Loạn sách dinh dưỡng cho trẻ

“Một bài thuốc dinh dưỡng chỉ có giá trị khi qui định thành phần dinh dưỡng của từng chất tính theo số lượng trong đơn thuốc ấy. Hiện nay có quá nhiều sách chỉ khuyên các phụ huynh cho con ăn chất này, chất nọ nhưng không thuyết minh được thành phần dinh dưỡng là thiếu cơ sở khoa học” - bác sĩ Nguyễn Thị Hoa, trưởng khoa dinh dưỡng Bệnh viện Nhi Đồng 1, nhận định.

Thông tin thiếu chính xác và phi khoa học

Anh Thanh Tùng ở Bà Rịa - Vũng Tàu nhưng thường xuyên tranh thủ các chuyến lên TP.HCM tìm sách dạy nuôi con, tâm sự: “Tôi mua quyển 100 món ăn giúp bé mau lớn, khỏe mạnh, thông minh giá 15.000 đồng, trong thực đơn món nước rau dành cho trẻ 4-6 tháng tuổi có chỉ cách dùng rau chân vịt và muối tinh. Nhưng bản thân tôi cũng không biết rau chân vịt là rau gì, hỏi nhiều người thì cũng không ai biết cả.

Một cuốn sách giới thiệu món cháo bột lá rau khoai với thành phần là bột lá rau khoai lang cùng với dầu mè, muối, bột gạo lức nhưng lại không hề hướng dẫn cách chế biến như thế nào. Song, cuốn sách lại khẳng định: “Nếu không biết cách nấu, cháo thịt, cá, tôm vẫn không đủ độ dinh dưỡng bằng loại cháo này”(!). Nhận xét thực đơn này, các bác sĩ khoa dinh dưỡng Bệnh viện Nhi Đồng 1 cho rằng: “Một món cháo chỉ có bột lá rau và bột gạo thì thiếu hẳn chất đạm, không thể gọi là đủ chất dinh dưỡng”.

Trong tập sách “100 món ăn giúp bé mau lớn, khỏe mạnh, thông minh”, thực đơn dành cho “trẻ bị còi xương mau hồi phục” có hướng dẫn cách chế biến bột canxi từ vỏ trứng bằng cách dùng vỏ trứng gà rang giòn, tán nhuyễn, rây mịn cho vào cháo để... tăng lượng canxi cho trẻ.

“Chúng tôi không hiểu công thức chế biến bột canxi như thế này có cơ sở từ đâu, bởi canxi trong vỏ trứng là canxi thô, liệu trẻ có thể hấp thụ được bằng cách nấu cháo như thế không? Trong khi ngày nay có rất nhiều sữa, thức ăn có hàm lượng canxi cao, sao lại hướng dẫn cách dùng bột canxi từ vỏ trứng như vậy?” - bác sĩ Nguyễn Thị Hoa bày tỏ nghi ngờ tính khoa học của thực đơn trên.

Loạn sách dinh dưỡng và những hậu quả

Điều đáng chú ý là các sách dinh dưỡng cho trẻ thuộc loại cung cấp kiến thức khoa học, nhưng hầu hết đều không ghi nguồn tài liệu tham khảo. Lướt qua một loạt các đầu sách xuất bản của cả một số nhà xuất bản có uy tín cũng đều không khi rõ nguồn gốc của tài liệu tham khảo hay danh tính cụ thể của những người tư vấn cho cuốn sách.

Những kiến thức lệch lạc trong rừng sách dinh dưỡng đang bị thả nổi như hiện nay khiến nhiều gia đình quan ngại. Bác sĩ Kim Hưng - chuyên gia về dinh dưỡng tại TP.HCM - từng than phiền: “Hằng ngày tiếp xúc với các bà mẹ, chúng tôi không khỏi buồn lòng khi thấy những lỗi lầm sơ đẳng nhất trong cách nuôi trẻ vô cùng phổ biến, làm các bé nhiều khi ngồi trên đống thức ăn mà vẫn bị đói ăn, thiếu chất”.

Đôi vợ chồng Lưu Huỳnh và Bảo Quyên (TP.HCM) tự mày mò tìm hiểu cách bổ sung dinh dưỡng cho con trong các sách, cho biết từng bỏ một vài quyển sách sau khi mua vì “phát hiện kiến thức trong sách sai nhiều quá, không dùng được”.

Hiện nay có xu hướng nhiều người tìm mua các loại sách dịch từ sách nước ngoài. “Đây cũng là điều dẫn đến những hệ lụy khác nhau vì thực đơn của các nước phương Tây khác nước ta. Trong thực tế, có một số trẻ sử dụng phương pháp dinh dưỡng phương Tây đến khi lớn lên đã mất khả năng ăn một số món truyền thống như mắm, dưa…” - cô Nguyên Hương, một cựu giáo viên ở Khánh Hòa, nhận định.

Theo Lam Điền
Tuổi Trẻ