn tạo hình cũng tốn một thời gian với công sức khá nhiều và tỉ mỉ mới có được một sản phẩm như ý.

Khi cơn "sốt" trầm kỳ dần lắng xuống, sức tàn lực kiệt, những người đàn ông tàn tạ trở về làng xóm, giấu giấc mơ đổi đời trong chiếc ba lô cũ mèm nơi xó nhà, cúi mặt với nợ nần chồng chất.

Cực khổ là thế nhưng họ vẫn đeo đuổi, gắn kết với trầm hương như một đam mê, ngay cả khi cây dó bầu (nguồn nguyên liệu để nuôi cấy trầm - PV) tưởng đã vĩnh viễn không còn.

Năm 1985, ông Nguyễn Trường Bộ (làng Trung Phước) đã sáng chế trầm cảnh mỹ nghệ đầu tiên của làng từ cây dó bầu cổ thụ. Khối trầm cảnh khi đó được bán với giá 20 triệu đồng, tạo nên một tin sốc trong giới tìm trầm thời đó. Rồi lần lượt nhiều người tìm đến ông học nghề chế tác trầm cảnh, về mở cơ sở sản xuất.

Làng tìm "vàng" trong thân cây, đổi đời nhờ tỉ mẩn đục đẽo - Ảnh 3.

Nghề chế tác trầm cảnh có thu nhập cao hơn, ít tốn công sức lao động, song đòi hỏi tay nghề cao…

Giàu thật nhờ trầm cảnh

Thời thịnh vượng nhất của làng trầm mỹ nghệ Trung Phước là từ năm 2011 đến 2013, làng khi đó có hơn 40 cơ sở sản xuất trầm cảnh, hàng mỹ nghệ bằng trầm, thu hút hơn 300 lao động. Đời sống người dân khá lên và làng cũng đổi thay.

Một số cơ sở, doanh nghiệp lớn, doanh thu bán hàng lên đến vài chục tỷ, lợi nhuận vài tỷ đồng mỗi năm là chuyện bình thường. Từ những ngôi nhà cấp 4 đơn sơ, nhà lầu kiên cố mọc lên khắp làng, nhìn như một phố thị.

Làng tìm "vàng" trong thân cây, đổi đời nhờ tỉ mẩn đục đẽo - Ảnh 4.

Công việc của người thợ làm trầm cảnh là phải kỳ công tỉa từng chút một trên cây dó để lộ dần từng đường dẫn dầu nằm trong thân cây như những "mạch máu" li ti…

Hiện nay, làng trầm cảnh chỉ còn một số ít cơ sở duy trì sản xuất do nhiều lý do chủ quan và khách quan. Nhiều người đã chuyển đổi nghề sang trồng trọt, chăn nuôi. Làng trầm hiện còn khoảng gần 10 hộ theo nghề, giữ gìn nghề truyền thống độc đáo này.

Ông Trịnh Thanh Hiểu (61 tuổi, có 32 năm làm nghề chế tác trầm mỹ nghệ), là một trong số ít chủ cơ sở còn giữ nghề trầm cảnh. Theo ông Hiểu, tạo ra một sản phẩm từ cây dó bầu không hề đơn giản. Ngoài thời gian sinh trưởng của cây khá dài, việc tạo trầm cho cây dó sau đó cũng như công đoạn tạo hình tiếp tục tốn thời gian và công sức. Người thợ phải dành biết bao tỉ mỉ, kỳ công mới có được một sản phẩm như ý.

Làng tìm "vàng" trong thân cây, đổi đời nhờ tỉ mẩn đục đẽo - Ảnh 5.

Cây đa được tạo ra từ trầm nhân tạo. Tác phẩm mất một năm tạo hình, điêu khắc, được định giá khoảng 600 triệu đồng.

"Nghề này có thu nhập cao hơn điêu khắc gỗ bình thường song đòi hỏi tay nghề cao, người làm nghề phải có sự đam mê, lòng kiên trì lớn. Công việc này tôi làm không chỉ để mưu sinh mà còn là niềm đam mê tạo nên sản phẩm độc đáo từ chính bàn tay mình", ông Hiểu chia sẻ.

Trồng dó bầu ở đất Trung Phước đã khó, tạo trầm từ dó càng khó gấp bội. Phần lớn cây dó trắng nơi đây đều không có tinh dầu, hoặc có thì rất ít, vừa khó để tạo hình khối, màu sắc cũng như hương thơm vì tinh dầu tự nhiên của loại dó này quá ít.

Làng tìm "vàng" trong thân cây, đổi đời nhờ tỉ mẩn đục đẽo - Ảnh 6.

