Lò gạch “quên” quyết định của Thủ tướng

Bất chấp lệnh, các lò vẫn hoạt động (ảnh chụp ngày 19/5)

 

Xã Sài Sơn vốn từ lâu đã được mệnh danh là “thủ phủ gạch nung”. “Thủ phủ” này nằm ở ngay sau chân núi Rồng, nơi Chùa Thầy tọa lạc, thuộc địa phận thôn Thụy Khê, xã Sài Sơn. Cách không xa ngôi chùa trang nghiêm đó là đại công trường lò gạch đủ loại. Vào mùa đốt gạch những ống khói trắng thi nhau bốc lên nghi ngút giữa đồng lúa non xanh.

Hơn 2 năm sau chỉ đạo xóa bỏ lò gạch thủ công của Thủ tướng Chính phủ nhưng “thủ phủ gạch nung” tại Sài Sơn, Quốc Oai vẫn sống khỏe. Theo thị sát của PV Báo GĐ&XH, giữa trưa nắng, nhiều ống khói trong hàng chục lò gạch ở đây vẫn đỏ lửa, nhả khói trắng mù mịt phủ kín một góc đồng. Số lò còn lại đã qua giai đoạn nung, từng tốp phụ nữ vẫn miệt mài kĩu kịt gánh những mẻ gạch đầu tiên ra khỏi miệng lò. Theo người dân địa phương thì số lò cho thành phẩm này vừa hoành hành, nhả khói một tuần liền không ngưng nghỉ.

 

Quần thể lò gach ở Thụy khuê Ảnh: Q.T

Một chủ lò ở thôn Thụy Khuê cho biết: "Trung bình mỗi tháng, chúng tôi đốt được 2 lò. Mỗi lò đốt gần 3 tấn củi và 50 triệu đồng tiền than. Tổng cộng mỗi lò cũng đỏ lửa được vài chục lần/năm". Cũng theo chủ lò này, mặc dù đã biết có lệnh cấm nhưng vì nguyên liệu đã mua về còn thừa và số nguyên liệu gạch mộc đã làm nên phải đốt hết cho đỡ phí (!?). Câu trả lời lấp lửng của chủ lò cho thấy rõ sự gian dối, bởi không có một lò gạch nào tồn gạch mộc và nguyên liệu đốt những 2 năm trời, tính từ khi lệnh cấm được ban bố đến nay. Một chủ lò khác thì thừa nhận: “Nung gạch là nguồn sống của cả gia đình, cả làng chúng tôi. Bỏ nghề bây giờ, cả nhà chưa biết làm gì để sống. Đành phải đốt thôi”.

Các lò gạch này xây dựng trên đất vốn dĩ để trồng lúa. Để có đất làm lò, các chủ lò đã hạ cốt ruộng, đào đất làm nguyên liệu, hủy hoại mặt bằng sản xuất đất nông nghiệp. Chị Hà Thị Thu, người dân thôn Thụy Khuê bức xúc: “Lò gạch làm ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp. Nguy hại hơn, vào những ngày nắng nóng 39 - 40 độ C, các lò vẫn nhả khói bay vào khu dân cư làm cho không khí thêm ngột ngạt, khó chịu”.

Trên thực tế, đã có rất nhiều khiếu kiện, bất bình của người dân xã Sài Sơn về vấn đề lò gạch gây chết lúa, gây ô nhiễm môi trường tới cơ quan chức năng, nhưng vẫn chưa có câu trả lời cuối cùng và kết quả là các lò gạch vẫn thi nhau đỏ lửa, nhả khói cả ngày đêm.

 

Theo điều tra của chúng tôi, trước thời điểm ban hành Quyết định việc dừng hoạt động các lò gạch thủ công của Thủ tướng Chính phủ, thôn Thụy Khuê có hơn 50 lò gạch thủ công các loại, chiếm hơn 80% số lò gạch của cả xã Sài Sơn. Thực hiện chủ trương xóa bỏ lò gạch thủ công, năm 2011, xã đã mời tất cả các chủ lò lên để tuyên truyền, vận động, yêu cầu các chủ lò tự tháo dỡ, di dời các vật dụng và trả lại mặt bằng xong trước ngày 20/12/2011. Qua hơn 2 năm thực hiện, số chủ lò tự tháo dỡ chỉ đếm trên đầu ngón tay. Những chủ lò còn lại tìm mọi cách trì hoãn và cố tình tiếp tục hoạt động. Lực lượng chức năng của xã đã đi thu giữ dụng cụ sản xuất gạch của nhiều chủ lò tập kết tại sân UBND xã, nhưng vì không có đủ chỗ để nên rốt cuộc lại để cho các chủ lò... đến lấy về(?).

 

Vì sao hơn 2 năm mà địa phương vẫn không giải quyết dứt điểm sự tồn tại của các lò gạch thủ công? Một cán bộ xã Sài Sơn cho hay: "Khi kiểm tra thì họ chấp hành nhưng khi chúng tôi đi khỏi, hoặc lợi dụng ban đêm, khi không có người, các chủ lò lại tiến hành đốt gạch. Lúc phát hiện được thì lò đã "đỏ lửa" nên việc xử lý rất khó".

Hơn 2 năm nay, xã Sài Sơn là “điểm nóng” về lò gạch thủ công hoạt động “chui” của huyện Quốc Oai. Tuy nhiên, việc cả một quần thể lò gạch thu hút hàng trăm lao động ngày đêm vẫn làm việc không thể nói là “chui” được. Để sự việc này vẫn diễn ra, một phần do ý thức chấp hành của các chủ lò, nhưng phần lớn là do sự chỉ đạo của địa phương chưa quyết liệt. Chủ tịch UBND xã Sài Sơn Nguyễn Đình Thụy thừa nhận việc xóa lò gạch thủ công trên địa bàn rất nan giải.

Mới đây, ông Dương Tôn Kiên, Trưởng phòng Kinh tế huyện Quốc Oai cho biết: "Huyện đang chỉ đạo xã Sài Sơn tập trung tuyên truyền để người dân tự giác tháo dỡ. Nếu không chấp hành, chúng tôi sẽ yêu cầu xã Sài Sơn và các ngành chức năng liên quan hoàn thiện thủ tục pháp lý, tổ chức cưỡng chế trong quý II năm nay". Hơn nửa thời gian quý II đã đi qua nhưng thực trạng hoạt động lò gạch thủ công tại Sài Sơn có lẽ chưa được giải quyết dứt điểm đúng với thời gian ông Trưởng phòng Kinh tế huyện chỉ đạo.

 

Nhằm tăng cường sử dụng vật liệu xây không nung, loại bỏ lò gạch thủ công, ngày 28/4/2010 Thủ tướng Chính phủ đã ký quyết định số 567/QĐ-TTg quy định xóa bỏ lò gạch thủ công trên toàn quốc trước ngày 31/12/2010. Điều đáng ngạc nhiên, sau hơn 2 năm việc thực hiện quyết định này, ở “thủ phủ gạch” của huyện Quốc Oai, lò gạch thủ công vẫn lầm lỳ nhả khói.