Lập phòng công chứng tư: Bộ sốt ruột, sở chần chừ

> Tải văn bản Luật Công chứng và Nghị định 02/2008/NĐ-CP

Phóng viên Báo Pháp Luật TPHCM đã phỏng vấn Thứ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thế Liên về những biện pháp khơi thông thủ tục cho các VPCC “chào đời”. GiadinhNet đăng lại cuộc phỏng vấn này.

Các sở còn chậm trễ

 Thưa ông, đến nay mới có một VPCC được cấp phép thành lập, ông nghĩ gì về con số này?

Tôi thấy đó là một tín hiệu vui vì VPCC đầu tiên đã ra đời theo tinh thần xã hội hóa của Luật Công chứng.

Để thành lập một VPCC đòi hỏi phải có nhiều điều kiện khác nhau, đâu dễ dàng thành lập ngay được. Thứ nhất phải có công chứng viên. Số lượng luật sư xin được công nhận là công chứng viên hiện có 46 người, người đầu tiên được bổ nhiệm sau khi luật có hiệu lực sáu tháng. Được bổ nhiệm rồi, muốn thành lập VPCC phải chuẩn bị các điều kiện như trụ sở, nguồn nhân lực... Chưa kể họ phải cân nhắc có nên hoạt động công chứng hay không, vì khi đăng ký thành lập VPCC sẽ phải thôi hoạt động luật sư.

Thứ hai, khi xây dựng Luật Công chứng, có ý kiến cho rằng cần quy hoạch về phát triển VPCC để bảo đảm không dẫn tới nơi thì dày đặc, nơi lại bỏ trống VPCC. Như nước Pháp có một bản đồ công chứng lập từ thời Napoleon đến giờ vẫn chưa lạc hậu, họ phân bố rất đều ở các khu vực và cũng rất tương xứng với số dân. Nhưng ý kiến này không đưa vào luật vì lo ngại quy hoạch sẽ làm chậm tiến trình ra đời và phát triển của các VPCC.

Nghị định 02 đã hướng dẫn mỗi tỉnh phải xây dựng đề án phát triển VPCC. Mục tiêu là căn cứ vào nhu cầu xã hội trên địa bàn để xác định thành lập bao nhiêu VPCC là vừa và phân bố cho hợp lý để tạo thuận lợi nhất cho người dân. Đề án này do Sở Tư pháp xây dựng, UBND phê duyệt. Sau đó, Sở Tư pháp sẽ căn cứ vào đây để cấp giấy phép hoạt động cho các VPCC.

Nhưng một số Sở Tư pháp vẫn lấy lý do phải chờ UBND tỉnh, thành phố phê duyệt đề án phát triển VPCC, hay Nghị định 02 hướng dẫn chưa đầy đủ… để từ chối việc tiếp nhận hồ sơ thành lập VPCC. Lý do này có chính đáng không?

Bộ Tư pháp rất sốt ruột khi thấy chủ trương thành lập VPCC hay như thế mà một năm nay triển khai vẫn ỳ ạch. Ngay khi Chính phủ ban hành Nghị định 02 hướng dẫn Luật Công chứng, chúng tôi đã có công văn đề nghị các Sở Tư pháp chủ động hướng dẫn cho những người được bổ nhiệm là công chứng viên chuẩn bị điều kiện thành lập VPCC. Các sở cần sớm xây dựng phương án trình UBND cấp tỉnh, chủ động đề nghị UBND cấp tỉnh phê duyệt. Nhưng nhìn chung các sở vẫn có sự chậm trễ.

Bộ sẽ tháo gỡ các vướng mắc

 Theo ông, nguyên nhân mấu chốt của việc các địa phương không mặn mà với sự ra đời của các VPCC là gì?

Cũng có người nói với tôi rằng các “ông” công chứng nhà nước chưa muốn có sự ra đời của VPCC vì sợ VPCC sẽ chia bớt việc của họ. Trong khi phòng công chứng thuộc Sở Tư pháp nên sở cũng có ý như vậy. Đây là một vấn đề hết sức tự nhiên và có thể có. Nhưng luật đã quy định rồi thì bắt buộc phải làm, không thể khác được.

VPCC ra đời sẽ tạo ra một nhân tố mới, thúc đẩy nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân của các phòng công chứng. Khách quan mà nói, nhu cầu thành lập VPCC chỉ bức xúc ở những thành phố lớn, nơi các phòng công chứng đang quá tải. Còn ở nhiều tỉnh, nhu cầu công chứng còn thấp. Có nơi các phòng công chứng còn đang kêu thiếu việc, nhất là từ khi chuyển việc chứng thực bản sao cho UBND cấp huyện và cấp xã làm.

Nếu việc thành lập các VPCC tiếp tục ỳ ạch như hiện nay, Bộ sẽ thúc đẩy bằng cách nào?

Theo kiểm tra, đôn đốc của Bộ, các sở Tư pháp đều báo cáo hoặc đang xây dựng đề án, hoặc đã trình UBND chờ phê duyệt. Sắp tới, chúng tôi sẽ tổ chức họp để nghe các sở báo cáo về việc xây dựng đề án, tạo điều kiện cho các VPCC như thế nào. Chúng tôi cũng tìm hiểu việc thành lập các VPCC xem có khó khăn gì không. Nếu cần thiết, chúng tôi sẽ có công văn gửi UBND tỉnh, thành phố lớn để nhắc nhở, đôn đốc họ, tháo gỡ lý do mà các sở Tư pháp đang vướng hay đang lấy đó để trì hoãn sự ra đời của các VPCC.

Tôi hy vọng tới đây hàng loạt các VPCC sẽ ra đời khi có đủ điều kiện. Chúng tôi hứa sẽ cố gắng giải quyết về cơ bản các khó khăn, vướng mắc, tạo điều kiện tốt nhất cho sự ra đời của các VPCC trong năm nay.

Lệ phí công chứng đã lạc hậu

 Phí công chứng nghe nói sẽ tăng lên, có đúng không, thưa ông?

Riêng về vấn đề phí thì đã có hướng dẫn tiếp tục thực hiện theo Thông tư liên tịch 93 của liên bộ Tài chính - Tư pháp cho đến khi có hướng dẫn mới. Phải thẳng thắn thừa nhận là Thông tư liên tịch 93 đã lạc hậu, không còn phù hợp vì mức lệ phí này áp dụng cho các phòng công chứng trước đây hoạt động chủ yếu dựa vào sự hỗ trợ của nhà nước.

Bộ Tư pháp đã làm việc nhiều lần với Bộ Tài chính để sửa đổi Thông tư liên tịch 93, nâng mức phí lên theo hướng bảo đảm không những đủ trang trải cho hoạt động công chứng mà còn có thu nhập nhất định. Việc liên bộ chưa kịp sửa đổi Thông tư liên tịch 93 là một khuyết điểm, có thể phần nào làm chậm trễ sự ra đời của các VPCC.

 Xin cám ơn ông!

(Pháp Luật TPHCM)