Qua một thời gian dài nghiên cứu, người dân đã tìm ra được cách thức nấu dầu nhân tạo. Cũng dùng tinh dầu thật, gỗ dó trắng được bỏ vào thùng nấu thủ công, chủ yếu nấu bằng cồn 90 độ. Quá trình nấu để tạo ra tinh dầu thơm cực kỳ công phu, thường mất 7 ngày đêm mới ra thành phẩm.

Để có được tác phẩm trầm cảnh đẹp, yếu tố đầu tiên là cần gốc cây dó to, có dáng đẹp tự nhiên, nhiều mắt và nhánh, còn nguyên bộ rễ. Tuổi thọ mỗi gốc trầm cảnh phải trên dưới 40 năm.

Công việc của người thợ làm trầm cảnh là phải kỳ công tỉa từng chút một trên cây dó để lộ dần từng đường dẫn dầu nằm trong thân cây như những "mạch máu" li ti…

Làng tìm "vàng" trong thân cây, đổi đời nhờ tỉ mẩn đục đẽo - Ảnh 7.

Cây trầm cảnh này được ghép từ nhiều tác phẩm khác nhau, là trầm tự nhiên, có thời gian tạo hình hơn 6 tháng, được định giá hơn một tỷ đồng.

Hàng mỹ nghệ trầm cảnh Trung Phước có đặc trưng riêng, không nhầm lẫn với bất kỳ nơi nào. Bên cạnh việc tạo các sản phẩm mỹ nghệ, các nghệ nhân nơi đây còn làm hương thơm, giác xông, hạt cườm trang sức… để xuất khẩu sang Nhật Bản, Trung Quốc và các nước Hồi giáo.

Qua 2 năm đại dịch Covid-19, việc buôn bán, xuất khẩu trầm sang nước ngoài của các cơ sở ở đây gặp khá nhiều khó khăn, các cơ sở duy trì nghề và việc làm cho lao động bằng cách chế tác các sản phẩm phục vụ thị trường trong nước.

Anh Trịnh Thanh Ý (làng Trung Phước) cho biết: "Dù thị trường trong nước khá hạn chế, nhưng các cơ sở cũng cố gắng duy trì nghề, việc làm cho nhân công. Khi tình hình thông thương được rộng mở, đặc biệt là thị trường Trung Quốc, thì làng nghề trầm cảnh mới nhộn nhịp lại".

Làng tìm "vàng" trong thân cây, đổi đời nhờ tỉ mẩn đục đẽo - Ảnh 8.

Hàng mỹ nghệ trầm cảnh Trung Phước có đặc trưng riêng, không nhầm lẫn với bất kỳ nơi nào.

Làng tìm "vàng" trong thân cây, đổi đời nhờ tỉ mẩn đục đẽo - Ảnh 9.

Bên cạnh việc tạo các sản phẩm mỹ nghệ, các nghệ nhân nơi đây còn làm hương thơm, giác xông, hạt cườm trang sức… để xuất khẩu sang Nhật Bản, Trung Quốc và các nước Hồi giáo.

Siêu cây cảnh trăm triệu một thời, nay bán rao vệ đường giá rẻSiêu cây cảnh trăm triệu một thời, nay bán rao vệ đường giá rẻ

Thị trường cây cảnh chứng kiến hiện tượng lạ: siêu cây được chở trên các xe tải, bán rong ngoài đường, vừa bán vừa khuyến mãi chờ người mua.

Bỏ học từ năm lớp 4, người mẹ bán chè rong nuôi 3 con thành Tiến sĩ ở nước ngoài

Theo Dân Trí

Bình luận
Xem thêm bình luận
Ý kiến của bạn
Xe số ngày càng thất thế

Xe số ngày càng thất thế

Xu hướng - 1 ngày trước

Theo khảo sát của phóng viên tại các cửa hàng xe máy ở TP HCM, phân khúc xe số không còn được ưa chuộng, trong khi nhiều mẫu xe tay ga lấn át trên thị trường. Các đại lý xe máy gần đây chỉ trưng bày thưa thớt vài mẫu xe số ở trong góc khuất, khách hàng khó nhìn thấy.

Lão nông Cà Mau tiết lộ bí kíp bắt ba khía cực lạ "đặt con nào dính con đó"

Lão nông Cà Mau tiết lộ bí kíp bắt ba khía cực lạ "đặt con nào dính con đó"

Xu hướng - 1 ngày trước

Chẳng cần đi soi vào ban đêm, chỉ với chiếc rập chuột, ông Nguyễn Văn Tùng (ngụ tỉnh Cà Mau) thu hoạch được cả chục kg ba khía mỗi ngày thu về tiền triệu rủng rỉnh.

