Lò gạch vẫn băm nát triền sông

Đại công xưởng gạch ven sông Hồng nhà khói mù mịt Ảnh: QT

Gặm nhấm” sông Hồng

Quần thể lò gạch thôn Mạch Lũng (xã Đại Mạch, huyện Đông Anh, Hà Nội) nằm san sát nhau kéo dài cả kilômet ở bờ Bắc sông Hồng, đoạn chảy qua địa phương này. Mọi hoạt động tại quần thể lò gạch khổng lồ này vẫn diễn ra công khai bình thường như trước đó chưa hề có lệnh cấm từ Chính phủ?! Quan sát của PV Báo GĐ&XH cuối tháng 5 này cho thấy, trong hàng chục lò gạch tại đây, có khoảng một phần ba vẫn ngày đêm trong quá trình nung gạch, khói trắng, khói đen mù mịt cả một đoạn sông. Phần còn lại đã nung xong, chỉ chờ xe tải đến bốc đi.

Bãi sông nơi “đóng quân” của những đại lò gạch này chỉ cách khu dân cư khoảng vài trăm mét, được che chắn bởi những vạt chuối bạt ngàn. Tuy nhiên, khó có thể nói rằng, các cơ quan chức năng địa phương không biết về hoạt động của nó. Bởi, hàng ngày mỗi lò ở đây có đến vài chục công nhân tham gia công việc. Nếu tính tổng thể hàng chục lò, phải có đến hàng trăm công nhân tấp nập ra vào ngày đêm. Chưa kể, mọi hoạt động đều gần như lộ thiên, người xếp, người gánh, người đốt lò… diễn ra giữa thanh thiên bạch nhật như thể ở bất kỳ một công trường lao động nào khác. Trong cái mùi đặc quánh đến khó chịu của khói than còn có sự ầm ào của hàng chục xe tải to, nhỏ, xe công nông ra vào nhộn nhịp bốc hàng chở đi phân phối.

Tuy quần thể lò gạch khổng lồ này nằm trên đất của xã Đại Mạch nhưng khói bụi lại ảnh hưởng trực tiếp đến xã khác. Qua thực tế, chúng tôi nhận được rất nhiều bức xúc của người dân thuộc thôn Đẹp (xã Tráng Việt, Mê Linh, Hà Nội). Ông Hải, người dân thôn Đẹp bức xúc: "Địa phương tôi không có lò gạch thủ công nhưng vẫn phải hít thở thứ khói bụi độc hại này. Chẳng thể đếm hết người mắc bệnh đường hô hấp ở đây. Hoa màu thì trồng cây gì vàng quạch cây đấy, chẳng ăn thua gì”.

 

Triền sông bị gặm nát bởi nạn lấy đất làm gạch trái phép

Việc “bỏ sót” hàng chục lò gạch thủ công khổng lồ tại Mạch Lũng là bất thường và rất khó hiểu. Trước bức xúc của dư luận, ngày 15/4 vừa qua, UBND xã Đại Mạch tiếp tục thông báo với các chủ lò phải dừng hoạt động và dỡ ngay toàn bộ lò, di chuyển tài sản, trang bị ra khỏi khu vực bãi bồi thôn Mạch Lũng. Vậy nhưng, tới chiều ngày 23/5, theo ghi nhận của chúng tôi, các lò gạch thủ công ở triền sông này vẫn vô tư nhả khói đầy thách thức. Nhìn ngược hướng thượng nguồn, có hàng chục lò gạch của các địa phương khác cũng lầm lỳ nhả khói.

 

Không chỉ Hà Nội, thị sát sông Cầu đoạn chảy qua địa phận tỉnh Bắc Giang, chúng tôi nhận thấy khói vẫn bốc lên nghi ngút từ các cột khói của các lò gạch thủ công tại các xã Hoàng Vân, Thái Sơn, Hòa Sơn (huyện Hiệp Hòa). Tình trạng lò gạch thủ công hoạt động cũng diễn ở xã Yên Lư (huyện Yên Dũng). Tại những lò gạch này vẫn còn hàng trăm lô gạch phơ (chưa nung) tập kết ngay ngắn để chuẩn bị chuyển vào nung. Gạch phơ không chỉ được tập kết ở quanh miệng lò mà người dân còn tận dụng cả những bãi bồi sông Cầu. Được biết, từ ngày 1/3/2012, lò gạch thủ công bị xoá bỏ, nhưng một số hộ có nguyện vọng được ứng dụng các công nghệ mới trên vỏ lò thủ công để tiếp tục đun đốt, khai thác nốt đất nguyên liệu ở ven sông. Chủ lò Lương Văn Chiến (Yên Lư, Yên Dũng, Bắc Giang) lý giải: "Do lượng phơ còn tồn đọng rất nhiều, sợ đến mùa mưa nước sông Cầu dâng cao làm hỏng phơ nên tôi định đốt thêm một lượt nữa". Đó cũng là lý lẽ của phần nhiều chủ lò biện minh cho việc hoạt động trái phép của mình?! Trên thực tế, hết lứa gạch phơ này được xếp vào lò thì lại có những mẻ khác đã tập kết ngoài bãi.

UBND tỉnh Bắc Giang đã linh hoạt cho phép các lò thủ gạch thủ công chuyển đổi công nghệ mới, không gây ô nhiễm ra môi trường. Theo báo của của UBND tỉnh Bắc Giang, đến cuối năm 2012, toàn tỉnh có 61 cặp lò lắp đặt thiết bị xử lý khí thải được đưa vào vận hành, tập trung chủ yếu ở các huyện Hiệp Hoà, Yên Dũng, Việt Yên, Lục Nam.

Tuy nhiên trên thực tế ở dọc tuyến sông Cầu, số lò gạch hoạt động lớn hơn rất nhiều con số 61. Theo công nghệ mới chuyển đổi lò gạch thủ công sẽ không có ra khói. Vì vậy mà rất dễ để nhận ra còn rất nhiều lò gạch mượn cớ chuyển đổi để hoạt động trái phép, bởi chúng vẫn nhả lên trời xanh những cột khói cao vút, ảnh hưởng của nó đến môi trường, đến sức khỏe đến đâu thì chẳng ai biết được.

Quyết định dừng hoạt động các lò gạch thủ công có hiệu lực hơn 2 năm trước, nhưng vì lý do này, lý do khác, chúng vẫn tồn tại trước bức xúc của dư luận và sự ngột ngạt đến khó thở của người dân. Hàng vạn người vẫn phải hít khói bụi ô nhiễm và đối diện với các căn bệnh nguy hiểm đến từ lò gạch thủ công trong sự thờ ơ của chính quyền địa phương?!

 

Năm 2006, UBND xã Đại Mạch đồng ý cho xây dựng 52 lò gạch thủ công tại thôn Mạch Lũng và thôn Mai Châu. Cuối năm 2012, UBND huyện Đông Anh triển khai thực hiện việc xóa bỏ lò gạch thủ công trên địa bàn. Trong khi những lò gạch ở thôn Mai Châu đã được tháo dỡ, tuy nhiên ở thôn Mạch Lũng vẫn hoạt động bình thường.