Lên bờ, vẫn khổ vì… sông nước

Tháng 11 vừa qua, tỉnh Hải Dương phê duyệt dự án cấp đất, hỗ trợ kinh phí cho người dân xóm chài Xuân Đức, xã Đức Chính (Cẩm Giàng) làm nhà trên bờ. Tuy nhiên, có nhà nhưng không đất, không ruộng vườn, không kế sinh nhai, nên gần 50 hộ dân vẫn tiếp tục cuộc sống bám sông, hàng ngày chen chân kiếm sống giữa cảng.

 

Bến sông "lên" cảng, dân mất nghiệp

 

Dân chài hàng ngày phải chống chọi với sóng của tàu vận tải. Ảnh: LH

 

“Năm 2008, Chi cục Phát triển nông thôn Hải Dương đã xây dựng khu tái định cư, quy hoạch đất ở cho các hộ vào trong đê. Tổng kinh phí đầu tư cho dự án 7,8 tỷ đồng gồm: xây dựng hệ thống đường, trạm biến áp và đường điện, nước và một số hạng mục khác. Sau 2 năm triển khai, đến nay đã bàn giao đất cho các hộ, trung bình mỗi hộ được sử dụng 80 - 150m2 đất và được hỗ trợ 10 triệu đồng. Hiện nay, một số hộ đã xây dựng nhà ở”.   Ông Đặng Thế Nha, Chủ tịch UBND xã Đức Chính

Quanh năm bám sông, người dân Xuân Đức thả trôi cuộc đời mình theo con nước từ bao đời nay. Mọi sinh hoạt của họ đều diễn ra trên chiếc thuyền bé con, chật hẹp, ngày dạt đi khắp nơi chài lưới, chiều về tụ tập nhau lại thành xóm làng ở ngay khúc sông đầu xã. Nguồn sống chủ yếu của dân xóm chài Xuân Đức là đánh bắt tự nhiên như mọi xóm vạn khác.

 

Trước đây, cả xóm chài có 70 hộ với 300 nhân khẩu nhưng rồi cứ vơi dần. Một số hộ dân chài đã "lên bờ" từ nhiều năm trước có ít đất ruộng hoặc làm dịch vụ vận tải đường thủy nên rũ bỏ được nghề chài lưới cực nhọc. Còn lại gần 50 hộ dân sống ngoài đê, quanh năm phải bám sông sống bằng nghề đánh bắt thì vẫn vạ vật cùng con nước.

 

Kể từ khi khu vực bến đậu của xóm chài Xuân Đức được tỉnh Hải Dương quy hoạch xây dựng Cảng vận tải đường thủy nội địa Thiên Kiều, cuộc sống người dân chài đã bị thay đổi hẳn. Mỗi ngày hàng trăm tàu bè đi lại qua cảng này, xăng dầu xả ra mờ mịt cả một khúc sông, ô nhiễm môi trường khiến cho cá tôm chết hết, việc đánh bắt ngày càng khó khăn hơn.

 

Khó kiếm ăn, mất bãi đậu, cuộc mưu sinh buộc dân xóm vạn Xuân Đức phải di cư khắp nơi, nổi trôi theo dòng nước. Họ có mặt dọc các triền sông khắp vùng, thậm chí ra tận Cẩm Phả (Quảng Ninh) để tìm kiếm con tôm, con cá. Rất nhiều gia đình ở xóm chài có con đến tuổi đi học phải gửi lại ông bà, hàng xóm trông nom giúp.

 

Tai nạn rình rập, cơm áo bủa vây

 

Cũng từ ngày bến sông thành cảng, nguy cơ tai nạn đường thủy với người dân xóm chài tăng lên. Thuyền nhỏ của dân chài không đủ sức chống chọi với sóng dữ của những con tàu trọng tải hàng trăm tấn xô vào, chưa kể các tai nạn đáng tiếc liên tiếp xảy ra do những vụ va quệt tàu bè vì mật độ đông trong diện tích chật hẹp.

 

Người dân Xuân Đức cho hay, thuyền của họ đậu gần bờ, mỗi khi có tàu to đi qua, sóng mạnh có thể đánh chìm thuyền xuống sông hoặc bị tàu trườn lên. Không chỉ thiệt hại vật chất, nhiều vụ va quệt còn cướp đi cả tính mạng của các thuyền dân. Ông Phùng Văn Bồi, Bí thư chi bộ thôn bùi ngùi: "Năm nào chả có vài tai nạn do va quệt tàu bè, lật thuyền do sóng... Có nhiều người mất mạng khi sự việc xảy ra bất ngờ! Cách đây không lâu vợ chồng đứa cháu tôi cùng hai con nhỏ đang ngủ thì có sóng lớn ập xuống. Cũng may hai vợ chồng tay nhanh ôm được hai đứa con thoát thân, thế mà hai đứa nhỏ cũng uống no bụng nước rồi! Còn thuyền, hôm sau chúng tôi mới huy động người ra trục vớt".

 

Các vụ tai nạn sông nước ở đây thường hay xảy ra lúc về đêm khi người dân đang ngon giấc. "Nhiều bận sóng mạnh không kịp trở tay, lúc đó chỉ cố để thoát thân, đồ đạc mặc cho sóng dìm!", ông Phùng Văn Bồi nói thêm.

 

Khu tái định cư của xóm chài Xuân Đức nằm ngay chân đê Thái Bình, liền kề với cảng, thiết kế khang trang như khu đô thị. Thoát cảnh không nhà, song đó chỉ là nơi trú chân, neo đậu mỗi khi thuyền cập bến. Thực tế dân xóm vạn vẫn tiếp tục sống bám sông nước, hàng ngày chen chân với cảng rồi chạy theo con cá dọc khắp các triền sông kiếm sống qua ngày. Thành thử, khi có nhà ở trên cạn vẫn phải ngày đêm đối mặt với nguy cơ tai nạn sông nước, mất mát tài sản và con người, người dân Xuân Đức còn ám ảnh với kế sinh nhai đầy khốn khó.

 

Lê Hường