Độc lạ gà tí hon "quý tộc" giá cả trăm triệu đồng ở Hà Nội

Độc lạ gà tí hon "quý tộc" giá cả trăm triệu đồng ở Hà Nội

Xu hướng - 1 ngày trước

Những con gà tre Bắc tít dáng nhỏ xíu, nặng chừng nửa cân nhưng toát lên vẻ oai vệ và sự tinh anh được giới sành chơi ở Hà Nội săn đón, sẵn sàng đầu tư vài triệu đến cả trăm triệu đồng để mua.

Công việc 'ngọt ngào' nhất thế giới: Nếm thử 3.500 chiếc kẹo mỗi tháng, thu nhập 78.000 USD/năm

Công việc 'ngọt ngào' nhất thế giới: Nếm thử 3.500 chiếc kẹo mỗi tháng, thu nhập 78.000 USD/năm

Xu hướng - 2 ngày trước

Candy Funhouse, một công ty kẹo của Canada, đang tuyển dụng một "Giám đốc kẹo", người sẽ đảm nhiệm việc nếm thử các sản phẩm mới ra.

Vui tẹt ga, cả nhà đều thích

Vui tẹt ga, cả nhà đều thích

Sản phẩm - Dịch vụ - 2 ngày trước

Hướng đến đối tượng gia đình trẻ. Với số lượng lên đến 100 máy game hiện đại đẳng cấp quốc tế sẽ là điểm đến hoàn hảo cho cả nhà. Timezone còn mang đến nhiều ưu đãi độc quyền diễn ra duy nhất tháng 8 này cùng hàng ngàn quà tặng hấp dẫn như vé xem phim, voucher giảm giá, trải nghiệm game miễn phí, chương trình nhân đôi, nhân ba tiền nạp,... giúp nâng trải nghiệm giải trí Việt lên một tầm cao mới.

Làng "mổ xác" máy bay, tàu hỏa, dân thu nhập bạc triệu mỗi ngày ở Bắc Ninh

Làng "mổ xác" máy bay, tàu hỏa, dân thu nhập bạc triệu mỗi ngày ở Bắc Ninh

Xu hướng - 3 ngày trước

Từ vùng quê nghèo, người dân quanh năm 'bán mặt cho đất, bán lưng cho trời', làng Quan Độ nay 'lột xác' với loạt biệt thự mọc san sát nhờ nghề 'xẻ thịt' đủ loại phế liệu như tên lửa, máy bay,...

Thứ quả lạ màu đỏ như máu, chị em nhanh tay mua tẩm bổ

Thứ quả lạ màu đỏ như máu, chị em nhanh tay mua tẩm bổ

Xu hướng - 5 ngày trước

Nhìn khá giống cà chua bi, nhưng tách lớp vỏ quả máu ra sẽ là phần thịt quả sền sệt màu đỏ tươi như máu. Thứ quả lạ này được nhiều người chi tiền triệu tìm mua về ngâm rượu hoặc làm siro.

Nuôi loại cá biết leo cây thoăn thoắt như thú cưng, nhất định không thịt

Nuôi loại cá biết leo cây thoăn thoắt như thú cưng, nhất định không thịt

Xu hướng - 5 ngày trước

Cá thòi lòi, loài cá kỳ lạ nhất hành tinh, leo cây thoăn thoắt được một người đàn ông ở Cà Mau thuần hóa, nuôi như thú cưng. Loài cua kiểng nhiều màu sắc được một người đàn ông ở Hà Nội nuôi bán, thu hơn trăm triệu đồng/tháng

Đội thợ mộc chuyên dựng nhà từ gỗ mít, mỗi căn trị giá hàng tỷ đồng

Đội thợ mộc chuyên dựng nhà từ gỗ mít, mỗi căn trị giá hàng tỷ đồng

Xu hướng - 6 ngày trước

Gỗ mít (hay còn gọi là thịt bụt), là gỗ được sử dụng để dựng nhà ở, đền chùa, làm đồ thờ, tạc tượng,... Với tay nghề cao cùng đội ngũ thợ mộc chuyên nghiệp, ông Nguyễn Văn Minh, xã Trường Sơn (Đức Thọ, Hà Tĩnh) đã tạo ra những căn nhà tiền tỷ.

Thứ quả 'để ngửi không ăn' được chị em kháo nhau 'ring' cả cành quả xanh về cắm chơi

Thứ quả 'để ngửi không ăn' được chị em kháo nhau 'ring' cả cành quả xanh về cắm chơi

Xu hướng - 1 tuần trước

Có giá từ 100.000 – 700.000 đồng/cành, tùy dáng và số lượng quả, cành quả thị xanh mới xuất hiện trên thị trường Hà Nội trông rất lạ mắt khiến nhiều chị em ‘kháo’ nhau thử cắm chơi.

Top